Rak jelita grubego - lepiej zapobiegać niż leczyć

sobota 09:12 - 03.10.2015
Rak jelita grubego - lepiej zapobiegać niż leczyć
Rak jelita grubego wykryty we wczesnej fazie jest w 100% wyleczalny. Najczęściej występuje w krajach wysoko rozwiniętych Europy Zachodniej i Ameryki Północnej. Rzadko spotykany w Afryce i Azji. W Polsce jest drugim co do częstości występowania nowotworem u kobiet i trzecim u mężczyzn (po raku płuc i prostaty). Mężczyźni częściej chorują na raka jelita grubego niż kobiety.
Rodzaje nowotworów w Polsce
Występowanie raka jelita grubego ze względu na płeć
Ponadto odnotowujemy stały wzrost umieralności mężczyzn z powodu raka jelita grubego. Co ciekawe, wzrost umieralności kobiet na raka jelita grubego został zahamowany i utrzymuje się od 1995 roku na stałym poziomie.
Wzrost umieralności na raka jelita grubego

Lekarze doszukują się przyczyn tego zjawiska w zmianach nawyków żywieniowych Polaków oraz braku wiedzy na temat tej choroby. Badania świadomości społecznej przeprowadzone przez Stowarzyszenie Europacolon Polska wskazują, że tylko 13% naszego społeczeństwa ma świadomość zagrożenia rakiem jelita grubego, a ponad 80% nie słyszało o badaniach przesiewowych lub nie sygnalizuje lekarzowi dolegliwości. Aż 77% badanych Polaków uważa je za wstydliwe i krępujące, stąd diagnozowani są często w zaawansowanych stadiach nowotworu. Z tego względu Polska zajmuje jedno z ostatnich miejsc w Europie pod względem leczenia raka jelita grubego.

Umieralność na raka jelita grubego UE

Co to jest rak jelita grubego?

Podstawową funkcją jelita grubego jest wchłanianie wody, zagęszczanie treści jelitowej oraz gromadzenie i wydalanie kału. Jelito grube jest siedliskiem pożytecznych bakterii, które mają istotne znaczenie w produkcji witamin K i B.

Aby wypełniać swoje funkcje, ściany jelita grubego wyścielone są błoną śluzową. Błona śluzowa pokryta jest nabłonkiem zbudowanym z komórek wydzielających śluz. Śluz ściśle przylega do nabłonka, chroni go przed uszkodzeniami mechanicznymi i chemicznymi, ułatwia przemieszczanie trawionych pokarmów. Prawidłowo funkcjonujące komórki po pewnym czasie obumierają i zastępowane są nowymi, tego samego rodzaju, tak aby zachować ciągłość wykonywanych przez nie funkcji.

Jeśli dojdzie do mutacji w genach odpowiedzialnych za prawidłowy przebieg podziałów, komórki dzielą się w sposób niekontrolowany, przestają spełniać swoje funkcje, rozrastając się tworzą nacieki lub guzy. Powoli tracą kontakt z tkanką na której wyrosły, odrywają się i wraz z krwią lub limfą roznoszone są po organizmie. W ten sposób powstają przerzuty.

Do zainicjowania procesów powstawania raka jelita grubego przyczyniają się:

  • Czynniki zewnętrzne
    • wirusy, rakotwórcze substancje (np. benzen, azbest, fromaldehyd, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, związki chromu, kadmu, niklu, niektóre nawozy sztuczne i pestycydy), alkohol, stany zapalne jelit, polipy
  • Skłonności genetyczne
    • silne - wrodzone zespoły nieprawidłowości zwiększające szanse zachorowania nawet do 100%
    • słabe - powstają na skutek dziedziczenia w rodzinie genów zwiększających ryzyko zachorowania na chorobę.

Jaki wpływ mają geny na występowanie raka jelita grubego?

  • 65-85% zachorowań sporadycznych, nie związanych z obciążeniem genetycznym
  • 10-30% rak występujący rodzinnie
  • 1-5% HNPCC - tzw. zespół Lyncha
  • 0,5% FAP - zespół polipowatości rodzinnej
  • mniej niż 0,1% - inne przyczyny

Pakiet badań genetycznych w kierunku nowotworów złośliwych

Jeżeli chcesz dowiedzieć się o własnych predyspozycjach do wystąpienia raka jelita grubego, rozważ wykonanie badania genetycznego - mutacje genu CHEK2 to 2 razy większe ryzyko zachorowania w porównaniu do osób z prawidłowym genem.

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka jelita grubego

raka nerki

raka tarczycy

raka sutka

raka prostaty

Dowiedz się więcej


Nowotwory sporadyczne

Znaczna większość wszystkich przypadków nowotworów jelita grubego to nowotwory nie mające podłoża rodzinnego. Są to nowotwory powstające u osób, u których w najbliższej rodzinie nie stwierdzono tego typu schorzeń.

Rak występujący rodzinnie

Na ten typ raka chorują osoby obciążone rodzinnie, czyli mające bliskich krewnych, u których rozpoznano nowotwór jelita grubego.

HNPCC - zespół Lyncha

Od angielskiej nazwy Hederitary non-polyposis colorectal cancer - dziedziczny, niezwiązany z polipowatością rak jelita grubego. Chory z tym zespołem ma zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, a w przypadku kobiet dodatkowo na raka trzonu macicy lub jajnika, a nawet żołądka, dróg żółciowych i trzustki.

Rak jelita grubego rozwija się u chorych z zespołem Lyncha przeważnie około 45 roku życia, tworząc kilka ognisk nowotworowych jednocześnie lub w krótkich odstępach czasu.Zespół Lyncha jest wynikiem mutacji w tzw. genach naprawy MLH1 i MSH2 odpowiedzialnych za korektę błędnie zestawionych elementów budowy DNA. Zaburzenie działania tych genów prowadzi do wielu mutacji rozproszonych w całym materiale genetycznym, zatem jedna mutacja wywołuje kolejną, stąd rozległy zakres objawów zespołu Lyncha. Choroba dziedziczona jest autosomalnie dominująco, to znaczy, że wystarczy uszkodzony gen od jednego z rodziców, by ryzyko zachorowania dziecka zwiększyło się.

FAP - zespół polipowatości rodzinnej

Choroba wywołana mutacją genu APC jest genetycznie uwarunkowanym zespołem predyspozycji do zachorowania na nowotwory jelita grubego. Pierwsze oznaki polipowatości pojawiają się już w dzieciństwie, po dziesiątym roku życia. W jelicie grubym i odbytnicy pojawiają się liczne polipy gruczolakowate, ich liczba czasem dochodzi do wielu tysięcy. Występują takie objawy jak biegunki, krew w kale, ogólne osłabienie i chudnięcie. Polipy mają tendencje do złośliwienia i z czasem kolejne mutacje dotyczące np. genu p53 umożliwiają tworzenie ognisk nowotworowych tak, że przed czterdziestym rokiem życia rozwija się rak jelita grubego.

Etapy rozwoju raka jelita grubego

Chorzy z zespołem polipowatości rodzinnej mają zwiększone ryzyko zachorowania na raka brodawkowatego tarczycy. Choroba dziedziczona jest autosomalnie dominująco, zatem wystarczy, żeby jedno z rodziców przekazało zmutowany gen APC, a dziecko będzie obciążone ryzykiem zespołu FAP.

Przyczyny rozwoju raka jelita grubego

  • dieta - uboga w wapń, brak warzyw, duża ilość tłuszczów i czerwonego mięsa charakterystyczna dla rozwiniętych krajów Europy i Ameryki Północnej
  • styl życia np. palenie papierosów i nadużywanie alkoholu. Kobiety, które paliły, mają o 40% zwiększone ryzyko śmierci z powodu raka jelita grubego względem kobiet, które nigdy nie paliły. Palący mężczyźni mają o 30% zwiększone ryzyko śmierci z powodu raka jelita grubego.
  • brak wysiłku fizycznego
  • powtarzające się zaparcia
  • długoletnie zapalenia okrężnicy, choroba Leśniewskiego - Crohna
  • skłonności do występowania zmian nowotworowych odziedziczone po rodzicach, w formie uszkodzonych genów APC, MLH 1 i MSH2, p53, oraz genów CHEK2 - mających w Polsce tzw. mutację założycielską
  • wiek - ryzyko zgonu wzrasta wraz z wiekiem, 90% zdiagnozowanych przypadków dotyczy pacjentów powyżej 50 roku życia, szczyt zachorowań przypada na okres po 60 roku życia

Objawy choroby

Początkowe fazy rozwoju raka nie dają żadnych objawów, choroba rozwija się podstępnie. Często komórki nowotworowe powstają ze zmian tzw. przedrakowych czyli polipów, które rozrastają się nawet przez kilkanaście lat, aby ulec zezłośliwieniu. Pojawiające się w tym czasie zaburzenia w trawieniu, oddawaniu stolca kojarzone są z nieprawidłowym odżywianiem, nerwami, trybem życia. Podobnie krwawienia z odbytu pacjenci przypisują obecności hemoroidów, ignorując je, czekając na poprawę.

20% pacjentów zgłasza się do lekarza, kiedy komórki nowotworowe są już na etapie rozsiewania.

Co powinno zaniepokoić?

  • zaburzenia w oddawaniu stolca: zaparcia, biegunki, krwawienia z odbytu, długie cienkie tzw. ołówkowate stolce, częste bolesne oddawanie gazów, nagłe parcia na stolec lub daremne parcia, po których nie udaje się go oddać
  • niewytłumaczalna zmiana rytmu wypróżnień
  • uczucie dyskomfortu w brzuchu, bóle brzucha, wymioty, nudności
  • trudności w przełykaniu
  • utrata apetytu i masy ciała, osłabienie
  • ukończenie 50 roku życia

Diagnostyka raka jelita grubego

Z uwagi na długi okres utajenia choroby oraz niekorzystne rokowania w przypadku późnej diagnozy, prowadzane są na szeroką skalę badania przesiewowe u osób zdrowych, nie zgłaszających żadnych objawów.

Wykrycie nowotworu w bardzo wczesnej fazie daje szanse na 100% wyleczenie.

Do takich badań należy:

  • kolonoskopia – wprowadzenie przez odbyt endoskopu, specjalnego giętkiego przyrządu o długości 180cm, którym można dokładnie obserwować ściany jelita grubego, a w razie potrzeby usunąć polipy, zatamować niewielkie krwawienie lub pobrać wycinki histopatologiczne do badania

Pozostałe badania, które umożliwiają postawienie diagnozy:

  • badanie na obecność krwi utajonej w stolcu – test można kupić w każdej aptece, do wykonania samodzielnie w domu
  • oznaczanie we krwi poziomu markeru typowego dla nowotworów jelita grubego tzw. CEA - antygen karcinoembrionalny (antygen rakowo-płodowy). Początkowo sądzono, że antygen karcinoembrionalny jest charakterystyczny tylko dla raka jelita grubego, później okazało się, że może sugerować rozwój także innych nowotworów.
  • badanie per rectum – lekarz bada palcem dolną część odbytnicy, wyczuwając guzy w dolnej części jelita
  • wlew kontrastowy jelita grubego – wykonanie zestawu zdjęć rengenowskich, przy wprowadzeniu środka kontrastowego do jelita grubego
  • kolonoskopia wirtualna – rodzaj tomografii komputerowej, w której uzyskuje się trójwymiarowy obraz wnętrza całego jelita

Profilaktyka nowotworów jelita grubego

Człowiek ma wpływ na wiele czynników ryzyka wystąpienia raka jelita grubego, profilaktycznie może:

  • zmienić sposób odżywiania, styl życia
  • wykorzystać czas wolny na aktywność fizyczną
  • przeprowadzić badania genetyczne, które ujawniają mutacje w genach APC, MLH 1 i MSH2, p53, CHEK2, szczególnie w przypadku zachorowań w rodzinie na raka jelita, polipy jelita czy inne pokrewne choroby

Badania takie sygnalizują, czy pacjent znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka i są podstawą do objęcia specjalistyczną opieką medyczną oraz wykonania badań diagnostycznych. Nie oznaczają choroby, ale pozwalają jej uniknąć. Wczesna diagnoza daje wiele możliwości do postępowania lekarskiego.

Obecnie dopuszcza się zabiegi operacyjne guzów położonych powyżej odbytnicy, mimo braku potwierdzenia ich złośliwego charakteru, jako tzw. zabiegi profilaktyczne.

Leczenie

Jedyną możliwością walki z rakiem jelita grubego jest interwencja chirurgiczna. Jeśli nowotwór jest mały, usuwany jest operacyjnie, czasami łącznie z fragmentem jelita grubego. Większe guzy usuwa się z częścią odbytnicy, w bardziej zaawansowanych zmianach konieczne jest założenie stomii (przetoki kałowe, sztucznego odbytu). Leczenie operacyjne wspomagane jest chemioterapią lub radioterapią, aby zwalczać krążące we krwi komórki rakowe lub ewentualne przerzuty. Trwają również prace badawcze nad tym, aby nakłonić układ odpornościowy do walki z komórkami nowotworowymi.

Jednak nadal w leczeniu raka jelita grubego funkcjonuje podstawowa zasada, że lepiej zapobiegać niż leczyć.

Statystyki:
1 komentarzy
10436 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Natalia
piątek 19:52 - 13.11.2015
Rak u nas w rodzinie jest co pokolenie. Nawet zaufać "zdrowym" pomidorom czy ogórkom , niemożna. Zawsze jak byłam u lekarza , czy to z babcią czy z mamą widziałam nad kozetką reklamę nutramil, wiecie co sobie pomyslałam "placebo" ale nie. Jak przeczytałam w internecie ulotkę i opinie na temat tego produktu od razu go kupiłam. Nie pamiętam czy babcia go piła ale na bank mama. Ponieważ ona , gdy umierała miała mnóstwo pleśniawek w buzi a picie przez słomkę , czegoś co było tak samo wartościowe jak normalny posiłek , było najłatwiejsze. Mam nadzieje , że moje dzieci nie będą musiały siebie czy mnie oglądać w tej chorobie.
Odpowiedz

Objawy

  • utrata apetytu i masy ciała, osłabienie
  • uczucie dyskomfortu w brzuchu, bóle brzucha, wymioty, nudności
  • zaparcia, biegunki, krwawienia z odbytu

Diagnostyka

  • kolonoskopia
  • badanie na obecność krwi utajonej w stolcu
  • badanie per rectum
  • badanie genetyczne

Nowotwory - kobiety

Świadomość o ryzyku nowotworu to Twoja przewaga! Wczesne działania profilaktyczne to istotne zmniejszenie ryzyka zachorowania.

Nowotwory - kobiety

• Dla kobiet po 20. roku życia, które chcą kontrolować ryzyko związane z potencjalnymi chorobami nowotworowymi

• Profilaktyka raka poprzez badania genetyczne pozwala na określenie ryzyka zachorowania na choroby nowotworowe i jego istotne ograniczenie

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka piersi

raka jajnika

raka tarczycy

raka trzustki

raka jelita grubego

raka nerki

czerniaka

raka płuc

Cena badania:

1 549 zł