Niepłodność - diagnostyka, przyczyny i leczenie

poniedziałek 13:00 - 18.06.2018
Ocena Użytkowników (3 Ocen)
4.7
Niepłodność - diagnostyka, przyczyny i leczenie
Niepłodność - niemożność poczęcia dziecka przez okres 12 miesięcy. Problem ten dotyka nawet do 20% par starających się o dziecko. Przyczyny leżą w zaburzeniach zdrowotnych, predyspozycjach genetycznych oraz stylu życiu obojga partnerów. Odpowiednia diagnoza i wcześnie wprowadzone leczenie może w wielu przypadkach pozwolić na skuteczne zajście w ciążę.

Kiedy mówi się o niepłodności?

Niepłodność została zdefiniowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) jako niemożność zajścia w ciążę pomimo regularnego współżycia seksualnego (minimum 3-4 razy na tydzień) przez co najmniej 12 miesięcy bez jednoczesnego stosowania jakichkolwiek form antykoncepcji. W przypadku starania się o dziecko po raz pierwszy mówi się o niepłodności pierwotnej, zaś niepłodność wtórna dotyczy tych par, wśród których była już ciąża zakończona narodzeniem dziecka zdrowego lub martwego albo poronieniem.

Ze względu na przyczynę tych trudności wyróżnia się:

  • niepłodność męską (35%),
  • niepłodność żeńską (35%),
  • niepłodność małżeńską (10%),
  • idiopatyczną (20%).

Niepłodność - badania, które warto wykonać

Diagnozą i leczeniem niepłodności zazwyczaj zajmuje się ginekolog, który może skierować parę dodatkowo do innych specjalistów (m.in. androloga, endokrynologa, urologa, seksuologa) w celu rozszerzenia procesu terapeutycznego.

Wskazaniem do diagnostyki niepłodności zawsze jest roczne oczekiwanie na zajście w ciążę.

W przypadku kobiet wcześniejsze rozpoczęcie badań zaleca się, jeśli:

  • kobieta ma ponad 35 lat,
  • występują zaburzenia menstruacji (nieregularne krwawienia lub ich brak),
  • występują nieprawidłowości anatomiczne,
  • ze strony mężczyzny stwierdzono poważne czynniki przyczyniające się do niepłodności.

Diagnostyka niepłodności u kobiet

  • Wywiad lekarski, w którym lekarz zapyta się m.in. o rozpoczęcie menstruacji, długość cyklu i ewentualne nieprawidłowe objawy, historię zdrowotną i występowanie chorób w rodzinie, liczbę seksualnych partnerów i różne kwestie związane ze stylem życia (np. stosowanie używek, zmiany masy ciała, aktywność fizyczna).
  • Badania hormonalne związane zarówno z oceną owulacji (poziom hormonów płciowych w różnych momentach cyklu), jak i możliwością współwystępowania zaburzeń endokrynologicznych. Rekomenduje się przede wszystkim zmierzenie stężenia progesteronu w środkowej fazie lutealnej, co pozwala na określenie, czy cykl jest owulacyjny.
  • Badania obrazowe, jak ultrasonografia, histerosalpingografia, laparoskopia i histeroskopia, które umożliwiają m.in. ocenę struktury jajnika i obecności w nim pęcherzyków, drożności jajowodów, kształtu macicy oraz obecności niepożądanych zmian w narządach rodnych.

Diagnostyka niepłodności męskiej

  • Wywiad lekarski dotyczący stylu życia, wcześniejszej płodności, przebytych chorób i operacji, a nawet ekspozycji gonad na ciepło czy substancje toksyczne.
  • Analiza nasienia pod kątem liczby plemników, ich ruchliwości i morfologii.
  • Ocena tzw. drugorzędowych cech płciowych męskich, w co wlicza się budowę ciała, rozmieszczenie owłosienia, rozwój sutków, a także ocenę narządów płciowych.
  • Ocena endokrynologiczna (zalecana w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w ocenie nasienia) - wykonuje się co najmniej pomiar stężenie testosteronu i FSH. W zakresie endokrynologicznym istotna może być wiedza także o takich zaburzeniach jak cukrzyca czy choroby tarczycy.
  • Dodatkowo mogą zostać zlecone m.in.:
    • badanie moczu,
    • ultrasonografia przezodbytnicza lub moszny,
    • testy na przeciwciała przeciwplemnikowe,
    • ocena żywotności plemników,
    • komputerowa analiza nasienia.

Badania genetyczne w diagnostyce niepłodności

Stałe miejsce w diagnostyce niepłodności znalazły również badania genetyczne:

Niepłodność żeńska - najczęstsze przyczyny

  • zaburzenia owulacji,
  • niedrożność jajowodów,
  • wady anatomiczne narządów płciowych,
  • endometrioza,
  • choroby nowotworowe,
  • operacje jamy brzusznej,
  • przewlekłe infekcje,
  • choroby autoimmunologiczne,
  • zaburzenia genetyczne,
  • czynniki środowiskowe.

Zaburzenia owulacji są najczęstszą przyczyną niepłodności żeńskiej - charakteryzują się nieprawidłowym rytmem krwawień menstruacyjnych.

Do zaburzeń owulacji mogą przyczyniać się:

  • zaburzenia hormonalne, np.:
    • choroby tarczycy,
    • hiperprolaktynemia,
    • hiperandrogenizm,
    • zespół policystycznych jajników,
  • uprawianie sportu o znacznej intensywności,
  • nadwaga i otyłość,
  • gwałtowne odchudzanie się.

Natomiast w przypadku współistnienia chorób o podłożu autoimmunologicznym, jak celiakia czy choroba Hashimoto, w których często stwierdza się trudności z zajściem w ciążę, organizm kobiety może wytwarzać przeciwciała przeciwplemnikowe, które będą atakować plemniki jej partnera.

Pakiet badań genetycznych w kierunku niepłodności u kobiet

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z występowaniem:

liczbowych aberracji chromosomowych

strukturalnych aberracji chromosomowych

nadkrzepliwości wrodzonej

POF

Dowiedz się więcej

Nieprawidłowa informacja genetyczna także może mieć znaczenie dla rozwinięcia niepłodności żeńskiej.

  • Zespół Turnera, czyli brak jednego chromosomu X lub nieprawidłową strukturę jednego z chromosomów X. Jest to schorzenie genetyczne często wykrywane. To zaburzenie chromosomalne odpowiada za nieprawidłowe rozwinięcie cech płciowych żeńskich, a także bardzo wczesny zanik owulacji.
  • Przedwczesne wygasanie czynności jajników (POF), które może wynikać z różnorodnych mutacji genowych (najczęstszą jest mutacja genu FMR1). U kobiet z POF obserwuje się zakończenie miesiączkowania przed typowym wiekiem menopauzy - zwykle przed 40 rokiem życia, lecz może ustać menstruacja także przed ukończeniem 30 lat.
  • Mutacje genów F2 i F5 są przyczyną zaburzonej krzepliwości krwi (zakrzepica, powstawanie zakrzepów w łożysku), czego skutkiem mogą być nawracające poronienia.

Przyczyn niepłodności żeńskiej należy szukać również w stylu życia kobiety i jej otoczeniu - czynniki te mogą negatywnie oddziaływać na ogólny stan zdrowia, układ hormonalny i płodność.

Do niepłodności żeńskiej mogą przyczyniać się:

  • przewlekłe stosowanie leków (głównie przeciwzapalne),
  • siedzący tryb życia
  • przyjmowanie używek
  • zanieczyszczenie środowiska
  • podwyższony poziom kortyzolu (stres i nadmierne nasilenie aktywności fizycznej),
  • niedowaga (najczęściej w anoreksji),
  • nadwaga i otyłość.

Co ważne kobiety z nadmierną masą ciała mają nie tylko mniejszą szansę na zajście w ciążę, ale również większe ryzyko poronienia, powikłań w czasie ciąży i okołoporodowych (m.in. cukrzyca ciążowa, nadciśnienie, stan przedrzucawkowy) oraz urodzenia chorego dziecka. W przypadku zastosowania metody in vitro obserwuje się mniejszą jej skuteczność wśród kobiet otyłych.

Niepłodność męska - najczęstsze przyczyny

  • nieprawidłowa jakość nasienia,
  • nieprawidłowa gospodarka hormonalna (głównie związana z hormonami płciowymi),
  • wrodzone wady narządów płciowych,
  • zaburzenia wzwodu lub ejakulacji,
  • niedrożność nasieniowodów,
  • obecność zakażeń wenerycznych,
  • współwystępowanie przewlekłych chorób (np. chorób autoimmunologicznych, cukrzycy, nowotworów),
  • przewlekłe przyjmowanie niektórych leków,
  • zaburzenia genetyczne,
  • czynniki środowiskowe.

Podstawowym problemem w niepłodności męskiej jest nieprawidłowa jakość nasienia, czyli nieprawidłowa ilość, ruchliwość lub morfologia plemników w nasieniu. Zaburzenia jakości nasienia mogą wynikać z licznych przyczyn m.in. hormonalnych lub genetycznych.

Pakiet badań genetycznych w kierunku niepłodności u mężczyn

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z występowaniem:

liczbowych aberracji chromosomowych

strukturalnych aberracji chromosomowych

azoospermii i oligozoospermii

braku lub niedrożności nasieniowodów

Dowiedz się więcej

Niepłodność męska może wynikać z nieprawidłowego genotypu:

  • Zespół Klinefeltera, czyli obecność drugiego chromosomu X. Wykrywany jest badaniem kariotypu. Niemal wszyscy mężczyźni z zespołem Klinefeltera są niepłodni, a występują u nich typowe objawy związane z nieprawidłowym rozwojem męskich cech płciowych.
  • Inwersje lub translokacje w zakresie chromosomów autosomalnych. U mężczyzn z niepłodnością stwierdza się je znacznie częściej niż w populacji ogólnej. U pacjentów z zaburzeniami chromosomalnymi jest podwyższone ryzyko poronień oraz wrodzonych wad rozwojowych i defektów chromosomowych u dziecka.
  • Mikrodelecja regionu AZF na chromosomie Y - ten fragment genomu odpowiada za spermatogenezę (wytwarzania plemników). To zaburzenie występuje u 10-15% mężczyzn z brakiem (azoospermią) lub obniżoną (oligospermią) ilością plemników w spermie.
  • Mutacja genu CFTR, czyli genu mukowiscydozy. Obecność jednego wariantu tego genu diagnozuje się bardzo często wśród mężczyzn z wrodzonym brakiem nasieniowodów lub ich niedrożnością.Ta mutacja występująca u partnerki również może znacznie utrudnić proces zapłodnienia ze względu na zwiększoną gęstość wydzieliny w pochwie, przez co plemniki będą miały trudności w poruszaniu się.

Innymi czynnikami odpowiadającymi za niepłodność męską jest przewlekły stres oksydacyjny narządów rodnych, czego przyczyn należy szukać w:

  • przewlekłym stosowaniu leków,
  • nieleczonych infekcjach,
  • cukrzycy,
  • otyłości,
  • używkach,
  • nadmiernie nasilonej aktywności fizycznej,
  • niewłaściwie skomponowanej diecie.

Jako główny problem uznaje się otyłość, która odpowiada za:

  • zaburzenia poziomu hormonów płciowych,
  • zbyt wysoką temperaturę w mosznie,
  • zaburzenia erekcji,
  • nieprawidłowości parametrów nasienia.

Mężczyźni powinni także unikać narażenia na toksyny w środowisku oraz przegrzewania jąder przykładowo w postaci podgrzewanych foteli w samochodzie.

Niepłodność - sposoby leczenia

W zależności od stwierdzonej przyczyny stosuje się różne sposoby leczenia. Mogą być przeprowadzone różnego typu zabiegi operacyjne polegające m.in. na rekonstrukcji określonego narządu, usunięciu nieprawidłowej zmiany (np. wodniaka, mięśniaka) w narządzie rozrodczym. Dość często stosowane jest leczenie hormonalne, które może sprowadzać się do suplementacji hormonów płciowych lub także innych, jeśli współistnieją dodatkowe zaburzenia endokrynologiczne. W chorobach wenerycznych natomiast stosuje się głównie leczenie antybiotykami dostosowanymi do określonego zakażenia.

W przypadku braku efektów standardowego leczenia niepłodności, konieczne może być zastosowanie metody wspomagającej rozród - zapłodnienia in vitro lub inseminacji wewnątrzmacicznej.

W wielu przypadkach pomocne może być także wsparcie z zakresu seksuologii i psychologii - trudności z zajściem w ciążę bywają znacznym obciążeniem psychicznym dla pary. Dodatkowo otrzymanie zaleceń żywieniowych od dietetyka może zmniejszyć wpływ negatywnych czynników żywieniowych (np. otyłości) oraz wspomóc przygotowanie organizmu kobiety do ciąży.

Statystyki:
0 komentarzy
355 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Brak komentarzy - skomentuj pierwszy!

Niepłodność u mężczyzn

  • Dla wszystkich mężczyzn, w przypadku których występują problemy z poczęciem dziecka lub którzy planują potomstwo i chcą przebadać się profilaktycznie
  • POBRANIE materiału do testu przeprowadzane jest w punktach pobrań od PONIEDZIAŁKU do ŚRODY
  • Laboratorium odpowiedzialne : Diagnostyka sp. z o.o.

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

niedrożność nasieniowodów lub ich brak

obecność liczbowych aberracji chromosomowych

azoospermię i oligozoospermię

obecność strukturalnych aberracji chromosomowych

Cena badania:

1 219 zł