Rak jajnika - jak zabezpieczyć się przed rakiem?

sobota 10:28 - 03.10.2015
Rak jajnika - jak zabezpieczyć się przed rakiem?
Rak jajnika należy do nowotworów złośliwych i bardzo niebezpiecznych. Najczęściej atakuje kobiety po 50 roku życia, jednak odnotowuje się zachorowania w każdym wieku. Częściej chorują mieszkanki Europy Zachodniej i Ameryki Północnej, które nigdy nie rodziły oraz kobiety po okresie menopauzy.

Rak jajnika – „cichym zabójcą”? Możesz to zmienić!

W Polsce rocznie diagnozuje się około 3 tysiące nowych zachorowań, i ciągle wzrasta liczba kobiet zapadających na ten typ nowotworu. Statystycznie każdego dnia 9 Polek dowiaduje się, że ma raka jajnika.

Mimo postępów w medycynie, stosowaniu precyzyjnych technik chirurgicznych i nowoczesnych leków, rokowania w przypadku raka jajnika są złe, umiera ponad połowa diagnozowanych pacjentek (wg danych KRN).

Przeżywalność raka jajnika

Niepokojący jest fakt, że wśród kobiet powyżej 65 roku życia umieralność na raka jajnika ciągle wzrasta. W Polsce umieralność na raka jajnika jest wyższa o ponad 15% niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej. Związane jest to z wyższą świadomością zdrowotną kobiet z krajów Unii Europejskiej, a - co za tym idzie - z lepszą wykrywalnością raka jajnika.

Porównanie umieralność raka jajnika w Polsce i UE

Co to jest rak jajnika?

Rak jajnika powstaje w wyniku nieprawidłowych podziałów komórek nabłonkowych, które nadmiernie w niekontrolowany sposób mnożą się. Powstające guzy i nacieki upośledzają pracę jajników. Proces powstawania nowotworu może zachodzić w jednym lub równocześnie w obu jajnikach. Narastające komórki nowotworowe odrywają się od tkanki macierzystej, wędrują układem krwionośnym do innych organów tworząc przerzuty np. do płuc. Obecność przerzutów świadczy o zaawansowaniu choroby i źle rokuje.

Dlaczego rak jajnika należy do tzw. „cichych zabójców”?

Rak jajnika należy do grupy nowotworów, które w początkowej fazie choroby nie dają żadnych objawów albo objawy mało charakterystyczne. Mały, niebolesny guzek nie daje się wyczuć w czasie badań. W późniejszym okresie kiedy już można wyczuć guza przez powłoki brzuszne, obecne są przerzuty i szanse na wyleczenie drastycznie spadają. W jamie brzusznej pojawia się chorobowy płyn (wodobrzusze), który rozprzestrzenia się poza jajnik i daje objawy, które kojarzą się z objawami chorób układu pokarmowego czy zaburzeniami trawienia np. wzdęcia, uczucie pełności w brzuchu, zaparcia. Opóźnia to czas, w którym kobieta skłonna jest zgłosić się do lekarza.

Ponieważ nowotwory jajnika są trudne do rozpoznania ze względu na brak specyficznych objawów, a tylko odpowiednio wcześnie wykryte dają szansę na wyleczenie, ze względu na rokowania rak jajnika nazywa się „cichymi zabójcami”

Czynniki zwiększające ryzyko raka jajnika

Nie jest znana dokładna przyczyna powstania raka jajnika.

Wiadomo natomiast, że ryzyko zachorowania zwiększa:

  • wiek, blisko 70% kobiet z rakiem jajnika przekroczyło 55 rok życia
  • otyłość, wysokotłuszczowa dieta
  • endometrioza, czyli obecność błony śluzowej macicy poza jamą macicy
  • bezpłodność, bezdzietność, późne macierzyństwo - powyżej 30 roku życia, późna menopauza oraz miesiączka przed 12 rokiem życia
  • zastępcze terapie hormonalne np. w okresie menopauzy
  • predyspozycje genetyczne - występowanie raka piersi lub raka jajnika w rodzinie np. u matki, siostry, córki
  • nosicielstwo mutacji genu BRCA-1, BRCA-2
  • zespoły genetyczne:
    • zespół Lyncha – ( Hederitary non-polyposis colorectal cancer) - dziedziczny, nie związany z polipowatością rak jelita grubego. Chory z tym zespołem ma zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, a w przypadku kobiet dodatkowo na raka trzonu macicy lub jajnika.
      Zespół Lyncha jest wynikiem mutacji w tzw. genach naprawy MLH 1 i MSH 2 odpowiedzialnych naprawę mutacji genetycznych.
      Zaburzenie działania tych genów prowadzi do wielu mutacji rozproszonych w całym materiale genetycznym, zatem jedna mutacja wywołuje kolejną, stąd rozległy zakres objawów zespołu Lyncha.
    • Zespół Peutza-Jeghersa – genetycznie uwarunkowany zespół , który cechują polipy w przewodzie pokarmowym, pigmentacja skóry i błon śluzowych. Zespół Peutza-Jeghersa należy do zespołów wrodzonej predyspozycji do rozwoju nowotworów. Prawie połowa pacjentów z zespołem Peutza-Jeghersa umiera z powodu choroby nowotworowej przed 57. rokiem życia, chorzy najczęściej zapadają na nowotwory jelita grubego,żołądka, piersi i jajnika
    • Zespół Gorlina - nabłoniaków znamionowych – rzadka, uwarunkowana genetycznie choroba związana z mutacjami w genie PTCH1. Objawia się nieprawidłowościami w budowie skóry, układu nerwowego, układu dokrewnego i kości. Osoby z mutacją w genie PTCH1 mają predyspozycję do nowotworów pęcherza moczowego i jajników.
Do tej pory zidentyfikowano 16 genów związanych z dziedzicznym typem raka jajnika.

Schemat przedstawia typy uszkodzeń DNA oraz geny odpowiedzialne za ich naprawę. Mutację w tych genach wpływają negatywnie na zdolności naszego organizmu do naprawy uszkodzeń co w konsekwencji może prowadzić do rozwoju nowotworów. Na przykład komórka nowotworowa z mutacją w genach MLH 1 i MSH 2 - kodujących białka zaangażowane w naprawę DNA – wywołuje zespół Lyncha.

Z kolei mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 - odpowiedzialnych za procesy naprawy DNA – podnoszą ryzyko zachorowania na raka piersi i raka jajnika.

Aż 65–85% przypadków raka charakteryzują mutacje w genach BRCA prowadzące do powstania uszkodzonych białek BRCA, (to nie geny rozpoznają DNA tylko białka wyrażane z tych genów.) rozpoznających miejsca uszkodzeń DNA ( genach supresorowych), oraz w genach odpowiedzialnych za naprawę uszkodzeń powstałych podczas podziałów komórkowych.

Przyczyny dziedzicznego raka jajnika

Uszkodzone geny BRCA1 i BRCA2 dziedziczy się po rodzicach. Mimo, że mężczyźni nie są narażenie na raka jajnika, obecność w ich genomie zmutowanych genów BRCA może prowadzić do innych chorób genetycznych takich jak np. rak sutka. Jeżeli w rodzinie wystąpiły zachorowania na raka sutka u mężczyzn, powinno się wykonać badania w kierunku mutacji BRCA u pozostałych jej członków. Ojciec – nosiciel mutacji w genie BRCA1 i BRCA2, może ją przekazać dzieciom niezależnie od płci, ale zwiększone ryzyko rozwoju piersi dotyczy głównie kobiet.

Pakiet badań genetycznych w kierunku raka piersi i jajnika

Jeśli chcesz dowiedzieć się o własnych predyspozycjach do zachorowania na raka jajnika i raka piersi, wykonaj badanie genetyczne. Mutacja genu BRCA1 to aż 70% ryzyko rozwoju raka piersi i 40% ryzyko wystąpienia raka jajnika.

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka jajnika

raka piersi

Dowiedz się więcej

Rak jajnika - objawy

Objawy są zazwyczaj niespecyficzne, nie łączy się ich z chorobą nowotworową i najczęściej bagatelizuje. We wczesnych stadiach należą do nich:

  • uczucie ciężkości w jamie brzusznej
  • wzdęcia, niestrawność, biegunka, zaparcia, bóle brzucha, zmęczenie, brak apetytu
  • uczucie nagłego parcia na mocz
  • nieregularne miesiączki

dlatego rak jajnika wykrywany jest zwykle w zaawansowanym stadium, gdy typowym dla niego objawem jest:

  • tzw. wodobrzusze czyli nagromadzenie się płynu w jamie otrzewnowej
  • uczucie stałego silnego zmęczenia
  • zaburzenia odżywiania i wyniszczenie organizmu

szanse na wyleczenie pacjentki na tym etapie są zdecydowania mniejsze niż we wczesnych stadiach choroby.

Diagnostyka

Ponad połowa kobiet ze zdiagnozowanym zaawansowanym rakiem jajnika nie przeżywa pięciu lat. To znacznie gorsze rokowania niż w przypadku raka szyjki macicy lub raka piersi.

Lekarz stawia diagnozę na podstawie:

  • badania ginekologicznego przez pochwę i odbytnicę
  • USG
  • tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego
  • oceny stężenia markerów nowotworowych w surowicy krwi – marker CA125
  • testu OVA 1 – oznaczaniu w próbkach krwi stężenia białek, charakterystycznych dla raka jajnika

Badanie markera nowotworowego raka jajnika CA-125

CA-125 to marker nowotworowy, którego stężenie we krwi zwiększa się u chorych na raka jajnika. Jeżeli chcesz skontrolować swój stan zdrowia, wykonaj badanie w tym kierunku. Im wcześniej wykryty nowotwór, tym większa jest szansa na całkowite wyleczenie.

W ramach pakietu badamy:

poziom markera CA-125 we krwi

Dowiedz się więcej

Leczenie

W zależności od stopnia zaawansowania choroby, lekarze podejmują decyzję o usunięciu jednego janika, lub najczęściej usuwają oba jajniki, jajowody, macicę i okoliczne węzły chłonne. Następnie zlecana jest chemioterapia.

U młodych kobiet dolegliwości związane z brakiem estrogenów łagodzi sie się poprzez podawanie hormonów.

Profilaktyka raka jajnika

Nie ma efektywnych metod badań przesiewowych w kierunku nowotworu janika. Niezwykle często jest on wykrywany przypadkowo, podczas planowanego zabiegu w okolicy narządów jamy brzusznej. Skuteczne leczenie jest wciąż wyzwaniem dla specjalistów na całym świecie. Dlatego ze względu na nietypowe objawy raka jajnika, bardzo istotne jest żeby każda kobieta obserwowała swoje ciało, podczas wizyty u ginekologa mówiła o ogólnych problemach zdrowotnych, nawet jeśli wydaje się, że nie mają one związku z funkcjonowaniem narządów rodnych.

Im wcześniej wykryje się chorobę nowotworową jajnika, tym większa szansa na wyleczenie lub dłuższe życie.

Jeśli w rodzinie wystąpiły nowotwory piersi lub jajnika, warto regularnie wykonywać:

Nowoczesne testy genetyczne pomagają oszacować prawdopodobieństwo wystąpienia raka. Jeżeli w którymś z genów zostanie zidentyfikowana mutacja warunkująca predyspozycje do zachorowania na nowotwory jajnika, kobieta może znacznie obniżyc ryzyko wystapienia choroby poprzez:

  • zdecydowanie się odpowiednio wcześnie na urodzenie dziecka
  • rezygnację z hormonalnej antykoncepcji
  • w okresie menopauzy rezygnację z hormonalnej terapii zastępczej
  • możliwość chirurgicznego usunięcia obu jajników, co zmniejszenia ryzyko rozwoju raka jajnika aż do 96%
  • w przypadku wykrycia mutacji w genach BARCA1 i BARCA 2 warto objąć profilaktyką najbliższych krewnych

Nie przegap!

Rak jajnika - badania DNA
Dla kogo są wskazane badania na obecność mutacji w genach BRCA?

Wskazane przede wszystkim u:

  • kobiet, u których w rodzinie występowały przypadki zachorowań na raka piersi przed 50 rokiem życia, lub nowotwór u co najmniej 2 osób
  • kobiet, u których wśród krewnych wystąpiły przypadki zachorowań na raka jajnika
  • kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną lub hormonalną terapię zastępczą, u których w rodzinie zdarzały się przypadki zachorowań na raka sutka i/lub jajnika (ze względu na podwyższone ryzyko rozwoju nowotworów w wyniku stosowania leczenia hormonalnego)
  • młodych kobiet zamierzających stosować antykoncepcję hormonalną, jeżeli pojawiły się u nich jakiekolwiek zmiany w piersiach lub jajnikach
  • kobiet mających jakiekolwiek zmiany w piersiach lub jajnikach, u których w rodzinie odnotowano przypadki zachorowań na raka.
Statystyki:
1 komentarzy
15852 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Magda Zdrowegeny.pl
piątek 13:47 - 09.10.2015
Geny BRCA1 i BRCA2 kodują białka, które biorą udział w transkrypcji, kontroli cyklu komórkowego oraz procesach naprawy uszkodzonego DNA. Mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na raka jajnika ok. 20 razy w porównaniu do kobiet, u których defekty tych genów nie występują. Przeprowadzenie badań genetycznych umożliwia potwierdzenie obecności mutacji genów BRCA1 i BRCA2 w DNA pacjentki, co z kolei pozwala na zastosowanie odpowiedniej profilaktyki, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia choroby.
Odpowiedz

Objawy

  • bóle w podbrzuszu
  • zwiększone parcie na pęcherz
  • wzdęcia, niestrawność, biegunka, zaparcia
  • nagromadzenie się płynu w jamie otrzewnowej

Diagnostyka

  • badanie ginekologiczne przez pochwę i odbytnicę
  • USG
  • tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny
  • badanie genetyczne

Badanie DNA

  • mutacje w genie BRCA1 i BRCA2 odpowiadają za 45-55% wszystkich raków jajnika

Rak piersi i jajnika - gen BRCA1

Świadomość o ryzyku nowotworu to Twoja przewaga! Wczesne działania profilaktyczne to istotne zmniejszenie ryzyka zachorowania.

Rak piersi i jajnika - gen BRCA1

• Najszersze badanie genu BRCA1 dostępne w Polsce. Analizujemy 8 mutacji genu BRCA1

• Profilaktyka przeciwko rakowi piersi i jajnika poprzez badania genetyczne pozwoli na ocenę ryzyka zachorowania i jego istotne ograniczenie

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka piersi

raka jajnika

Cena badania:

419 zł