22 123 95 55

Zawroty głowy - przyczyny i leczenie

5.00
Ocena użytkowników: 5 ocen

Z artykułu dowiesz się:

  • Zawroty głowy - co to? Czym się różnią zawroty układowe od nieukładowych?
  • Przyczyny zawrotów głowy
  • Zawroty głowy a nerwica i lęk, kołatanie serca, szumy w uszach, migrena czy mdłości - jak ustalić przyczynę? 
  • Zawroty głowy - jak je leczyć i jakie leki pomagają?

Zawroty głowy - czym są i jak często występują?


Zawroty głowy są bardzo powszechną dolegliwością, a ich częstość występowania znacznie wzrasta wraz z wiekiem (dotyczy co czwartej osoby w wieku 50-60 lat i stanowi przyczynę upadków u 30% osób między 65 a 74 rokiem życia. Według klasycznych definicji zawroty głowy dzieli się na zawroty układowe, w których odczuwamy złudzenie ruchu otoczenia (poczucie, że świat wiruje lub kręci się), lub zawroty nieukładowe, w których występuje złudzenie niestabilności (obawa przed upadkiem, brak równowagi, niepewność własnej postawy). 

Zawroty głowy wynikają z nieprawidłowości w obrębie układu przedsionkowego, który nazywamy również układem równowagi. Wspomniany układ równowagi składa się z błędnika, jego unerwienia obwodowego, a także ośrodki, które znajdują się  w pniu mózgu, móżdżku oraz korze mózgu. Jeśli zawroty są spowodowane uszkodzeniem błędnika, ich leczeniem zajmuje się otolaryngolog, jeśli zaś wynikają z zaburzeń unerwienia błędnika, leczeniem kieruje neurolog. 


Zawroty głowy — przyczyny: 


  • choroby ucha zewnętrznego — np. woskowina;
  • choroby w obrębie ucha środkowego — zapalenie trąbki słuchowej;
  • schorzenia ucha wewnętrznego — m.in. zapalenie błędnika, uszkodzenie błędnika na skutek toksycznego działania leków, choroba lokomocyjna, nadmierny hałas, choroba Meniere’a, naczyniowe uszkodzenia błędnika; 
  • łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy;
  • choroby naczyniowe mózgu - udar krwotoczny, udar niedokrwienny;
  • urazy i nowotwory układu nerwowego i mózgu
  • infekcje (np. borelioza, kiła);
  • zatrucie tlenkiem węgla; 
  • zaawansowana anemia;
  • działania niepożądane stosowanych leków;
  • ostre pourazowe uszkodzenie błędnika;
  • stwardnienie rozsiane;
  • migrena
  • padaczka;
  • zawroty wynikające z zaburzeń snu;
  • zatrucie lekami, środkami psychoaktywnymi, alkoholem;
  • depresja i zaburzenia lękowe, ataki paniki;
  • choroby układu krążenia — miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca, podciśnienie ortostatyczne, udary w obrębie tylnej jamy czaszki czy przemijające napady niedokrwienne;
  • menopauza.
W ustaleniu przyczyn zawrotów głowy pomaga obserwacja objawów towarzyszących. Gorączka współtowarzysząca zawrotom głowy sugeruje infekcyjne podłoże dolegliwości, ból w klatce piersiowej może wskazywać na konieczność wykluczenia ostrego zespołu wieńcowego czy rozwarstwienia aorty. Jeśli zawrotom głowy towarzyszą zaburzenia świadomości, należy wykluczyć zatrucie alkoholem, tlenkiem węgla czy udar. Zawroty i ból głowy mogą wynikać z migreny przedsionkowej, nadciśnienia  czy zatrucia tlenkiem węgla, ale mogą być również objawami udaru.
W przypadku nagłych ataków zawrotów głowy o dużym natężeniu, należy również sprawdzić ciśnienie krwi, stężenie glukozy i zweryfikować czy występują objawy takie jak duszność, bóle brzucha, kołatanie serca czy utrata przytomności. 

Zawroty naczyniowe


Około 10% wszystkich przypadków zawrotów stanowią zawroty głowy pochodzenia naczyniowego. Objaw ten jest o tyle istotny, że może być sygnałem udaru mózgu w obszarze krążenia tylnego. Ryzyko wzrasta u osób po 50 roku życia, które cierpią na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, otyłych, palących tytoń, mających dyslipidemię. 


Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy


Jest to najczęstsza postać zawrotów głowy — dotyczy nawet jednej trzeciej wszystkich przypadków. Objawia się krótkotrwałymi napadami zawrotów głowy związanymi z określonymi dla chorego pozycjami, np. wstawanie, kładzenie się, pochylanie. Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy mogą współwystępować z mdłościami, wymiotami i lękiem, rokowania są jednak pomyślne, nie mają one bowiem podłoża neurologicznego ani w zaburzeniach słuchu. 
Rozpoznanie stawia się poprzez charakterystyczny manewr Dix-Hallpike’a (badacza, który opisał ten rodzaj zawrotów głowy w latach 50’ tych). Manewr polega na swobodnym położeniu pacjenta na kozetce, tak aby jego głowa zwisała z kozetki, jeśli w tej pozycji skręcenie głowy w bok powoduje zawroty i oczopląs, stawia się rozpoznanie. 


Zawroty głowy a migrena


Migrena to druga pod względem częstości występowania przyczyna zawrotów głowy. Migrenowe zawroty przybierają różny charakter, obraz kliniczny i częstotliwość. Najczęściej występują w postaci krótkich incydentów, ale np. w przypadku migreny typu podstawnego występują ciężkie i silne napady, którym towarzyszyć może dodatkowo dyzartria, ataksja, utrata równowagi aż po omdlenia. 


Choroba Meniere’a


Choroba Meniere’a to rzadkie schorzenie, dotyczące ucha wewnętrznego, w której z powodu wodniaka endolimfatycznego błędnika, występują napadowe ostre układowe zawroty, szum w uszach i stopniowe upośledzanie słuchu. Zawroty mogą trwać od kilku minut do wielu godzin. 


Zawroty a zapalenie nerwu przedsionkowego


Zapalenie nerwu przedsionkowego najprawdopodobniej jest chorobą wirusową, za którą prawdopodobnie odpowiada aktywacja utajonego wirusa opryszczki zwykłej 1 typu. Choroba rozpoczyna się gwałtownym epizodem silnych zawrotów głowy, współwystępujących z zaburzeniami równowagi, wymiotami i oczopląsem (tzw. wstrząs przedsionkowy), ale dalszy przebieg jest najczęściej łagodny. 


Zawroty związane ze starzeniem się — prezbiastazja


Naturalny proces, w którym zawroty wynikają ze starzenia się narządów wzroku, słuchu, zaburzeń czucia głębokiego i układu przedsionkowego, które mają wpływ na utrzymanie postawy i koordynację ruchową. 


Zawroty głowy — skutek uboczny leków


Zawroty głowy są częstym skutkiem ubocznym różnych grup leków, ryzyko wystąpienia wzrasta wraz z wiekiem, w jednym z przeprowadzonych, szerokich badań wykazano, że zawroty głowy jako skutek uboczny stosowanych leków, dotyczą nawet co piątego pacjenta, zgłaszającego ten objaw po 65 roku życia. 


Zawroty głowy a nerwica i depresja — psychogenne zawroty


Zawroty te mają nieukładowy charakter, występują u pacjentów cierpiących na zaburzenia nerwicowe, np. zaburzenia lękowe i stanowią około 15% wszystkich przypadków. 


Zawroty głowy a choroby układu nerwowego


Zawroty głowy najczęściej mają związek ze stwardnieniem rozsianym, padaczką, nerwiakiem osłonkowym i guzami mózgów (rzadko). 


Leczenie zawrotów głowy


Leczenie zawrotów głowy ma 3 główne kierunki — łagodzenie objawów, leczenie przyczyn zawrotów oraz rehabilitację uszkodzeń układu przedsionkowego. 
  • W leczeniu doraźnym stosuje się kilka grup lekowych, o różnych mechanizmach działania — leki przeciwhistaminowe (np. prometazyna, klemastyna), betahistyna, neuroleptyki (np. sulpiryd, haloperidol, zalecane w napadach o dużym natężeniu), benzodiazepiny (diazepam, klonazepam, lorazepam, mogą być stosowane w leczeniu zawrotów, którym współtowarzyszy lęk);
  • w zawrotach pochodzenia naczyniowego — w zależności od stanu pacjenta stosuje się profilaktykę przeciwagregacyjną i antykoagulacyjną, w tej grupie udowodnioną skutecznością cieszy się betahistyna, uzupełniająco stosowany jest również piracetam;
  • w zapaleniu nerwu przedsionkowego stosuje się leczenie sterydami, które przyspieszają zdrowienie, mimo hipotezy o wirusowym podłożu, leki przeciwwirusowe nie przynoszą rezultatów;
  • w migrenach, jeśli konieczne jest wprowadzenie leków, z racji dużego natężenia zawrotów, wprowadza się na krótko klasyczne leki przeciwzawrotowe — np. betahistyna czy prometazyna. Profilaktyka migrenowych zawrotów głowy pokrywa się z profilaktyką napadów migrenowych, stosuje się tu zatem najczęściej leki z grupy beta adrenolityków czy kwas walproinowy oraz tryptany);
  • jeśli zawroty mają związek z przebiegiem zaburzeń nerwicowych czy depresji, wdraża się leczenie podstawowe pierwotnej przyczyny.


Bibliografia: 


  1. Prusiński A. (2011). Klasyfikacja, obraz kliniczny i leczenie zawrotów głowy. Polski Przegląd Neurologiczny. Vol. 7, Nr 1, s. 11-19. 
  2. Szostek-Rogula S., Zamysłowska-Szmytke E. (2015). Przegląd skal i testów dla oceny czynnościowej pacjenta z zawrotami głowy i zaburzeniami równowagi. Otolaryngologia. Vol. 14, Nr 3, s. 141-149. 
  3. Litwin T., Członkowska A. (2008). Zawroty głowy w praktyce neurologa — diagnostyka i leczenie. Polski Przegląd Neurologiczny. Vol. 4, Nr 4, s. 78-86.
  4. Narożny W., Siebert J., Wojtczak R. (2010). Epidemiologia zawrotów głowy i zaburzeń równowagi. Forum Medycyny Rodzinnej. Vol. 4, Nr 5, s. 356-365. 
  5. Gębska M. i in. (2014). Rehabilitacja przedsionkowa u pacjentów z przewlekłymi zaburzeniami równowagi i zawrotami głowy. Family Medicine & Primary Care Review. Vol. 16, Nr 1, s. 39-43. 
  6. Wiącek M., Sadza I., Bartosik-Psujek H. (2018). Diagnostyka zawrotów głowy w warunkach szpitalnego oddziału ratunkowego. Polski Przegląd Neurologiczny. Vol. 14, Nr 4, s. 209-211.

Aktualizacja: 2022-07-13

Data publikacji: 2022-07-13

Kompleksowe badania stanu zdrowia - 23 badania krwi


764.00 na stronie
799.00 
Technologia badania:
Metoda ilościowa
Czas oczekiwania na wynik:
do 5 dni roboczych

Ważność kodu:
12 miesięcy, do wykorzystania w całej Polsce

Masz pytania?

Zadzwoń, a chętnie na nie odpowiemy