Rak jajnika - badania, które umożliwią jego wczesne wykrycie

poniedziałek 05:10 - 18.01.2016
Ocena Użytkowników (5 Ocen)
4.80
Rak jajnika - badania, które umożliwią jego wczesne wykrycie

Rak jajnika zajmuje piąte miejsce pod względem częstości zachorowań na nowotwory złośliwe wśród kobiet w Polsce - co roku diagnozuje się go u niemal 4 tysięcy Polek, a około 2,5 tysiąca chorych umiera. Rak jajnika jest uznawany za schorzenie bardzo podstępne, ponieważ długo nie daje żadnych objawów i zwykle wykrywany jest w momencie, gdy leczenie jest już bardzo trudne. Dlatego tak ważne jest szybkie i prawidłowe zdiagnozowanie choroby.

Co to jest rak jajnika?

Rak jajnika pojawia się na skutek nieprawidłowego i nieustającego wzrostu komórek nowotworowych, które wywodzą się z komórek nabłonkowych jajnika - tworzące się w ten sposób guzy i nacieki zaburzają pracę jajników. Jajniki są gruczołami dokrewnymi, produkującymi szereg hormonów - najważniejszym z nich jest estradiol, który odpowiada za rozwój żeńskich cech organizmu. Ponadto, dzięki jajnikom możliwa jest produkcja komórek jajowych, czyli żeńskich gamet. Nowotwór złośliwy jajnika może rozwinąć się tylko w jednym, lub w obu jajnikach jednocześnie. Im dłużej trwa proces nowotworowy, tym większa szansa, że powstaną przerzuty - ogniska nowotworowe w innych organach, ich obecność świadczy o zaawansowanym stadium choroby i źle rokuje.

Ryzyko zachorowania na raka jajnika wzrasta wraz z wiekiem - po 50. roku życia diagnozuje się 80% przypadków zachorowań. Około 15% przypadków raka jajnika występuje jednak u kobiet poniżej 40. roku życia (8% przed 35. rokiem życia). Do innych czynników ryzyka zachorowania zalicza się predyspozycje genetyczne, bezpłodność, brak ciąż lub ciąże w późnym wieku, późną menopauzę, wystąpienie pierwszej miesiączki przed 12. rokiem życia czy czynniki środowiskowe (otyłość, dieta bogata w tłuszcze). Badania wskazują, że ryzyko zachorowania zmniejsza wieloletnie stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej czy karmienie piersią.

Objawy towarzyszące rakowi jajnika są zazwyczaj niespecyficzne i najczęściej nie łączy się ich z chorobą nowotworową - zalicza się do nich zaparcia, wzdęty brzuch, niestrawność, biegunki, uczucie ciężkości w jamie brzusznej, zmęczenie, brak apetytu czy uczucie nagłego parcia na mocz. Gdy proces nowotworowy jest już zaawansowany, typowym objawem jest tzw. wodobrzusze spowodowane nagromadzeniem się płynu w jamie otrzewnowej. Mogą również wystąpić krwawienia z pochwy i bóle brzucha. Szanse na całkowite wyleczenie są wtedy zdecydowanie mniejsze niż w przypadku pacjentek, u których rak został wykryty we wcześniejszym etapie rozwoju.

Jak wykryć raka jajnika - badania, które przyczyniają się do wczesnego zdiagnozowania choroby

Raka jajnika trudno wykryć, kiedy jest on niewielki - do najbardziej przydatnych, pozwalających na jego wczesne wykrycie badań zalicza się badanie ginekologiczne, badanie ultrasonograficzne, pomiar stężenia markerów nowotworowych czy badanie genetyczne.

Badanie ginekologiczne

Każda kobieta powinna co najmniej raz w roku poddać się badaniu ginekologicznemu - dzięki niemu istnieje większa szansa na wczesne wykrycie takich nowotworów jak rak jajnika czy rak szyjki macicy. Ginekolog powinien przeprowadzić badanie przez pochwę i odbytnicę w celu oceny wielkości jajników i ich tkliwości, w przypadku stwierdzenia obecności guza - jego umiejscowienie, spoistość i ruchomość. Lekarz ocenia również tzw. zatokę Douglasa - jest to zachyłek otrzewnej zlokalizowany między macicą a odbytnicą. Cechy, które sugerują, że zmiana jest złośliwa to ograniczona ruchomość zmiany, jej lity charakter, umiejscowienie obustronne oraz zajęcie zatoki Douglasa.

Badanie ultrasonograficzne

Badanie ultrasonograficzne (USG) jest podstawową metodą wykorzystywaną w diagnostyce schorzeń jajników. Badanie to można wykonać przez powłoki brzuszne lub przezpochwowo. USG przez powłoki brzuszne pozwala tylko potwierdzić obecność guza jajnika (ale może wykryć ewentualne zmiany przerzutowe), USG przezpochwowe jest bardziej dokładne. Polega ono na wprowadzeniu do pochwy głowicy o długości ok. 20 cm i umożliwia ocenę umiejscowienia guza, jego wielkość i budowę, sposób unaczynienia oraz inne parametry - dzięki temu lekarz może z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, czy obecna zmiana ma charakter łagodny, czy złośliwy. Ostateczne rozpoznanie jest jednak możliwe dopiero po przeprowadzeniu badania histopatologicznego.

Tomografia komputerowa

Podstawowym badaniem w diagnostyce guzów jajnika jest badanie ultrasonograficzne, tomografię komputerową (TK) wykonuje się natomiast, jeżeli wynik USG jest niejednoznaczny. Tomografia komputerowa jest badaniem radiologicznym, dzięki któremu można ocenić strukturę poszczególnych narządów i wykryć ewentualne nieprawidłowości. Dzięki tomografii komputerowej można określić rozmiar guza jajnika i jego stosunek do sąsiadujących narządów, można również stwierdzić obecność ewentualnych ognisk przerzutowych. W badaniu tym stosuje się szkodliwe promieniowanie rentgenowskie, dlatego nie należy go powtarzać zbyt często.

Test ROMA

Test ROMA (ang. Risk of Ovarian Malignancy Algorithm) jest nowym narzędziem, które służy do oceny prawdopodobieństwa, że zmiana powstała w jajnikach ma charakter złośliwy. Badanie to polega na połączeniu kilku metod w jedną, spójną metodę oceny prawdopodobieństwa zachorowania. Test ROMA składa się z trzech części - statystycznego oszacowania ryzyka zachorowania oraz pomiaru stężenia dwóch markerów nowotworowych we krwi. Wynik badania podaje się w procentach - określają one prawdopodobieństwo rozwoju stanu nowotworowego u pacjentki. Statystyczne ryzyko zachorowania jest zależne od kilku czynników - np. ilości przebytych ciąż, warunków socjoekonomicznych, diety, wywiadu rodzinnego. Markery nowotworowe są to natomiast związki wytwarzane w wielu tkankach organizmu - przyjmują postać białek, enzymów, hormonów i antygenów. Stężenie tych związków jest niewielkie w tkankach prawidłowych, ale ich produkcja znacznie wzrasta w tkankach nowotworowych. Do markerów nowotworowych badanych u kobiet z podejrzeniem raka jajnika zalicza się marker CA 125 i marker HE4. Im wyższe poziomy tych substancji we krwi, tym bardziej zaawansowany jest proces nowotworowy.

Badanie markerów nowotworowych dla kobiet

Markery nowotworowe to substancje, których poziom we krwi zwiększa się u chorych na nowotwór złośliwy. Jeżeli chcesz skontrolować swój stan zdrowia, wykonaj badanie w tym kierunku. Im wcześniej wykryty nowotwór, tym większa jest szansa na wyleczenie.

W ramach pakietu badamy:

marker raka jajnika

marker raka piersi

marker raka trzustki

marker raka jelita grubego

Dowiedz się więcej

Stężenie markera CA 125 rośnie jednak także w przypadku innych schorzeń, takich jak mięśniaki macicy czy endometrioza, dlatego jego podwyższony poziom nie musi oznaczać raka jajnika. HE4 jest nowo poznanym markerem raka jajnika - jest on wykrywalny już we wczesnym etapie rozwoju nowotworu (CA 125 może nie zwiększać się we wczesnym stadium). Pomiar stężenia markerów nowotworowych jest przydatny nie tylko w diagnostyce nowotworu, ale także w monitorowaniu jego rozwoju lub sprawdzenia, czy nie pojawił się nawrót choroby.

Testu ROMA nie należy wykonywać u pacjentek poniżej 18. roku życia, u kobiet leczonych chemioterapią oraz kobiet, które w przeszłości chorowały już na raka jajnika. W przypadku kobiet, które jeszcze nie przebyły menopauzy, wynik testu poniżej 7,4% oznacza niskie ryzyko zachorowania na raka jajnika, wynik równy lub wyższy - wysokie. U kobiet po menopauzie wysokie ryzyko wiąże się z wynikiem równym lub wyższym niż 25,3%, a ryzyko niskie z wynikiem poniżej tej wartości.

Badanie histopatologiczne

Badanie histopatologiczne jest kluczowym badaniem w diagnostyce nowotworów - polega na pobraniu fragmentów tkanek rozwijającego się guza i ich analizie pod mikroskopem. Dzięki badaniu histopatologicznemu można określić dokładny rodzaj nowotworu, stopień jego złośliwości oraz zaawansowania - co z kolei pozwoli na dobór odpowiedniego dla pacjenta leczenia. W przypadku raka jajnika materiał do badania pobiera się podczas operacji lub przy pomocy aspiracyjnej biopsji cienkoigłowej.

Badanie genetyczne w kierunku raka jajnika

Bardzo przydatnym narzędziem w profilaktyce raka jajnika są testy genetyczne. Badaniem genetycznym nazywana jest analiza materiału genetycznego (DNA) pacjenta w celu potwierdzenia lub wykluczenia obecności w nim mutacji, które są przyczyną danej choroby lub które zwiększają ryzyko zachorowania na konkretne schorzenie w przyszłości. Takie mutacje są zazwyczaj dziedziczone po przodkach, ale mogą także powstać de novo, podczas zapłodnienia. Niektóre z takich mutacji znacznie zwiększają ryzyko zachorowania na nowotwory - m.in. raka jajnika. Z rakiem jajnika związane są np. mutacje w genie BRCA1 i BRCA2, które silnie predysponują również do zachorowania na raka piersi. W przypadku obecności mutacji w genach BRCA1 i BRCA2, ryzyko zachorowania na raka jajnika wynosi odpowiednio 40% i 27%.

Pakiet badań genetycznych w kierunku raka piersi i jajnika

Jeśli chcesz dowiedzieć się o własnych predyspozycjach do zachorowania na raka jajnika i raka piersi, wykonaj badanie genetyczne. Mutacje genów BRCA to aż 60-70% ryzyko rozwoju raka piersi i 30-40% ryzyko wystąpienia raka jajnika.

Dostępne testy DNA na raka piersi i jajnika to:

Rak piersi i jajnika - gen BRCA1

Rak piersi i jajnika - geny BRCA1 i BRCA2

Rak piersi i jajnika - geny BRCA1 i BRCA2 metodą NGS

Dowiedz się więcej

Rak jajnika może również rozwinąć się na skutek mutacji genów MLH1 i MSH2 - mutacje te powodują tzw. zespół Lyncha, który wiąże się z występowaniem wielu różnych nowotworów (np. jelita grubego, jajnika, żołądka) - szacuje się, że u osób z zespołem Lyncha ryzyko zachorowania na raka jajnika jest dziesięciokrotnie większe w porównaniu do populacji ogólnej.

W przypadku badania genetycznego należy pamiętać, że potwierdzenie obecności mutacji w naszym DNA nie oznacza, że choroba na 100% się rozwinie. Świadomość o istnieniu takich mutacji pozwoli jednak na wprowadzenie odpowiedniej profilaktyki (częstszych badań kontrolnych czy profilaktycznego usunięcia jajników), aby zredukować ryzyko zachorowania do minimum lub wykryć proces nowotworowy we wczesnym etapie, co umożliwi całkowite wyleczenie.

Ważną zaletą badań genetycznych jest to, że wystarczy wykonać je tylko raz, w dowolnym momencie życia - DNA każdego z nas nigdy się bowiem nie zmienia, przez co uzyskany wynik pozostaje aktualny już zawsze. Ponadto, test nie jest zależny od aktualnego stanu zdrowia osoby badanej i nie ma żadnych przeciwwskazań do jego wykonania. Do testu nie trzeba się też przygotowywać w żaden sposób - do jego wykonania wykorzystuje się najczęściej tylko niewielką próbkę krwi pobraną od pacjenta. Czułość testów genetycznych jest bardzo wysoka i wynosi ponad 99%.

Bibliografia

Drewa G., Ferenc T., Genetyka medyczna, Wrocław, Elsevier Urban & Partner, 2011, ISBN 978-83-7609-295-9

Antoniou A., Pharoah P.D.P. et al, Average Risks of Breast and Ovarian Cancer Associated with BRCA1 or BRCA2 Mutations Detected in Case Series Unselected for Family History: A Combined Analysis of 22 Studies, AJHG 2003, 72(5):1117-1130

Malati T., Tumour markers: an overview, Indian Journal of Clinical Biochemistry 2007, 22(2):17-31

Booth M., Beral V., Smith. P., Risk factors for ovarian cancer: a case -control study, Br. J. Cancer 1989, 60:592-598


Statystyki:
0 komentarzy
28636 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Brak komentarzy - skomentuj pierwszy!

Objawy

  • zaparcia, wzdęcia
  • niestrawność, biegunki
  • zmęczenie, brak apetytu
  • wodobrzusze
  • krwawienia z pochwy

Diagnostyka

  • badanie ginekologiczne
  • USG, TK
  • test ROMA
  • badanie genetyczne

Badanie DNA

Rak piersi i jajnika – geny BRCA1 i BRCA2

Świadomość o ryzyku nowotworu to Twoja przewaga! Wczesne działania profilaktyczne to istotne zmniejszenie ryzyka zachorowania.

Rak piersi i jajnika – geny BRCA1 i BRCA2

  • Badanie przeznaczone jest dla wszystkich osób zainteresowanych profilaktyką nowotworową
  • Analiza genów BRCA1 i BRCA2 pozwoli na określenie ryzyka rozwoju raka piersi i raka jajnika – wynik testu umożliwi również jego istotne ograniczenie

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka piersi

raka jajnika

Cena badania:

419 zł