Rak prostaty - objawy i profilaktyka raka

środa 00:00 - 30.09.2015
Rak prostaty - objawy i profilaktyka raka

Rak prostaty jest najczęstszym nowotworem złośliwym u mężczyzn w Europie, stanowi drugą po nowotworach płuc najczęstszą przyczynę zgonów. Polscy mężczyźni zajmują niestety drugie miejsce (zaraz za Węgrami) w Europie w kategorii najwyższej przedwczesnej (przed 65 rokiem życia) umieralności na nowotwory (dane za rok 2010), przy tym Polska liczbą zgonów przewyższa średnią umieralności w Unii Europejskiej.

Procentowy udział zachorowań na nowotwory urologiczne wśród mężczyzn - Europa

W Polsce z roku na rok rośnie ilość nowych zachorowań na nowotwór prostaty, np. w 2000 roku odnotowano ok. 5 tys. nowych zachorowań, w 2005 roku liczba ta wzrosła do 7 tys., a w 2010 roku zdiagnozowano ten nowotwór u 9,2 tys. mężczyzn.

Zachorowalność i umierlaność na raka prostaty w Europie

Liczba ta zgodnie z prognozami Zakładu Epidemiologii Centrum Onkologii-Instytutu w Warszawie może ulec podwojeniu już w roku 2020, gdyż zachorowalność wzrasta bardzo szybko – prawie 9% rocznie wśród mężczyzn w średnim wieku (45-64 lat).

Zachorowalność na raka prostaty w Polsce

Przyczyny takiego wzrostu częstotliwości zachorowań na raka gruczołu krokowego należy upatrywać w zwiększonej wykrywalności nowotworu i wydłużającym się okresie życia mężczyzn.

Co to jest - prostata, gruczoł krokowy, stercz

Wszystkie trzy pojęcia odnoszą sie do tego samego, nieparzystego narządu w męskim układzie rozrodczym. Prostata jest niewielkim gruczołem, wielkości jadalnego kasztana. Znajduje się pod pęcherzem moczowym i otacza wychodzący z pęcherza moczowód. Jej wnętrze (miąższ) otoczone jest mięśniami gładkimi. Funkcją gruczołu krokowego jest produkcja wydzieliny (spermy) zawierającej cukier, jako materiał energetyczny dla plemników. Noworodki płci męskiej mają gruczoł krokowy wielkości groszku, powiększa się on powoli, stopniowo dojrzewa i osiąga prawidłową wielkość w wieku około 30 lat.

Jak powstaje nowotwór gruczołu krokowego (rak prostaty)?

Prostata zwiększa swoje wymiary przez całe życie mężczyzny. Najpierw są to drobne zmiany w kształcie i wielkości komórek, które tracą powoli kontrolę nad swym podziałem.

Budowa gruczołu krokowego

Prostata ma złożoną budowę. Jej środek wypełniają sploty kanalików, naczyń krwionośnych, część cewki moczowej i nasieniowód. Taka niejednorodność sprzyja rozwojowi komórek nowotworowych, utrudnia rozpoznanie, a dalej leczenie. Początkowo przez wiele lat rak rozwija się bezobjawowo. Pierwsze objawy rozrostu prostaty z reguły pojawiają się po 50-tym roku życia. Na tym etapie jest dość trudno zdiagnozować guza, nawet przez badania per rectum.

Objawy raka prostaty

W miarę powiększania swojej objętości prostata uciska moczowód i pęcherz moczowy, dając takie objawy jak:

  • częstomocz
  • utrudnienie oddawania moczu i "słaby" lub przerywany strumień moczu
  • nagłe uczucie parcia na mocz i konieczność pilnego jego oddania
  • wrażenie niepełnego opróżnienia pęcherza
  • kilkakrotne oddawanie moczu w ciągu nocy

w bardziej zaawansowanym etapie choroby:

  • krwiomocz
  • uczucie pieczenia przy oddawaniu moczu
  • bóle w podbrzuszu
  • nietrzymanie moczu
  • zaburzenia wzwodu
  • bolesny wytrysk
  • bóle okolicy lędźwiowej oraz krocza

Po 60-tym roku życia dolegliwości takie nasilają sie u połowy mężczyzn. Średni wiek wykrywania nowotworów to 71 lat, a u 90% mężczyzn powyżej 80 roku życia (według badań pochodzących z sekcji) istnieją zmiany nowotworowe prostaty, choć nie musiały być one przyczyną śmierci.

W najcięższej fazie choroby rak prostaty daje przerzuty do:

  • naczyń krwionośnych
  • kości kręgosłupa, miednicy, żeber, kości udowych
  • drogą naczyń chłonnych do otaczających węzłów chłonnych

Pojawiają się bóle pleców, szczególnie na poziomie kręgów piersiowych i kości krzyżowej, nasilają się trudności przy oddawaniu moczu, a krwawienia są obfitsze.

W Polsce co trzeci chory mężczyzna dowiaduje za późno

Rak gruczołu krokowego jest dolegliwością wstydliwą i bardzo krepującą dla mężczyzn. Wielu panów zdecydowanie za późno zgłasza się do lekarza. W Polsce 30% nowotworów prostaty diagnozuje się w zaawansowanym stadium, nie rokującym wyleczenia. Mimo kampanii i akcji nawołujących do dostrzegania problemu, umieralność na nowotwory prostaty w naszym kraju jest wysoka.

Czynniki ryzyka raka prostaty

Istnieją trzy podstawowe czynniki ryzyka wystąpienia raka gruczołu krokowego.

  • wiek - wiek jest czynnikiem ryzyka dla raka prostaty, zwłaszcza mężczyzn w wieku 50 lat i starszych. Więcej niż 70 procent wszystkich przypadków raka prostaty rozpoznaje się u mężczyzn w wieku powyżej 65 lat.
  • predyspozycje środowiskowe - rak prostaty jest bardziej powszechny wśród afrykańskich mężczyzn niż u rasy białej. Bardzo rzadko występuje u Japończyków, Chińczyków i Żydów. Co ciekawe, gdy chińscy i japońscy mężczyźni wyemigrują do USA, mają zwiększone ryzyko zachorowania na raka prostaty w porównaniu z ich rodzimą populacją. W Japonii częstość występowania raka prostaty wzrosła w społecznościach, które przejęły zachodnie diety i styl życia.
  • predyspozycje genetyczne - obecnie dużo uwagi przywiązuje się do ustalenia powiązań między zachorowalnością na nowotwory gruczołu krokowego a mutacjami w konkretnych genach. Obecnie zidentyfikowano 6 miejsc w genomie człowieka, w obszarze których mutacje mogą sprzyjać wystąpieniu tego nowotworu.

Według badań na populacji polskiej, istnieje związek pomiędzy mutacjami w genach np. BRCA1, CHEK2, NBS1 i HOXB13 a zwiększonym ryzykiem zachorowania.

Rak prostaty - mutacje NSB1, BRCA1, CHEK2

Co to jest BRCA1 i BRCA2?

Każdy z nas ma w swoim DNA geny, których głównym zadaniem jest zapobieganie chorobie nowotworowej. Należą do nich geny BRCA1 i BRCA2, które odpowiadają za naprawę uszkodzeń w materiale genetycznym. Gdy dochodzi do mutacji (błędu), geny te tracą swoje właściwości. W efekcie nie naprawiają błędów w DNA, co skutkuje rozwojem nowotworu. Wadliwe geny zwiększają ryzyko zachorowania na raka piersi i jajników u kobiet oraz prostaty u mężczyzn.

W przypadku dziedzicznego występowania nowotworu, wyodrębniono postać raka gruczołu krokowego ujawniającą się w młodym wieku (poniżej 55 lat), która dotyka członków tej samej rodziny. Z wywiadów rodzinnych wynika, ze jeżeli mężczyzna ma:

  • jednego bliskiego krewnego z rakiem prostaty np. ojca, brata - ryzyko zachorowania wzrasta 2-krotnie
  • dwóch bliskich krewnych - ryzyko zachorowania wzrasta 5-krotnie

Dieta i styl życia - wśród negatywnych czynników ryzyka są:

  • nadużywanie alkoholu, palenie papierosów,
  • dieta uboga w warzywa i owoce, kasze
  • nadmierna ilość czerwonego mięsa
  • nadmiar tłuszczów nasyconych (zwierzęcych)
  • słodyczy – prowadzą do otyłości, co zwiększa ryzyko raka stercza
  • zbyt ostre i kwaśne pokarmy.

Pakiet badań genetycznych w kierunku raka prostaty

Jeżeli chcesz dowiedzieć się o własnym ryzyku zachorowania na raka prostaty, rozważ wykonanie badania genetycznego - jest to jedyna metoda, która pozwala na określenie prawdopodobieństwa wystąpienia tego schorzenia w przyszłości.
Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:
raka prostaty
Dowiedz się więcej


Diagnozowanie nowotworów stercza:

  • badanie per rectum

Szacuje się, ze tą metodą można rozpoznać raka prostaty w 30-50%. Zgodnie z zaleceniami, u mężczyzn w grupie wysokiego ryzyka stosuje się ją profilaktycznie już w wieku 45 lat, a po 50-tym roku życia niezależnie od powodu zgłoszenia się do urologa. Badanie przez odbytnicę (łac. per rectum) jest podstawowym badaniem lekarskim. Umożliwia ono ocenę stanu takich organów u mężczyzn jak dno pęcherza moczowego, nasieniowody, pęcherzyki nasienne czy gruczoł krokowy.

  • biopsja gruczołu krokowego

pobranie wycinków z gruczołu krokowego oraz badanie pobranego materiału pod mikroskopem. Biopsja pozwala na wykrycie raka, określenie jego złośliwości i rozległości a także jego zaawansowania, tzn. czy jest ograniczony do prostaty, czy występują przerzuty w węzłach chłonnych.

Wykonanie biopsji nie przesądza o wykluczeniu raka prostaty, gdyż zdarza się, że nie zostaną pobrane komórki zmienione nowotworowo lub ich liczba jest zbyt mała, aby można ustalić rozpoznanie choroby.

  • oznaczenie poziomu PSA we krwi

antygen PSA (Prostate Specific Antygen) to białko wytwarzane przez komórki prostaty. Metoda jest prosta, szeroko stosowana chociaż dyskusyjna, ponieważ antygen PSA produkują zarówno zdrowe, jak i zmienione nowotworowo komórki. Zatem do diagnozowania raka prostaty nadaje się ona w niewielkim stopniu. Rzadko pozwala wykryć małego guza prostaty i regularne poddawanie się temu badaniu wbrew oczekiwaniom wcale nie zmniejsza ryzyka zgonu z powodu raka prostaty.

  • inne rutynowe badania:
    • USG - badanie pozwala ocenić stopień powiększenia gruczołów, guzków, penetracji guza
    • tomografia komputerowa - pokazuje szczegółowe zdjęcia badanej części ciała, w tym kości i mięśni.
    • rezonans magnetyczny (MRI) - daje szczegółowe obrazy narządów i struktur w organizmie.
    • scyntygrafia kości - metoda obrazowania jądrowego, która pomaga stwierdzić, czy nowotwór rozprzestrzenił się z prostaty do kości. Procedura polega na wstrzyknięciu substancji promieniotwórczych, które pomagają zlokalizować chore komórki kości w całym ciele, co sugeruje raka z przerzutami.
  • badania genetyczne - zupełnie nowe spojrzenie na diagnozowanie raka prostaty dają badania genetyczne. Testy przeznaczone są dla osób, których krewni zachorowali na raka prostaty i chcą się upewnić, czy są zagrożeni tą chorobą. Testy do diagnozowania raka pozwalają określić czy guz wymaga obserwacji, bo na razie ma jedynie łagodny charakter, czy też wymaga już agresywnego leczenia.
    • badania wykrywające zmutowane geny BRCA1 oraz BRCA2 zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn, w rodzinach których do trzech pokoleń co najmniej dwoje najbliższych krewnych zachorowało na raka piersi, jajnika, prostaty, zwłaszcza jeśli chorobę rozpoznano przed 50 rokiem życia.
    • test genetyczny, opracowany przez polski zespół genetyków, obejmuje analizę 169 mutacji genetycznych odpowiedzialnych za proces nowotworowy i daje wynik w ciągu zaledwie dwóch dni
    • warto również wykonać badania genetyczne w kierunku mutacji genu HOXB13, CHEK2 oraz NBS1 (odpowiadają one odpowiednio za 20-, 2- i 10-krotny wzrost ryzyka zachorowania na raka prostaty).
    Leczenie zależy od stopnia zaawansowania choroby:
    • metoda operacyjna - mało zaawansowane nowotwory skuteczne leczy się całkowicie usuwając gruczoł krokowy wraz z węzłami chłonnymi miednicy
    • radioterapia wewnętrzna - polega na napromieniowaniu komórek rakowych przez wprowadzenie radioizotopu do gruczołu krokowego
    • radioterapia zewnętrzna - komórki rakowe napromieniowane są z pól zewnętrznych
    • terapia hormonalna - kiedy nie można leczyć radykalnie, stosuje się terapię hormonalną, zmniejszającą oddziaływania androgenów na stercz.
    Najważniejsze jest jednak szybkie rozpoznanie choroby i wczesne rozpoczęcie leczenia. Warto zastanowić sie nad wykonaniem badań genetycznych, pozwalających określić predyspozycje do zwiększonego ryzyka i wcześniej zapobiec rozwojowi nowotworu.
Statystyki:
1 komentarzy
5538 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Magda Zdrowegeny.pl
piątek 14:28 - 09.10.2015
Rak gruczołu krokowego jest drugim, po raku płuc, najczęstszym nowotworem złośliwym u mężczyzn w polskiej populacji. Około 10% wszystkich przypadków zachorowania uznawanych jest za dziedziczne, ryzyko wzrasta wraz z liczbą członków rodziny dotkniętych tą chorobą. Dlatego w profilaktyce raka prostaty ważne jest przeprowadzenie badań genetycznych. Pozwolą one na wykrycie mutacji genów związanych z występowaniem tego schorzenia, takich jak HOXB13 czy BRCA2. Świadomość posiadania takich mutacji pozwoli na wyeliminowanie środowiskowych czynników ryzyka i zapobiegnie rozwojowi nowotworu.
Odpowiedz

Objawy

  • częstomocz
  • nagłe uczucie parcia na mocz
  • kilkakrotne oddawanie moczu w ciągu nocy
  • krwiomocz

Diagnostyka

  • badanie per rectum
  • USG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny
  • oznaczenie poziomu PSA we krwi
  • badanie genetyczne

Nowotwory - mężczyźni

Świadomość o ryzyku nowotworu to Twoja przewaga! Wczesne działania profilaktyczne to istotne zmniejszenie ryzyka zachorowania.

Nowotwory - mężczyźni

• Dla mężczyzn po 20. roku życia, którzy chcą kontrolować ryzyko związane z potencjalnymi chorobami nowotworowymi

• Profilaktyka raka poprzez badania genetyczne pozwoli na wykrycie zwiększonego ryzyka rozwoju nowotworów złośliwych i jego istotne ograniczenie

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka nerki

raka prostaty

raka tarczycy

raka trzustki

raka jelita grubego

czerniaka

raka płuc

Cena badania:

1 549 zł