Badania wykonywane w diagnostyce schorzeń trzustki - stan zapalny, kamica trzustkowa i rak trzustki

poniedziałek 05:14 - 21.12.2015
Badania wykonywane w diagnostyce schorzeń trzustki - stan zapalny, kamica trzustkowa i rak trzustki

Trzustka jest niewielkim gruczołem, który odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Jest położona w górnej części jamy brzusznej i dzięki swojej budowie może działać wewnątrzwydzielniczo (uwalniać do krwi hormony odpowiedzialne za proces przemiany węglowodanów) i zewnątrzwydzielniczo (produkując sok trzustkowy, który bierze udział w trawieniu tłuszczów, węglowodanów i białek). Trzustka jest jednak organem bardzo podatnym na uszkodzenia - wywołane m.in. przez prowadzenie szkodliwego trybu życia, przebyte infekcje, urazy, a także o podłożu genetycznym.

Trzustka - najczęstsze schorzenia

Trzustka zbudowana jest z kilku rodzajów komórek. Komórki, które wytwarzają hormony, zgromadzone są w skupiskach - tzw. wyspach Langerhansa. Wśród komórek tych wyróżnia się komórki beta produkujące insulinę (obniżającą poziom glukozy we krwi), komórki alfa wytwarzające glukagon (który podnosi poziom glukozy we krwi) oraz komórki delta produkujące somatostatynę (hamującą wydzielanie insuliny). Część zewnątrzwydzielnicza trzustki wytwarza natomiast sok trzustkowy, który zawiera enzymy - m.in. trypsynogen, chymotrypsynogen (trawią białka), rybonukleazę i deoksyrybonukleazę (trawią kwasy nukleinowe), lipazę trzustkową (trawi tłuszcze) czy amylazę trzustkową (rozkłada cukry).

Trzustka jest gruczołem ważnym dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, dlatego jej uszkodzenie jest bardzo niebezpieczne. Do uszkodzenia trzustki może dojść na skutek np. nadużywania alkoholu i leków, palenia tytoniu, nieprawidłowej (wysokotłuszczowej) diety, a także przebytych infekcji, urazów czy uwarunkowań genetycznych. Do najczęściej diagnozowanych schorzeń trzustki należy: stan zapalny trzustki, kamica trzustkowa czy nowotwór złośliwy trzustki.

Zapalenie trzustki

Wyróżnia się dwie postacie zapalenia trzustki - zapalenie ostre oraz zapalenie przewlekłe. Zapalenie ostre objawia się uporczywym, nagłym bólem całej jamy brzusznej (ból oznacza trawienie własnego białka i tłuszczu przez enzymy trzustkowe). Ponadto spada ciśnienie tętnicze krwi, a akcja serca zostaje przyspieszona - w niektórych przypadkach może dojść nawet do zapaści krążeniowej. Ostre zapalenie trzustki może stanowić zagrożenie dla życia chorego, dlatego objawy koniecznie należy skonsultować z lekarzem. Pacjentowi podaje się silne leki przeciwbólowe i leki zmniejszające wydzielanie soku trzustkowego, który zawiera enzymy niszczące komórki narządu.

Przebycie ostrego zapalenia trzustki zwiększa ryzyko zachorowania na jego przewlekłą postać. Wystąpienie przewlekłego zapalenia trzustki może być także związane z predyspozycjami genetycznymi - mutacjami w genach PRSS1 i SPINK1. Do objawów przewlekłego zapalenia trzustki należy przede wszystkim problem z trawieniem niektórych pokarmów (zwłaszcza tłustych), a także wzdęcia, zaparcia, biegunki i tępy ból brzucha. Częstym objawem jest również podwyższenie temperatury ciała, osłabienie i utrata wagi. Leczenie polega natomiast na wprowadzeniu odpowiedniej (nieobciążającej trzustki) diety i przyjmowaniu środków farmakologicznych.

Kamica trzustkowa

Kolejną z dość często występujących chorób trzustki jest kamica trzustkowa. W jej przebiegu dochodzi do powstawania kamieni w przewodzie trzustkowym, co znacznie utrudnia dostęp soku trzustkowego do przewodu pokarmowego. W wyniku tego u chorego pojawia się ból w górnej części jamy brzusznej, który promieniuje do lewej strony ciała. Po spożytym posiłku dolegliwości bólowe zazwyczaj się nasilają - zwłaszcza, gdy posiłek zawierał tłuste produkty. W niektórych przypadkach bólowi towarzyszy podwyższona temperatura ciała, żółtaczka oraz wymioty. Kamicę trzustkową leczy się poprzez przeprowadzenie zabiegu - endoskopowej cholangiopankreatografii wstecznej (ECPW) - dzięki któremu możliwe jest usunięcie kamieni z organizmu. Czasem zdarza się, że kamienie są zbyt duże aby usunąć je endoskopowo - w tych przypadkach konieczne jest wykonanie zabiegu chirurgicznego.

Badanie markera nowotworowego raka trzustki CA 19-9

CA 19-9 to marker nowotworowy, którego stężenie we krwi zwiększa się u chorych na raka trzustki. Jeżeli chcesz skontrolować swój stan zdrowia, wykonaj badanie w tym kierunku. Im wcześniej wykryty nowotwór, tym większa jest szansa na wyleczenie.

W ramach pakietu badamy:

poziom markera CA 19-9 we krwi

Dowiedz się więcej

Rak trzustki

Rak trzustki to to jeden z najbardziej niebezpiecznych i agresywnych nowotworów - stanowi on ok. 3% wszystkich nowotworów złośliwych. Choroba ta przez długi okres nie daje żadnych objawów, a te, które się pojawią są niespecyficzne (np. ból brzucha, utrata masy ciała, wzdęcia, biegunki, nocne poty, zmiany skórne, osłabienie organizmu) - dlatego rak trzustki jest bardzo trudny do zdiagnozowania. Ponadto, rak trzustki słabo reaguje na leczenie i stosowane leki przedłużają życie pacjentom tylko o kilka miesięcy. Nowotwory złośliwe trzustki dotyczą w około 95% przypadków części zewnątrzwydzielniczej trzustki (są to gruczolakoraki najczęściej umiejscowione w głowie trzustki). W 5% przypadków raki natomiast wywodzą się z części wewnątrzwydzielniczej trzustki (są to guzy neuroendokrynne trzustki). Nadal nie są jednak znane konkretne przyczyny zachorowania na raka trzustki - badania wskazują, że ryzyko pojawienia się tej choroby wzrasta wraz z wiekiem, a także zwiększa je stan zapalny trzustki, choroba wrzodowa czy cukrzyca.

U ok. 10% chorych rak trzustki rozwija się na skutek uwarunkowań genetycznych - w tym przypadku choroba może pojawić się w młodszym wieku. Ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka trzustki związane są mp. mutacje w genu LKB1 (prowadzą do zespołu Peutza-Jeghersa - sprzyjają zachorowaniu na raka trzustki, piersi, jelita cienkiego, grubego żołądka, płuc jajnika i macicy). Ponadto, mutacje obecne w genach BRCA1 i BRCA2 mogą predysponować oprócz raka piersi i jajnika do raka trzustki, jelita grubego czy raka prostaty. W dziedzicznym raku jelita grubego wzrasta ryzyko zachorowania na raka trzustki za sprawą mutacji w genach MLH1 i MSH2. Mutacje w genie CDKN2A są natomiast przyczyną rodzinnego zespołu czerniak - rak trzustki (zespół FAMMM), ich posiadanie znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na raka trzustki.

Pakiet badań genetycznych w kierunku nowotworów złośliwych

Jeżeli chcesz dowiedzieć się o własnych predyspozycjach do zachorowania na raka trzustki, rozważ wykonanie badania genetycznego. W przypadku posiadania mutacji genu CDKN2A ryzyko rozwoju raka trzustki wynosi ok. 20%.

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka trzustki

raka piersi

raka jajnika

raka płuca

raka nerki

raka tarczycy

raka jelita grubego

czerniaka

Dowiedz się więcej

Do raka trzustki predysponuje również rodzinna polipowatość gruczolakowa (mutacje w genach APC, DCP4, ATM) oraz przewlekłe zapalenie trzustki (mutacje w genach PRSS1, SPINK1).

Diagnostyka chorób trzustki

Do podstawowych badań diagnostycznych w chorobach trzustki należy pomiar stężenia enzymów trzustkowych we krwi i moczu. Jeżeli ich poziom jest obniżony lub podwyższony, trzustka nie funkcjonuje prawidłowo. Jednym z najważniejszych enzymów jest amylaza trzustkowa, która odpowiada za rozkładanie wielocukrów do cukrów prostych. Podwyższony poziom amylazy może świadczyć o ostrym lub przewlekłym zapaleniu trzustki, zapaleniu pęcherzyka żółciowego, nadużywaniu przez pacjenta alkoholu, a także chorobach wątroby i nerek. Obniżony poziom natomiast może wskazywać na zaawansowany etap przewlekłego zapalenia trzustki czy ciężkie uszkodzenie wątroby.

Innym, bardzo ważnym enzymem trzustkowym jest lipaza trzustkowa (enzym rozkładający tłuszcze) - jej aktywność można ocenić tylko poprzez badanie krwi, ponieważ nie przechodzi ona do moczu. Lipaza, którą produkuje trzustka, jest nieaktywna - aktywacji ulega w dwunastnicy pod wpływem kwasów żółciowych, białka kolipazy i fosfolipidów. Stężenie lipazy trzustkowej może być podwyższone w przebiegu ostrego zapalenia trzustki, zapalenia otrzewnej, perforacji wrzodu dwunastnicy, a także nowotworu złośliwego trzustki.

Kolejną metodą diagnostyczną w chorobach trzustki jest badanie ultrasonograficzne (USG) jamy brzusznej. Dzięki jego przeprowadzeniu możliwa jest ocena poszczególnych narządów jamy brzusznej - wątroby, nerek, pęcherza, gruczołu krokowego czy trzustki. USG pozwala na wykrycie nieprawidłowości i zmiany w budowie tych narządów. Wskazaniem do wykonania USG jamy brzusznej są wszelkie dolegliwości bólowe w jej obrębie. W przypadku trzustki jednakże wynik USG może być nieprecyzyjny, ze względu na trudną do dokładnego zbadania lokalizację tego organu.

Badaniem, dzięki któremu uzyskamy bardziej precyzyjne informacje na temat trzustki, jest tomografia komputerowa jamy brzusznej. Tomografia komputerowa jest nowoczesną metodą diagnostyczną, która pozwala na otrzymanie wyraźnych i bardzo dokładnych obrazów przekrojów poszczególnych tkanek i narządów przy pomocy obróbki komputerowej uzyskanych obrazów radiologicznych. Przeprowadzenie tego badania jest więc bardzo użyteczne w diagnostyce chorób trzustki, zwłaszcza w przypadku nowotworów. Przydatną metodą jest również pozytronowa tomografia emisyjna (PET), podczas której wykorzystywana jest 18F-fluorodeoksyglukoza gromadząca się wybiórczo w komórkach nowotworowych - dzięki temu badaniu możliwa jest dokładniejsza diagnostyka różnicowa zmian nowotworowych ze zmianami zapalnymi.

Inną metodą wykorzystywaną w badaniu trzustki jest rezonans magnetyczny (MRI) - który umożliwia uwidocznienie anatomicznych struktur w dowolnej płaszczyźnie. Obrazy uzyskane podczas takiego badania cechuje wysoka rozdzielczość przestrzenna i kontrastowa, co pozwala na rozpoznanie wielu różnych, nieuchwytnych w innych badaniach chorób. Rezonans magnetyczny trzustki stosowany jest w diagnostyce procesów nowotworowych trzustki, w diagnostyce niejednoznacznych procesów zapalnych trzustki i ich powikłań czy w celu oceny przewodu trzustkowego.

W celu diagnostyki nowotworu złośliwego trzustki zalecany jest także pomiar stężenia markerów nowotworowych we krwi. Markery nowotworowe to substancje chemiczne o zróżnicowanej budowie, które są wytwarzane w wielu tkankach organizmu. W tkankach prawidłowych ich stężenie jest jednak niewielkie, podczas rozwoju nowotworu produkcja tych związków znacznie wzrasta. W przypadku raka trzustki zalecane jest zbadanie poziomu CA 19-9, który jest często podwyższony w przebiegu tego nowotworu. U ok. 10% chorych na raka trzustki marker ten nie jest jednak wytwarzany, ze względu na niedobór enzymów biorących udział w jego syntezie.

Innym badaniem związanym z chorobami trzustki jest endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, która jest wykorzystywana w celu oceny dróg żółciowych i przewodu trzustkowego - jej czułość w przypadku raka trzustki jest jednak niska (ok. 45%), zwłaszcza jeżeli guzy są małe.

W ocenie ryzyka zachorowania na choroby trzustki (nowotwory, przewlekłe zapalenie trzustki) bardzo pomocne są badania genetyczne, które polegają na sprawdzeniu, czy w naszym DNA (pozyskiwanym z krwi lub śliny) obecna jest mutacja predysponująca do rozwoju tych chorób. Dlatego osoby, u których rak trzustki występował rodzinnie bądź w przypadku podejrzenia wystąpienia któregokolwiek z zespołów genetycznych związanych z zachorowaniem na ten nowotwór, powinny wykonać testy genetyczne.

Wczesne określenie ryzyka zachorowania pozwoli bowiem na wprowadzenie odpowiedniej profilaktyki (zmiany stylu życia, częstego wykonywania badań kontrolnych), co zminimalizuje ryzyko zachorowania lub zwiększy szanse chorego na przeżycie, jeżeli rak zostanie wykryty we wczesnym etapie rozwoju.

Statystyki:
0 komentarzy
10403 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Brak komentarzy - skomentuj pierwszy!

Objawy

  • bóle w jamie brzusznej
  • utrata łaknienia, nudności, wymioty
  • nocne poty, osłabienie organizmu

Diagnostyka

  • USG oraz tomografia komputerowa jamy brzusznej
  • endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna
  • badania biochemiczne krwi z oznaczeniem markera CA19-9
  • badanie genetyczne

Nowotwory - mężczyźni

Świadomość o ryzyku nowotworu to Twoja przewaga! Wczesne działania profilaktyczne to istotne zmniejszenie ryzyka zachorowania.

Nowotwory - mężczyźni

• Dla mężczyzn po 20. roku życia, którzy chcą kontrolować ryzyko związane z potencjalnymi chorobami nowotworowymi

• Profilaktyka raka poprzez badania genetyczne pozwoli na wykrycie zwiększonego ryzyka rozwoju nowotworów złośliwych i jego istotne ograniczenie

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka tarczycy

raka trzustki

raka jelita grubego

czerniaka

raka nerki

raka prostaty

raka płuc

Cena badania:

1 549 zł