Badania stosowane w diagnostyce chorób gruczołu krokowego - zapalenie, łagodny przerost i rak prostaty

poniedziałek 08:14 - 28.12.2015
Badania stosowane w diagnostyce chorób gruczołu krokowego - zapalenie, łagodny przerost i rak prostaty
Prostata (nazywana inaczej gruczołem krokowym) to niewielki gruczoł występujący tylko u mężczyzn, zlokalizowany w miednicy, poniżej pęcherza moczowego. Jej wzrost jest możliwy dzięki działaniu testosteronu - męskiego hormonu płciowego. Prostata odgrywa ważną rolę w życiu płciowym, a choroby z nią związane należą do najczęstszych schorzeń występujących u mężczyzn (zwłaszcza po 50. roku życia) - można je wykryć dzięki takim badaniom prostaty jak badanie per rectum czy USG.

Najczęstsze choroby prostaty

Gruczoł krokowy odpowiada za produkcję większości składników nasienia - wytwarza płyn zawierający fruktozę i prostaglandyny, co zapewnia plemnikom odpowiednie warunki, aby mogło dojść do zapłodnienia (nawet po kilku dniach od stosunku płciowego). Do najczęstszych chorób związanych z gruczołem krokowym należy: zapalenie prostaty, łagodny przerost prostaty oraz nowotwór złośliwy prostaty.

Zapalenie prostaty może pojawić się w każdym wieku w wyniku bakteryjnego zakażenia (często dochodzi do niego przez obecność bakterii przenoszonych podczas kontaktów seksualnych - np. dwoinki rzeżączki) lub zalegania wydzieliny produkowanej przez gruczoł krokowy (tzw. niebakteryjne zapalenie prostaty). Objawy zapalenia prostaty mogą pojawić się nagle (zapalenie ostre) lub rozwijać się przez dłuższy czas. Do objawów obecnych przy ostrym zapaleniu gruczołu krokowego zalicza się częste oddawanie moczu, ból występujący pomiędzy moszną a odbytnicą, ból i problemy z oddawaniem moczu, dreszcze, a także bóle pleców w okolicy krzyżowej. Przewlekłe zapalenie prostaty charakteryzuje się natomiast uczuciem dyskomfortu i bólem w okolicy prostaty, moszny, odbytnicy, jąder i dolnej części pleców. Leczenie zapalenia gruczołu krokowego polega na stosowaniu odpowiednich antybiotyków oraz leków przeciwzapalnych.

Do łagodnego przerostu prostaty dochodzi na skutek zaburzeń hormonalnych (zazwyczaj po 50 roku życia). Schorzenie to polega na rozroście prostaty, co skutkuje uciskiem na cewkę moczową i może prowadzić do problemów z oddawaniem moczu. Z problemem tym zmaga się ok. 2 milionów mężczyzn w Polsce (objawy przerostu prostaty ma ok. 50% panów po 60. roku życia i 90% po 70. roku życia). Choroba ta prowadzi do zalegania moczu w pęcherzu, czego konsekwencją jest natomiast rozwój bakterii i zapalenie pęcherza, a także cofanie się moczu do nerek i stopniowe ich uszkadzanie. Wśród objawów związanych z łagodnym przerostem gruczołu krokowego można wyróżnić osłabienie strumienia moczu, przerywany strumień moczu, uczucie niepełnego oddania moczu, zatrzymanie moczu (niemożność oddania moczu pomimo pełnego pęcherza), gwałtowne parcie na mocz czy częste oddawanie moczu w dzień i w nocy. W przypadku łagodnego przerostu prostaty stosowane jest leczenie farmakologiczne (skuteczne tylko w początkowym etapie choroby), jeżeli natomiast pojawi się zatrzymanie moczu - konieczne jest stałe cewnikowanie bądź przeprowadzenie zabiegu operacyjnego.

Kolejnym schorzeniem dotykającym gruczoł krokowy jest nowotwór złośliwy. Rak prostaty jest drugim najczęściej występującym nowotworem złośliwym u mężczyzn w Polsce, przez wiele lat rozwija się on bezobjawowo. Początkowe objawy raka prostaty są podobne do objawów łagodnego przerostu prostaty - wśród nich wyróżnia się częstomocz, trudności przy oddawaniu moczu, osłabienie strumienia moczu, przerywany strumień moczu, nagłe uczucie parcia na mocz, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza. W bardziej zaawansowanym stadium nowotworu pojawia się natomiast krwiomocz, uczucie pieczenia przy oddawaniu moczu, nietrzymanie moczu, bóle krocza i okolicy lędźwiowej, bóle podbrzusza, zaburzenia wzwodu czy bolesny wytrysk. W końcowym etapie choroby dochodzi do przerzutów do węzłów chłonnych i kości. Do czynników ryzyka zachorowania na raka prostaty zalicza się wiek (nowotwór pojawia się u mężczyzn po 50 roku życia, ok. 70% przypadków zachorowania diagnozuje się u mężczyzn powyżej 65 roku życia), czynniki środowiskowe (dieta bogata w tłuszcze, otyłość, rak prostaty występuje częściej u mężczyzn rasy czarnej niż u rasy białej) oraz predyspozycje genetyczne (zwiększone ryzyko wystąpienia raka prostaty wiąże się z obecnością mutacji w genach takich jak BRCA, HOXB13, CHEK2). Leczenie pacjentów z rakiem gruczołu krokowego zależy od stopnia zaawansowania choroby i może być to zabieg chirurgiczny, radioterapia oraz terapia hormonalna.

Pakiet badań genetycznych w kierunku raka prostaty

Jeżeli chcesz uzyskać informacje o własnych predyspozycjach do zachorowania na raka prostaty, rozważ wykonanie badania genetycznego. Mutacje w genie HOXB13 wiążą się z aż 20-krotnie wyższym ryzykiem rozwoju raka w porównaniu do mężczyzn bez tej mutacji.

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka prostaty

Dowiedz się więcej

Badania stosowane w diagnostyce schorzeń gruczołu krokowego

Badania pomocne w diagnostyce chorób prostaty to badanie per rectum, badanie ultrasonograficzne, biopsja i badanie histopatologiczne, rezonans magnetyczny, badanie poziomu markerów nowotworowych oraz badanie genetyczne.

Badanie per rectum

Badanie per rectum (palcem przez odbytnicę) powinno być regularnie wykonywane przez każdego mężczyznę od około 50 roku życia. Badanie to przeprowadzane jest w pozycji kolanowo-łokciowej lub stojącej i polega na umieszczeniu przez lekarza zwilżonego palca (po wcześniejszym nałożeniu rękawiczek) w sąsiadującej z prostatą odbytnicy pacjenta. Badanie per rectum nie należy do badań komfortowych, jednakże to właśnie dzięki niemu lekarz może dotrzeć najbliżej prostaty i ocenić, czy nie ma tam żadnych zmian - metoda ta pozwala na wykrycie zmian (np. stwardnień czy grudek) wyczuwalnych przez torebkę gruczołu krokowego, dzięki temu badaniu w 75% przypadków można potwierdzić obecność twardych guzków umiejscowionych w obrębie prostaty. Badanie per rectum jest głównym badaniem stosowanym w diagnostyce schorzeń gruczołu krokowego - jest ono przydatne w diagnostyce łagodnego przerostu prostaty bądź nowotworów.

Badanie ultrasonograficzne przezodbytnicze

USG przezodbytnicze jest uznawane za najlepszą metodę diagnostyczną gruczołu krokowego i jest wykonywane przy podejrzeniu nowotworu oraz zapalenia prostaty. Wykonanie przezodbytniczego USG jest zalecane w celu oceny wielkości i budowy wewnętrznej prostaty u pacjentów z łagodnym przerostem prostaty, gdy wnioski z przeprowadzonego wcześniej badania per rectum nie są jednoznaczne, gdy poziom antygenu PSA we krwi jest podwyższony lub gdy pacjent odczuwa bóle prostaty, podbrzusza czy krocza.

Biopsja i badanie histopatologiczne

Badaniu USG często towarzyszy biopsja, która polega na pobraniu fragmentu tkanki do badania histopatologicznego. Biopsja i badanie histopatologiczne pozwalają na jednoznaczne rozpoznanie nowotworu złośliwego gruczołu krokowego. Wykonuje się je, gdy wynik badania per rectum nasuwa podejrzenie nowotworu lub gdy stężenie antygenu PSA jest podwyższone. Pobrana tkanka jest następnie analizowana pod mikroskopem, co umożliwia wykrycie obecności komórek nowotworowych i ocenę stopnia ich złośliwości.

Rezonans magnetyczny

Wykonanie rezonansu magnetycznego pozwala na dokładne obrazowanie prostaty, co umożliwia wczesne wykrycie raka gruczołu krokowego i jego całkowite wyleczenie. Rezonans magnetyczny prostaty jest wykonywany przy pomocy cewki transrektalnej, która znajduje się w bezpośredniej okolicy prostaty podczas badania. Jednocześnie, możliwe jest przeprowadzenie również badania spektroskopowego, które pozwala na odróżnienie zdrowej tkanki gruczołu krokowego od tkanki nowotworowej.

Badanie poziomu markera nowotworowego PSA

PSA (ang. prostate specific antigen) jest antygenem specyficznym dla gruczołu krokowego, wytwarzanym przez nabłonkowe komórki prostaty - pozwala wykryć raka prostaty w bardzo wczesnym stadium (gdy obecny jest nowotwór, stężenie PSA we krwi wzrasta). Poziom PSA nie powinien być wyższy niż 4ng/ml krwi - jeżeli jednak przekracza tę granicę, niezbędna jest dalsza diagnostyka. Podwyższony poziom PSA może być również skutkiem łagodnego przerostu prostaty czy zapalenia prostaty, a także ok. 15% mężczyzn z prawidłowym stężeniem PSA choruje na raka prostaty - dlatego lekarze w przypadku nieprawidłowego wyniku PSA zalecają przeprowadzenie USG i biopsji w celu postawienia ostatecznej diagnozy.

Badanie genetyczne

Badanie genetyczne polega na laboratoryjnej analizie DNA pacjenta (uzyskanego ze śliny lub z krwi) w celu potwierdzenia lub wykluczenia obecności mutacji, które zwiększają ryzyko zachorowania na różne choroby - w tym nowotwory. Badania wskazują, że predyspozycje do zachorowania na raka prostaty wiążą się z mutacjami w genach BRCA (ryzyko zachorowania jest 4,5 raza większe w porównaniu do populacji ogólnej), CHEK2 (ryzyko zachorowania jest ok. 2 razy większe) czy HOXB13 (ryzyko zachorowania jest ok.10-20 razy większe). W przypadku badania genetycznego należy jednak pamiętać, że dziedziczona jest tylko predyspozycja do zachorowania, a nie sama choroba - posiadanie mutacji nie daje więc 100% pewności, że choroba się pojawi.

Wczesne określenie ryzyka zachorowania pozwoli jednak na wdrożenie odpowiedniej profilaktyki (np. regularnego wykonywania badań kontrolnych, zmiany stylu życia, diety). Dzięki temu można zminimalizować ryzyko zachorowania lub zwiększyć szansę na wyleczenie, jeżeli rak zostanie wykryty we wczesnym stadium.
Statystyki:
0 komentarzy
2181 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Brak komentarzy - skomentuj pierwszy!

Objawy

  • częstomocz
  • nagłe uczucie parcia na mocz
  • uczucie niepełnego oddania moczu
  • krwiomocz

Diagnostyka

  • badanie per rectum
  • USG przezodbytnicze
  • rezonans magnetyczny
  • oznaczenie poziomu PSA we krwi
  • badanie genetyczne

Nowotwory - mężczyźni

Świadomość o ryzyku nowotworu to Twoja przewaga! Wczesne działania profilaktyczne to istotne zmniejszenie ryzyka zachorowania.

Nowotwory - mężczyźni

• Dla mężczyzn po 20. roku życia, którzy chcą kontrolować ryzyko związane z potencjalnymi chorobami nowotworowymi

• Profilaktyka raka poprzez badania genetyczne pozwoli na wykrycie zwiększonego ryzyka rozwoju nowotworów złośliwych i jego istotne ograniczenie

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka tarczycy

raka trzustki

raka jelita grubego

czerniaka

raka nerki

raka prostaty

raka płuc

Cena badania:

1 549 zł