Testy na alergie pokarmowe - na czym polegają i dlaczego warto je wykonać?

poniedziałek 12:15 - 14.05.2018
Ocena Użytkowników (4 Ocen)
4.8
Testy na alergie pokarmowe - na czym polegają i dlaczego warto je wykonać?
Alergie pokarmowe to nieprawidłowe reakcje na pokarm o typie natychmiastowym, które mogą skutkować licznymi objawami, które mogą zagrażać zdrowiu i życiu. Testy na alergie pokarmowe pomogą Ci znaleźć przyczynę dolegliwości i pozwolą świadomie unikać szkodliwego alergenu.

Testy na alergie pokarmowe dostępne w Polsce

W większości poradni alergologicznych i laboratoriów diagnostycznych możliwe jest wykonanie testów w kierunku alergii pokarmowych IgE-zależnych.

Najbardziej powszechnymi badaniami badającymi alergie pokarmowe są:

Wśród testów mierzących poziom przeciwciał IgE we krwi dostępne są:

Powyższe testy na alergie pokarmowe z krwi różnią się między sobą zakresem badanych paneli pokarmowych. Panel pediatryczny i test ALEX zawierają w sobie dodatkowo pomiary w kierunku innych alergenów, np. pyłków, sierści zwierząt czy jadu owadów.

Ceny testów na alergie pokarmowe

Ceny testów na alergie pokarmowe uzależnione są od zakresu badanego panelu (ilości alergenów), warunków przeprowadzania badania i metodologii. Testy z krwi dostępne są w panelach od 21 alergenów aż do 282 alergenów i wykorzystują nowoczesne metody ELISA lub metodę immunochemiczną. Testy skórne (ok. 20 alergenów) i prowokacyjne (1 alergen) wykonywane są jedynie pod opieką lekarską ze względu na znaczną inwazyjność, natomiast testy z krwi są całkowicie bezpieczne i można je wykonać na zlecenie prywatne w punkcie pobrań.

Testy na alergie pokarmowe - ceny:

Jak wykryć alergie pokarmowe?

W alergologii podstawą jest zawsze wywiad lekarski, którego celem jest przeanalizowanie objawów występujących u pacjenta, w tym ich częstości i nasilenia, a także odniesienie ich do aktualnego sposobu żywienia. Na tym etapie możliwe jest wytypowanie podejrzanych pokarmów. Następnie zlecane są specjalistyczne testy na alergie pokarmowe - skórne testy punktowe, próby prowokacyjne oraz testy na alergie pokarmowe z krwi.

Testy skórne punktowe

Najczęściej wykonywany w diagnostyce alergii pokarmowych jest test skórny punktowy, który zwykle przeprowadza się w poradniach alergologicznych na zlecenie lekarza. Badanie to polega na umieszczeniu na skórze roztworów zawierających badane alergeny i nakłuciu skóry w tym miejscu. Wykorzystywane w teście skórnym punktowym alergeny są roztworami wystandaryzowanymi - jest ich zwykle około dwudziestu, a dodatkowo wykonuje się próbę kontrolną dodatnią (roztwór histaminy) i ujemną (sól fizjologiczna). Następnie pacjent powinien odczekać około 20 minut, po czym wynik może zostać odczytany.

O odczynie alergicznym świadczy średnica bąbla z rumieniem, który powinien być taki sam lub większy niż odczyn kontroli dodatniej. W miejscu nałożenia kontroli ujemnej nie powinny pojawić się jakiekolwiek zmiany - reakcja wobec soli fizjologicznej oznacza, że badanie jest niewiarygodne.

Przed wykonaniem testów skórnych konieczne jest odstawienie leczenia antyalergicznego na co najmniej dwa tygodnie.

Prowokacyjne testy na alergie pokarmowe

W przypadku podejrzenia konkretnego produktu o wywoływanie symptomów lekarz może zlecić próbę prowokacyjną, którą przeprowadza się po czasowym wykluczeniu alergenu z diety. Pacjentowi podawany jest pojedynczy alergen, a następnie obserwuje się, czy objawy alergiczne się pojawiły. Alergen może zostać podany w postaci normalnego pokarmu lub w postaci kapsułki, w której może być albo alergen w różnych dawkach albo placebo. Próba prowokacyjna z wykorzystaniem placebo i w sytuacji, gdy nie wiadomo, co jest podawane, uznawana jest za najwiarygodniejszą formę.

Próby prowokacyjne:

  • wykonuje się w warunkach hospitalizacyjnych, ponieważ wiążą się z możliwością pojawienia się objawów, które mogą grozić życiu pacjenta,
  • nie można ich wykonać bez zlecenia lekarskiego,
  • pozwalają na zbadanie jednorazowo tylko jednego produktu,
  • nie można jednocześnie stosować leczenia antyalergicznego.

Testy na alergie pokarmowe z krwi

Testy na alergie pokarmowe można wykonać również z próbki krwi. W ramach tego badania w placówce medycznej pobierana jest niewielka ilość krwi żylnej, w której następnie mierzony jest poziom pokarmowo-swoistych przeciwciał IgE. Przeciwciała analizowane są metodą immunoenzymatyczną (test ELISA) lub immunochemiczną, która dodatkowo umożliwia określenie konkretnych białek powodujących uczulenie, co może zostać wykorzystane w czasie odczulania.

Z krwi można wykonać takie testy na alergie pokarmowe jak:

Pakiet badań alergicznych

Z alergiami wiązane są takie objawy jak katar, łzawienie, kichanie, kaszel, wysypka, bóle brzucha, wzdęcia, biegunki czy wymioty. Jeżeli takie dolegliwości występują u Ciebie, wykonaj test pod kątem alergii.

Sprawdź dostępne testy alergiczne

Testy na alergie pokarmowe z krwi:

  • są wygodne i szybkie - wystarczy oddanie niewielkiej próbki krwi w pobliskim punkcie pobrań,
  • można je wykonać na zlecenie prywatne bez konieczności wcześniejszych wizyt u lekarzy,
  • bezpieczne - można je wykonać u dzieci oraz u osób z podwyższonym ryzykiem wstrząsu anafilaktycznego,
  • nie wymagają odstawienia leków,
  • nie ma do nich żadnych przeciwwskazań,
  • pozwalają na jednoczesne przeanalizowanie licznych alergenów.

Kto powinien zrobić test na alergie pokarmowe? Jakie są objawy?

Testy na alergie pokarmowe powinny wykonać osoby, które odczuwają nieprzyjemne dolegliwości w ciągu kilku minut do dwóch godzin po spożyciu posiłku.

Alergie pokarmowe najczęściej objawiają się:

  • niechęcią do spożywania określonych pokarmów,
  • zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego: biegunkami, zaparciami, wymiotami, zgagą, odbijaniem, mdłościami, bólami o charakterze kolkowym, wzdęciami brzucha,
  • zespołem alergii jamy ustnej (obrzęk warg, pieczenie, szczypanie w obrębie jamy ustnej),
  • atopowym zapaleniem skóry,
  • atakiem astmy oskrzelowej,
  • nasilonym katarem (alergiczny nieżyt nosa),
  • pieczeniem i łzawieniem oczu (alergiczne zapalenie spojówek),
  • zaburzeniami ciśnienia krwi,
  • wstrząsem anafilaktycznym.

Anafilaksja jest objawem szczególnie niebezpiecznym. Może pojawić się dopiero około dwóch godzin po spożyciu pokarmu, gdy alergen przedostanie się już do krwioobiegu. Wstrząs anafilaktyczny wiąże się z następującymi symptomami:

  • opuchnięciem, swędzeniem i rumieniem skóry,
  • katarem,
  • świszczącym oddechem,
  • chrypką i kaszlem,
  • przyspieszoną pracą serca,
  • znacznym obniżeniem ciśnienia,
  • bólami głowy,
  • bólami brzucha,
  • wymiotami i biegunką.

Bez natychmiastowej pomocy medycznej w postaci wstrzyknięcia adrenaliny, anafilaksja może doprowadzić do zaburzeń rytmu serca wraz z jego zatrzymaniem i zgonem.

U dziecka najczęściej po spożyciu alergenu pojawia się świąd skóry, wysypki, obrzęki, swędzenie lub pieczenie w ustach, duszności, trudności w oddychaniu i połykaniu, kichanie, ból brzucha o typie kolkowym, wymioty lub biegunki. Wstrząs anafilaktyczny może wystąpić u 3% dzieci z alergią pokarmową.

Dlatego testy na alergie pokarmowe powinny być wykonywane przez wszystkie osoby, które zaobserwowały u siebie nawet najmniejsze objawy, aby móc w przyszłości uchronić się przed wstrząsem.

Osoby dorosłe, które zauważyły u siebie nieprawidłowe symptomy w trakcie aktywności fizycznej, również powinny wykonać testy na alergie pokarmowe, ponieważ często ruch wyzwala u nich reakcję na spożyty wcześniej pokarm.

Testy na alergie pokarmowe zalecane są osobom, u których w przeszłości zostały stwierdzone:

  • alergie pokarmowe, wziewne, kontaktowe, na leki czy na jady owadów,
  • atopowe zapalenie skóry,
  • pokrzywka skórna,
  • kontaktowe zapalenie skóry,
  • astma oskrzelowa,
  • alergiczny nieżyt nosa,
  • alergiczne zapalenie spojówek.

Wszystkie te przypadki wiążą się z możliwością pojawienia się alergii IgE-zależnej na różne pokarmy, a także na inne rodzaje alergenów.

Jeżeli nie odczuwasz powyższych dolegliwości albo męczą Cię takie symptomy jak przewlekłe zmęczenie, migreny, zaburzenia jelitowe, zmiany nastroju, których nie umiesz powiązać z konkretnym produktem, warto wykonać diagnostykę w kierunku nietolerancji pokarmowych. W tym celu przeprowadza się odpowiednie testy na poziom przeciwciał IgG.

Co może wywołać alergię pokarmową?

Układ immunologiczny w przebiegu alergii pokarmowej reaguje na białka znajdujące się w pokarmach. Białka te nazywane są alergenami. Niemal każdy produkt pokarmowy może być przyczyną objawów alergicznych.

Najczęstszymi przyczynami alergii pokarmowych są:

  • mleko krowie,
  • jaja,
  • pszenica,
  • soja,
  • orzeszki arachidowe,
  • orzechy,
  • ryby i owoce morza.

Ze względu na częstość występowania reakcji na te pokarmy, te właśnie alergeny badane są nawet w najmniejszych testach na alergie pokarmowe. Oprócz nich stosunkowo często mogą występować objawy po spożyciu pomidorów, selerów, kiwi, bananów, mango, kakao, nasion słonecznika i sezamu, łubinu, groszku, soczewicy, miodu pszczelego, kakao oraz licznych przypraw.

W przypadku dzieci obserwuje się wystąpienie reakcji alergicznej nawet po spożyciu śladowej ilości alergenu. U dorosłych zazwyczaj konieczne jest jednorazowe spożycie w ilości około 10 g.

Alergeny krzyżowe

Dodatkowym problemem dla alergików jest możliwość występowania tzw. alergii krzyżowych. W sytuacji, gdy dwa alergeny mają zgodną budowę w 70%, układ immunologiczny może się “pomylić” i zareagować objawami na nie ten alergen, na który w rzeczywistości jest uczulony.

Do częstych alergii krzyżowych należą:

  • roztocza kurzu domowego - skorupiaki,
  • jabłka - seler - pyłki brzozy,
  • cytrusy - lateks,
  • mleka różnych ssaków,
  • jaja różnych ptaków,
  • sierść kota - wieprzowina,
  • jaja kurze - mięso drobiowe - pióra.

Takich połączeń znanych jest wiele - niektóre występują bardzo często, a niektóre jedynie u pojedynczych osób. Dlatego w diagnostyce opartej o testy na alergie pokarmowe z krwi badania się również poziom przeciwciał IgE wobec determinant węglowodanowych. Wynik wskazuje na możliwość wystąpienia alergii krzyżowych u pacjenta lub jej brak.

W jaki sposób dochodzi do powstania alergii pokarmowej?

Proces alergii pokarmowej zaczyna się po minimum jednym spożyciu określonego pokarmu. Wtedy układ immunologiczny może zareagować na dane białko albo nie. Dopiero po spożyciu produktu, na który organizm się uczulił, dochodzi do nadprodukcji przeciwciał IgE specyficznych dla danego produktu. Immunoglobuliny E wiążą się ze spożytym alergenem, co prowadzi do wydzielenia tzw. mediatorów, wśród których jest histamina. To właśnie te mediatory są bezpośrednią przyczyną nieprzyjemnych objawów reakcji alergicznej.

Co zyskujesz poprzez wykonanie testu w kierunku alergii pokarmowych?

Testy na alergie pokarmowe natychmiastowe dają pewność, które produkty należy wykluczyć z diety, aby uniknąć objawów reakcji uczuleniowej.

Im więcej przebada się alergenów, tym większa pewność, że stosowana przez siebie dieta będzie bezpieczna dla zdrowia. Dieta spersonalizowana pod kątem wykrytych alergenów pokarmowych pozwala na uniknięcie niebezpiecznych dla zdrowia reakcji alergicznych, a także umożliwia poprawę samopoczucia. Znajomość niekorzystnych dla siebie pokarmów daje poczucie bezpieczeństwa i panowania nad własnym zdrowiem.

Dieta oparta o testy na alergie pokarmowe może zapobiec rozwojowi i postępowi chorób alergicznych takich jak astma oskrzelowa czy atopowe zapalenie skóry, który mogą znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Znając uczulające produkty można zastosować dietę eliminacyjną, która powinna trwać co najmniej kilka lat. Zaleca się wykluczyć alergen na minimum 2-3 lata, a następnie powtórzyć testy na alergie pokarmowe. W przypadku 80-90% dzieci możliwe jest wyrośnięcie z alergii na mleko lub jaja, a w 20% z alergii na orzeszki ziemne. Niestety większość alergii utrzymuje się przez całe życie i wymaga zastosowanie diety wykluczającej alergen na stałe.

Po wykonaniu testów na alergie pokarmowe lekarz-alergolog może zalecić odpowiednie leczenie. Objawowo stosowane są leki antyhistaminowe lub glikokortykosteroidy. Osoby, które mają za sobą epizod wstrząsu anafilaktycznego powinny zawsze mieć ze sobą adrenalinę. W niektórych przypadkach może zostać zalecane tzw. “odczulanie”. Immunoterapia alergenowa polega na podawaniu np. doustnie lub domięśniowo niewielki dawek alergenu w celu uzyskania tolerancji immunologicznej.

Co robić, aby uniknąć spożycia szkodliwego alergenu?

  • Szukaj informacji o alergenie. Zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem informacja o alergenach musi być podana na opakowaniach produktów spożywczych, w punktach gastronomicznych, a także w przypadku żywności sprzedawanej bez opakowania (np. pieczywo, wędliny). Na opakowaniach alergeny oznaczane są inną czcionką w składzie lub wymieniane jako “Może zawierać śladowe ilości…” - ta informacja jest istotna dla osób, które odczuwają dolegliwości już po niewielkich ilościach alergenu. Warto pamiętać, że producent może zmienić recepturę produktu, dlatego należy regularnie sprawdzać opis na etykiecie.
  • Pytaj się o alergen w restauracji i w sklepie. Zamawiając posiłek w restauracji lub kupując produkty na wagę mamy prawo poprosić osobę nas obsługującą o wymienienie możliwych alergenów. W niektórych miejscach można również znaleźć specjalne tablice informacyjne lub katalogi ze składem produktów.
  • Wybieraj produkty z oznaczeniami “bez glutenu/bez mleka/bez jaj/bez nabiału” itp. albo produkty wegańskie, w których nie mogą się znaleźć jakiekolwiek składniki odzwierzęce (mięso, ryby, jaja, przetwory mleczne, miód, żelatyna). W przypadku alergii na gluten warto szukać symbolu Przekreślonego Kłosa, który jest nadawany po szczegółowej analizie przez Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej.
  • Przygotowuj samodzielnie posiłki. Jednak najlepszym sposobem na uniknięcie przypadkowego narażenia na alergen jest samodzielne przygotowywanie posiłków z jak najmniej przetworzonych produktów znanego pochodzenia.
  • Informuj innych o swojej alergii. Jest to istotne w przypadku odwiedzin u rodziny lub znajomych, gdzie na pewno dostanie się coś do zjedzenia. Jeżeli Twoje dziecko ma alergię, powiedz o tym wychowawcy, a także rodzicom kolegów i koleżanek Twojego dziecka. Pamiętaj, że nie wszyscy rozumieją znaczenia alergii pokarmowej i ryzyka z tym związanego, więc warto zachowaj cierpliwość.

Bibliografia:

Wagner A.: Znaczenie determinant węglowodanowych (CCD) w diagnostyce alergii krzyżowej. Alergia, 2013, 3: 36-38.

Bochenek A.: Alergia pokarmowa. Nowa Medycyna 10/1999.

Sicherer S.H., Sampson H.A. Food allergy: Epidemiology, pathogenesis, diagnosis, and treatment. J Allergy Clin Immunol. 2014 Feb;133(2):291-307; quiz 308.

Human Nutrition, edited by Catherine Geissler, Hilary Powers, Elsevier 2011.
Statystyki:
0 komentarzy
388 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Brak komentarzy - skomentuj pierwszy!

Panel pokarmowy (21 alergenów)

  • Test zalecany dla osób z podejrzeniem alergii na pokarmy
  • W ramach badania ilościowo oznaczane są przeciwciała IgE swoiste dla 21 alergenów pokarmowych

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

alergii pokarmowej

Cena badania:

160 zł