Jakie badania na raka? - Lista badań, które przyczynią się do wczesnego wykrycia nowotworu

piątek 05:14 - 18.12.2015
Ocena Użytkowników (7 Ocen)
4.3
Jakie badania na raka? - Lista badań, które przyczynią się do wczesnego wykrycia nowotworu
Nowotwór jest nieprawidłową tkanką, której wzrost nie jest zależny od komórkowych mechanizmów kontrolnych. Pojawia się w wyniku nieprawidłowych zmian w genach, do których dochodzi w przebiegu procesu nowotworzenia. Z roku na rok zwiększa się liczba zachorowań na różne rodzaje nowotworów, dlatego tak ważne jest przeprowadzanie odpowiednich testów, które pozwolą zmniejszyć ryzyko zachorowania, bądź wykryć raka we wczesnym stadium rozwoju.
W Polsce, liczba zachorowań na nowotwory złośliwe wzrosła ponad dwukrotnie w ciągu ostatnich trzech dekad - w 2015 roku wykryto ponad 163 tysiące przypadków zachorowań.

Do najczęściej występujących nowotworów w przypadku mężczyzn zalicza się:

  • nowotwory płuca (18% wszystkich zachorowań),
  • raka gruczołu krokowego (17% wszystkich zachorowań),
  • raka jelita grubego (13% wszystkich przypadków nowotworów złośliwych).

Wśród kobiet najczęściej diagnozowanymi nowotworami są:

  • rak piersi (22% wszystkich zachorowań na nowotwory),
  • nowotwory jelita grubego (10%),
  • rak płuc (9%).

Większość zachorowań na nowotwory złośliwe (70% zachorowań w przypadku mężczyzn i 60% w przypadku kobiet) występuje już po 60 roku życia.

Ryzyko zachorowania zwiększa się wraz z wiekiem, ale na rozwój nowotworu ważny wpływ mają też liczne niekorzystne czynniki środowiskowe (siedzący tryb życia, ekspozycja na toksyczne substancje, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, nieprawidłowa dieta) - szacuje się, że 70-90% wszystkich nowotworów rozwija się na ich skutek, nowotwory te nazywane są nowotworami sporadycznymi. Nowotwory występujące rodzinnie stanowią natomiast ok. 10-30% wszystkich złośliwych chorób nowotworowych. W przypadku walki z rakiem bardzo ważne jest jak najwcześniejsze jego wykrycie, dlatego zaleca się systematyczne wykonywanie diagnostyki profilaktycznej.

Jakie badania na raka?

Wśród takich przyczyniających się do wczesnego wykrycia procesu nowotworowego wyróżnia się:

Badanie genetyczne w kierunku nowotworów złośliwych

Testy genetyczne polegają na analizie materiału genetycznego (DNA) pacjenta w celu potwierdzenia lub wykluczenia obecności mutacji predysponujących do zachorowania na różne choroby - także choroby nowotworowe. Dzięki analizie genetycznej można wykryć występujące w naszym DNA genetyczne zmiany (np. mutacje czy polimorfizmy) odziedziczone po przodkach ale również te, które powstały de novo (podczas zapłodnienia). Do przeprowadzenia testu genetycznego konieczne jest pobranie od pacjenta próbki materiału biologicznego - najczęściej krwi lub śliny. Z próbki tej następnie pozyskiwany jest DNA, który poddawany jest analizie laboratoryjnej przy wykorzystaniu takich technik jak sekwencjonowanie czy PCR.

Niektóre mutacje znacząco zwiększają ryzyko zachorowania na chorobę onkologiczną, dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie takiego obciążenia. Dzięki potwierdzeniu istnienia takich mutacji w naszym materiale genetycznym możliwe jest wprowadzenie odpowiednich działań profilaktycznych (np. systematycznego wykonywania oceny stanu zdrowia, zmiany stylu życia), co pozwoli na zmniejszenie ryzyka zachorowania do minimum bądź wczesne wykrycie procesu nowotworowego.

Wśród najgroźniejszych dla organizmu mutacji można wyróżnić zmiany w genach BRCA1 i BRCA2, ponieważ silnie predysponują one do rozwoju raka piersi i/lub jajnika.

W przypadku obecności mutacji w genie BRCA1, całożyciowe ryzyko zachorowania na raka piersi wynosi 70%, a jajnika - 40%.

Natomiast mając nieprawidłowy gen BRCA2, szansa zachorowania na nowotwór piersi to ok. 56%, a jajnika ok. 27%. Inną mutacją, która predysponuje do rozwoju nowotworu, jest zmiana w genie CHEK2. Gen ten należy do genów hamujących rozwój nowotworu, dlatego zmiany go uszkadzające mogą prowadzić do rozwoju wielu różnych rodzajów nowotworów. U osób posiadających wadliwy gen CHEK2 istnieje większe ryzyko zachorowania na nowotwór piersi (zarówno w przypadku kobiet, jak i mężczyzn), tarczycy, nerki, prostaty czy jelita grubego.

Dużą zaletą testów genetycznych jest ich wysoka czułość (ponad 99%) oraz to, że przeprowadza się je tylko raz w życiu - wynik testu pozostanie aktualny już zawsze, ponieważ nasz DNA nigdy się nie zmienia. Analizy genetyczne są ponadto niezależne od obecnego stanu zdrowia pacjenta, a także stosowanych leków czy prowadzonej diety. Do ich wykonania nie trzeba się przygotowywać w żaden sposób.

Należy jednak pamiętać, że potwierdzenie występowania mutacji w naszym DNA nie oznacza, że choroba na 100% się rozwinie. Tak samo brak obecności mutacji nie gwarantuje, że nowotwór nigdy się nie pojawi ze względu na duży wpływ czynników środowiskowych na jego rozwój.

Pakiet badań genetycznych w kierunku nowotworów złośliwych

Jeżeli chcesz dowiedzieć się o własnym ryzyku zachorowania na raka, rozważ wykonanie testu genetycznego - jest ono jedyną metodą, która pozwala na określenie prawdopodobieństwa wystąpienia nowotworów złośliwych w przyszłości.

Dowiedz się więcej

Pomiar stężenia markerów nowotworowych we krwi

Markery nowotworowe to substancje chemiczne wytwarzane w wielu tkankach organizmu - mogą przyjmować postać białek, enzymów, hormonów czy antygenów. Ich stężenie jest niewielkie w tkankach prawidłowych, natomiast w tkankach nowotworowych produkcja tych związków znacznie wzrasta. Markery nowotworowe wskazują na to, co obecnie dzieje się w naszym organizmie i wymagają regularnego powtarzania - niektóre z nich ułatwiają wykrywanie zmian nowotworowych już we wczesnym stadium, są także pomocne w monitorowaniu prowadzonego później leczenia. Ponadto, dzięki nim możliwe jest także wczesne wykrycie wznów i przerzutów. Przykładem wskaźnika nowotworowego może być CA-125 (charakterystyczny dla nowotworu jajnika, ale może też wskazywać na obecność zmian trzustki), marker nowotworowy PSA (umożliwiający wykrycie nowotwory prostaty w bardzo wczesnym etapie rozwoju) czy też marker AFP (charakterystyczny dla pierwotnego raka wątroby).

Wzrost stężenia markerów nowotworowych może, ale nie musi oznaczać procesu nowotworowego toczącego się w organizmie - często ich poziom jest zwiększony w przypadku stanów zapalnych różnych narządów (np. wątroby czy nerek).

W niektórych przypadkach natomiast stężenia markerów mogą być w normie, nawet jeżeli w organizmie rozwija się nowotwór - niektóre komórki nowotworowe produkują bowiem markery, ale nie uwalniają ich do krwi.

Wskaźniki nowotworowe pełnią bardzo ważną rolę podczas leczenia, dzięki pomiarom ich stężenia lekarze mogą ocenić przebieg terapii - np. podczas stosowania chemioterapii poziom markerów może znacznie wzrosnąć, co świadczy o rozpadzie guza. Po zakończeniu leczenia stężenie markerów nowotworowych musi być ciągle monitorowane, ponieważ znacznie ułatwi to ocenę stanu zdrowia pacjenta.

Pakiet badań markerów nowotworowych

Markery nowotworowe to związki, stężenie których we krwi zwiększa się znacznie u chorych na nowotwory złośliwe. Jeżeli chcesz skontrolować swój stan zdrowia, wykonaj test w tym kierunku. Im wcześniej wykryty nowotwór, tym większa jest szansa na wyleczenie.

Dowiedz się więcej

Ultrasonografia

Kolejnym badaniem, dzięki któremu możliwe jest wykrycie nowotworu, jest ultrasonografia (USG). USG jest podstawową metodą diagnostyczną, która pokazuje wielkość i kształt różnych narządów w organizmie - dzięki niemu można sprawdzić stan (obecność zgrubień, guzów) np. wątroby, trzustki, nerek, piersi, jajników czy jąder. Przezpochwowe USG ginekologiczne pozwala natomiast na ocenę szyjki i dna macicy czy jajników, dzięki czemu możliwe jest wykrycie torbieli i chorób nowotworowych narządu rodnego. Ponadto, pod kontrolą aparatu USG pobiera się również fragmenty tkanek do histopatologii (tzw. biopsja), co pozwala na postawienie bardziej precyzyjnej diagnozy. USG jest bezbolesne i całkowicie bezpieczne dla pacjenta, dlatego można je wielokrotnie powtarzać - nawet w krótkich odstępach czasu.

Tomografia komputerowa

W walce z nowotworami przydatna jest również tomografia komputerowa (TK) - jest to badanie radiologiczne, które pozwala na uzyskanie szczegółowych i wyraźnych zdjęć narządów oraz kości. Celem tomografii jest ocena struktury narządów i wykrycie ewentualnych nieprawidłowości w ich budowie - metoda ta umożliwia analizę dowolnej części ciała. Tomografia komputerowa jest bardzo pomocna w diagnozowaniu nowotworów, dzięki niej możliwe jest potwierdzenie obecności nowotworów narządów rodnych u kobiet, gruczołu krokowego u mężczyzn, pęcherza moczowego płuc czy nerek. W tomografii komputerowej wykorzystywane jest jednak szkodliwe promienie rentgenowskie, dlatego nie powinno być często powtarzane.

Rezonans magnetyczny

Rezonans magnetyczny (MRI) jest bardzo dokładnym i nowoczesnym testem, dzięki któremu można zobaczyć przekroje narządów wewnętrznych we wszystkich płaszczyznach. Do przeprowadzenia potrzebne jest silne pole magnetyczne, fale radiowe i komputer, który przekształca uzyskane dane na obrazy. Rezonans magnetyczny bardzo dobrze sprawdza się w diagnostyce chorób nowotworowych, jest ponadto testem bezbolesnym i nie wywiera szkodliwego wpływu na zdrowie pacjenta.

Endoskopia

Pomocne w diagnostyce nowotworów jest endoskopia. Polega ono na wprowadzeniu do wnętrza ciała pacjenta endoskopu - specjalnej sondy, dzięki której możliwe jest uzyskanie obrazu z wnętrza narządu. Dzięki endoskopii możliwe jest także pobranie materiału do dalszych analiz, a także wykonanie niektórych zabiegów. Wyróżnia się kilka rodzajów endoskopii (w zależności od części ciała, która jest oceniana) - np. bronchoskopię (ocena wnętrza tchawicy i oskrzeli), gastroskopię (stosowaną w diagnostyce chorób żołądka, przełyku, dwunastnicy) czy kolonoskopię (ocena błony śluzowej jelita grubego).

Mammografia i samobadanie piersi

Mammografia jest radiologiczną metodą badania piersi, podczas której wykonywana jest seria zdjęć gruczołu piersiowego przy pomocy promieni rentgenowskich. Umożliwia wczesne rozpoznanie raka piersi oraz innych stanów patologicznych ze względu na zdolność do uwidaczniania szeregu charakterystycznych zmian.

We wczesnej diagnostyce nowotworu piersi bardzo ważne jest także samobadanie piersi - o nowotworze mogą świadczyć bowiem różne zmiany pojawiające się na piersi (zmiana kształtu i wielkości piersi, zaczerwienienie, wyciek wydzieliny). Dlatego też każda kobieta (od 20. roku życia) powinna regularnie badać swoje piersi. Ocenę piersi najlepiej wykonywać zawsze pierwszego dnia po zakończeniu miesiączki, natomiast kobiety po menopauzie powinny badać swoje piersi raz w miesiącu (zawsze w tym samym dniu miesiąca).

Cytologia

Cytologia jest jednym z podstawowych testów ginekologicznych, które pozwala na mikroskopijną ocenę komórek nabłonka pokrywającego szyjkę macicy pod kątem obecności zmian nowotworowych. Wykonywanie zaleca się wszystkim kobietom po 25. roku życia przynajmniej raz na trzy lata - najlepiej wykonywać je pomiędzy 10 a 18 dniem cyklu menstruacyjnego.

Badanie per rectum

Badanie per rectum (czyli przez odbytnicę) wykonywane jest rutynowo w profilaktyce takich nowotworów jak prostaty czy odbytu, jest też jednym z podstawowych testów diagnostycznych na nowotwór jelita grubego. Pozwala na ocenę odbytu, kanału odbytu i odbytnicy, a także narządów z nią sąsiadujących - u panów pozwala ocenić dno pęcherza moczowego, gruczoł krokowy, nasieniowody i pęcherzyki nasienne, u pań natomiast przydatne jest w diagnostyce schorzeń tylnej powierzchni macicy, jajników, szyjki macicy czy górnego odcinka pochwy.

Dermatoskopia

Jest istotne w diagnostyce czerniaka złośliwego. Jest testem nieinwazyjnym, które polega na obserwacji zmian chorobowych skóry przy pomocy specjalnego przyrządu - dermatoskopu. Poprzez dematoskop lekarz dermatolog ogląda zmiany uwzględniając asymetrię, różnorodność barw czy charakterystyczne struktury, których nie na się zobaczyć gołym okiem.

Histopatologia

Histopatologia jest kluczowa i niezastąpiona w diagnostyce nowotworów. Polega na pobraniu fragmentów tkanek (np. przy pomocy biopsji) i analizie ich pod mikroskopem. Dzięki przeprowadzeniu histopatologii można ocenić, z jakim nowotworem mamy do czynienia, a także stopień jego złośliwości - pozwala więc na określenie, jak rodzaj leczenia należy zastosować.

Im wcześniej nowotwór zostanie wykryty, tym większa jest szansa na jego całkowite wyleczenie - dlatego tak ważne jest wykonywanie profilaktycznych badań na raka.


Bibliografia

Drewa G., Ferenc T., Genetyka medyczna, Wrocław, Elsevier Urban & Partner, 2011, ISBN 978-83-7609-295-9.

Antoniou A., Pharoah P.D.P. et al, Average Risks of Breast and Ovarian Cancer Associated with BRCA1 or BRCA2 Mutations Detected in Case Series Unselected for Family History: A Combined Analysis of 22 Studies, AJHG 2003, 72(5):1117-1130.

Cybulski C., Górski B., Huzarski T. et al, CHEK2 Is a Multiorgan Cancer Susceptibility Gene, AJHG 2004, 75(6): 1131-1135.

Malati T., Tumour markers: an overview, Indian Journal of Clinical Biochemistry 2007, 22(2):17-31.

Didkowska J., Wojciechowska U., Olasek P., Nowotwory złośliwe w Polsce w 2015 roku, Ministerstwo Zdrowia, Warszawa 2017, ISSN 0867-8251.

Statystyki:
0 komentarzy
48391 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Brak komentarzy - skomentuj pierwszy!

Nowotwory - kobiety

Świadomość o ryzyku nowotworu to Twoja przewaga! Wczesne działania profilaktyczne to istotne zmniejszenie ryzyka zachorowania.

Nowotwory - kobiety

  • Dla wszystkich kobiet zainteresowanych profilaktyką chorób nowotworowych
  • Badanie genetyczne w kierunku nowotworów złośliwych umożliwia określenie własnego ryzyka zachorowania i jest podstawą do wdrożenia działań pozwalających na jego istotne ograniczenie

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka piersi

raka jajnika

raka tarczycy

raka jelita grubego

raka nerki

Cena badania:

999 zł