Nietolerancja glutenu - przyczyny, objawy, diagnostyka, dieta

czwartek 14:30 - 05.07.2018
Ocena Użytkowników (2 Ocen)
5.0
Nietolerancja glutenu - przyczyny, objawy, diagnostyka, dieta
Jako najważniejszą przyczynę, która wyklucza spożycie glutenu, uznaje się wrodzoną nietolerancję glutenu, czyli celiakię. Celiakia wiąże się z licznymi objawami i znacznymi powikłaniami, dlatego szybka diagnostyka i leczenie dietą są tak istotne.

Celiakia jest nietolerancją, która ujawnia się jedynie, jeżeli dana osoba ma konkretne polimorfizmy genów HLA-DQ2 i HLA-DQ8, bądź w 1% przypadków inną mutację genetyczną. Nawet 25% społeczeństwa może mieć predyspozycję do tej choroby, jednak rozwija się ona tylko u 1% populacji. Geny należące do systemu Human Leukocyte Antigen (HLA) mają rolę w ochronie przed obcymi substancjami, jednak ewentualne nieprawidłowości i mutacje genów HLA mogą prowadzić do procesów autoimmunologicznych (jak w przypadku celiakii) lub odrzucenia transplantowanego organu. U osób z genami odpowiedzialnymi za celiakię może dojść do wiązania gliadyn (frakcji białka glutenowego) z cząsteczkami HLA-DQ2 i DQ8 za pośrednictwem transglutaminazy tkankowej. Dochodzi wówczas do wytworzenia się cytokin zapalnych i nasilonego zapalenia w komórkach jelita cienkiego. Dodatkowo obserwuje się wytwarzanie przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej, endomysium mięśni gładkich i deaminowanej gliadynie. W konsekwencji procesów zachodzących we wrodzonej nietolerancji glutenu dochodzi do zaniku kosmków jelitowych oraz pofałdowań jelita cienkiego, co prowadzi do zmniejszenia powierzchni trawienia i wchłaniania.

Jak objawia się wrodzona nietolerancja glutenu?

Pierwsze objawy wrodzonej nietolerancji glutenu pojawiają się zazwyczaj u niemowląt i małych dzieci przy wprowadzaniu zbóż glutenowych do żywienia, a także u dorosłych w wieku 30-50 lat. Celiakia ujawnić się może również w przypadku dużego stresu, po silnej infekcji, w okresie dorastania, w czasie ciąży lub po poważnej operacji.

Wyróżnia się kilka typów celiakii - klasyczną, nietypową lub niemą. Wszystkie typy charakteryzują się obecnością genów i przeciwciał. Celiakia klasyczna i nietypowa różnią się tym, jak się objawia nietolerancja glutenu, zaś w celiakii niemej objawy nie występują i mogło lub nie dojść do zmian w jelitach (wówczas mówi się o celiakii latentnej). Celiakia niema najprawdopodobniej przekształci się w chorobę objawową.

Celiakia klasyczna najczęściej ujawnia się u niemowląt i dzieci. To właśnie w tym wieku są najbardziej widoczne skutki zaburzeń wchłaniania. U niemowlaka jako pierwszy objaw można zaobserwować zahamowanie wzrostu. Oprócz tego mogą pojawić się przewlekłe biegunki, bóle brzucha, zgaga, afty w jamie ustnej czy wzdęcia. Dziecko może być niedożywione i mieć niedobory składników pokarmowych. W niektórych przypadkach może dojść do niealkoholowego stłuszczenia wątroby - wówczas dziecko może mieć powiększony obwód brzuszka mimo chudej reszty ciała.

Nietypowa postać nietolerancji glutenu (zazwyczaj u dorosłych) wiąże się z objawami pozajelitowymi i rzadkimi problemami ze strony przewodu pokarmowego. Osoba z tym typem celiakii może mieć zmiany skórne o typie opryszczkowego zapalenia skóry (choroba Dühringa), zaburzenia neurologiczne (depresja, migrena, padaczka, ataksja), nieprawidłowości w stanie szkliwa zębowego oraz może być osłabiona i przewlekle zmęczona, co może wynikać z niedoborów pokarmowych (głównie żelaza). U dorosłych kobiet obserwuje się również zaburzenia menstruacji, problemy z zajściem i utrzymaniem ciąży oraz przedwczesną menopauzę.

W wyniku nieleczonej celiakii może dojść do osteoporozy i nowotworów przewodu pokarmowego.

Jak zdiagnozować nietolerancję glutenu?

Pełna diagnostyka wrodzonej nietolerancji glutenu składa się z badania genetycznego, serologicznego oraz histopatologicznego. Jedynie zgodny wynik tych trzech badań pozwala na całkowite potwierdzenie rozwiniętej celiakii.

Najpierw wykonuje się proste i szybkie badanie krwi, z którego można wywnioskować zarówno o predyspozycji genetycznej, jak i obecności przeciwciał. Genetyczne badanie krwi analizuje próbkę w kierunku odpowiednich haplotypów HLA-DQ2 i HLA-DQ8. Jeżeli nie zostaną wykryte, można wykluczyć możliwość, że celiakia kiedykolwiek się rozwinie. Natomiast serologiczne badanie krwi określa stężenie przeciwciał przeciwendomyzjalnych (EmA), przeciw transglutaminazie tkankowej (tTG) i przeciw deaminowanej gliadynie (DGP) w klasach IgA lub IgG - dobór klasy zależy od współwystępowania ewentualnych zaburzeń w ich ilości. Serologia jest wiarygodna jednak tylko w sytuacji, gdy wciąż spożywa się w diecie gluten.

Pakiet badań genetycznych w kierunku celiakii

Jeżeli występują u Ciebie takie objawy jak utrata masy ciała i łaknienia, przewlekłe zmęczenie, wzdęcia czy biegunki, wykonaj badanie genetyczne w kierunku celiakii.

Dowiedz się więcej

Badanie histopatologiczne jest dość inwazyjną formą badania i dlatego nie wykonuje się go u małych dzieci. W trakcie samej endoskopii u osoby z celiakią będą widoczne spłaszczone fałdy lub mniejsza ich ilość oraz prześwitujące naczynia krwionośne. Ocena bioptatów wykaże zmniejszoną liczbę kosmków jelitowych, przerost krypt i obecność nadmiernej liczby limfocytów śródnabłonkowych.

Wrodzona nietolerancja glutenu a inne zaburzenia zdrowotne

Mówi się, że nieszczęścia chodzą parami. Tak właśnie jest w przypadku chorób autoimmunologicznych, które nie tylko występują w parach, ale również w trójkach i większych grupach. Celiakia bardzo często współwystępuje z innymi zaburzeniami o podłożu autoagresywnym, a wraz z tym leczenie celiakii będzie miało znaczenie dla leczenia innych chorób tego typu. Wraz z celiakią bardzo często występuje choroba Hashimoto, cukrzyca typu pierwszego, bielactwo, łuszczyca, reumatoidalne zapalenie stawów i inne. Badania wykazują, że chorzy na Hashimoto, którzy potrzebują dużo wyższych dawek leków niż są normalnie zalecane, zazwyczaj mają również celiakię. Po zastosowaniu diety bezglutenowej wzrasta skuteczność terapii choroby Hashimoto.

Celiakia a nieceliakalna nadwrażliwość na gluten

Coraz częściej mówi się o innej przyczynie nietolerancji glutenu, która nie ma związku z genami, a właściwie nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten. Problem ten może dotyczyć nawet do 10% społeczeństwa. Objawy nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten są zazwyczaj dość niespecyficzne: biegunki, uczucie pełności w żołądku, wzdęcia i bóle brzucha, przewlekłe zmęczenie, migreny, stany depresyjne, nieżyt nosa, a także zmiany skórne. Przebieg może przypominać zarówno celiakię, alergię, jak i zespół jelita drażliwego. W przypadku prawdopodobnej nieceliakalnej nietolerancji glutenu zaleca się wykonanie testów w kierunku celiakii i IgE-zależnej alergii na gluten - ich wykluczenie jest konieczne, gdyż przeoczenie tych chorób może prowadzić do znacznych powikłań. W diagnostyce przydatne mogą być testy na stężenie przeciwciał IgG we krwi, np. IMMUNOdiagDIETA. Badanie to analizuje możliwość nietolerancji na dużą liczbę produktów spożywczych. Dzięki niemu można potwierdzić, czy przyczyną dolegliwości jest sam gluten czy też może pszenica, żyto lub jęczmień. Wykluczenie glutenu z diety w nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten powinno doprowadzić do poprawy samopoczucia. Jeśli tak się nie stanie, warto wdrożyć dietę low-FODMAP, która eliminuje węglowodany fermentujące. Poprawa po tej diecie będzie wskazywać na obecność zespołu jelita drażliwego. Lekarze zwracają również uwagę na możliwość wystąpienia u niektórych tzw. efektu nocebo - objawy występują wówczas ze względu na przekonanie o szkodliwości danego produktu.

Pakiet badań w kierunku nietolerancji pokarmowych

Dolegliwości takie jak przewlekłe zmęczenie, bóle brzucha, biegunki, wzdęcia czy migreny często występują w przebiegu nietolerancji pokarmowej IgG-zależnej. Jeżeli więc obserwujesz takie objawy u siebie, wykonaj badanie w kierunku najpowszechniejszych alergenów pokarmowych.

Dostępne testy na nietolerancje pokarmowe to:

IMMUNOdiagDIETA - 44 alergeny IgG

IMMUNOdiagDIETA - 88 alergenów IgG

IMMUNOdiagDIETA - 280 alergenów IgG

Dowiedz się więcej

Nietolerancja glutenu a dieta - co jeść?

Jedynym sposobem na leczenie celiakii (chociaż wyleczyć się nie da) jest restrykcyjne zastosowanie diety bez glutenu. Wyklucza się całkowicie pszenicę, żyto i jęczmień, a także wszystkie produkty, które mogą zawierać te zboża w swoim składzie: pieczywo, ciasta, słodycze, piwo itp. Niestety w procesie produkcyjnym gluten może zanieczyścić lub zostać dodany jako składnik również do wielu innych produktów: wyrobów wędliniarskich, przypraw, przetworów mlecznych, mieszanek do wypieków, suplementów diety i leków. Osoby z nietolerancją glutenu powinny jeść jedynie te produkty, które są naturalnie bezglutenowe bądź są oznaczone symbolem Przekreślonego Kłosa. W początkowym okresie leczenia należy czasowo wykluczyć z diety laktozę, gdyż u większości chorych występuje wtórna nietolerancja laktozy o tymczasowym charakterze. Ścisłe stosowanie się do zaleceń żywieniowych pozwala na odbudowę ścian jelit i przywrócenie ich funkcji.

Statystyki:
0 komentarzy
306 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Brak komentarzy - skomentuj pierwszy!

Celiakia

Badania genetyczne w kierunku celiakii pomogą Ci wykryć chorobę i zastosować odpowiednią dietę!

Celiakia

  • Dla osób, u których występują mało specyficzne objawy o trudnej do wyjaśnienia przyczynie, takie jak bóle i wzdęcia brzucha, biegunki czy utrata masy ciała i łaknienia.
  • Laboratorium odpowiedzialne : Diagnostyka sp. z o.o.

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

celiakii

Cena badania:

239 zł