Testy na alergie pokarmowe - na czym polegają i dlaczego warto je wykonać?

poniedziałek 12:15 - 14.05.2018
Ocena Użytkowników (4 Ocen)
4.8
Testy na alergie pokarmowe - na czym polegają i dlaczego warto je wykonać?
Alergie pokarmowe to nieprawidłowe reakcje na pożywienie o typie natychmiastowym, które mogą skutkować licznymi objawami, które mogą zagrażać zdrowiu i życiu. Testy na alergie pokarmowe pomogą Ci znaleźć przyczynę dolegliwości i pozwolą świadomie unikać szkodliwego alergenu.

Testy na alergie pokarmowe dostępne w Polsce

W większości poradni alergologicznych i laboratoriów diagnostycznych możliwe jest wykonanie diagnostyki w kierunku alergii pokarmowych IgE-zależnych.

Najbardziej powszechnymi badaniami są:

Powyższe badania diagnostyczne różnią się między sobą zakresem badanych alergenów. Panel pediatryczny i test ALEX zawierają w sobie dodatkowo pomiary w kierunku innych alergenów, np. pyłków, sierści zwierząt czy jadu owadów.

Ceny testów

Ceny uzależnione są od zakresu badanego panelu (ilości alergenów), warunków przeprowadzania badania i metodologii. Badania z krwi dostępne są w panelach od 21 alergenów aż do 282 alergenów i wykorzystują nowoczesne metody ELISA lub metodę immunochemiczną. Testy skórne (ok. 20 alergenów) i prowokacyjne (1 alergen) wykonywane są jedynie pod opieką lekarską ze względu na znaczną inwazyjność, natomiast badania z krwi są całkowicie bezpieczne i można je wykonać na zlecenie prywatne w punkcie pobrań.

Jakie są ceny diagnostyki alergologicznej?

Jak wykryć alergie pokarmowe?

W alergologii podstawą jest zawsze wywiad lekarski, którego celem jest przeanalizowanie objawów występujących u pacjenta, w tym ich częstości i nasilenia, a także odniesienie ich do aktualnego sposobu żywienia. Na tym etapie możliwe jest wytypowanie podejrzanego pożywienia. Następnie zlecane są specjalistyczne metody diagnostyczne - skórne testy punktowe, próby prowokacyjne oraz badania z krwi.

Testy skórne punktowe

Jest to najczęściej wykonywane w diagnostyce alergologicznej badanie, które zwykle przeprowadza się w poradniach na zlecenie lekarza. Polega na umieszczeniu na skórze roztworów zawierających badane alergeny i nakłuciu skóry w tym miejscu. Wykorzystywane w teście skórnym punktowym alergeny są roztworami wystandaryzowanymi - jest ich zwykle około dwudziestu, a dodatkowo wykonuje się próbę kontrolną dodatnią (roztwór histaminy) i ujemną (sól fizjologiczna). Następnie pacjent powinien odczekać około 20 minut, po czym wynik może zostać odczytany.

O odczynie alergicznym świadczy średnica bąbla z rumieniem, który powinien być taki sam lub większy niż odczyn kontroli dodatniej. W miejscu nałożenia kontroli ujemnej nie powinny pojawić się jakiekolwiek zmiany - reakcja wobec soli fizjologicznej oznacza, że badanie jest niewiarygodne.

Przed wykonaniem konieczne jest odstawienie leczenia na co najmniej dwa tygodnie.

Próby prowokacyjne

W przypadku podejrzenia konkretnego produktu o wywoływanie symptomów lekarz może zlecić próbę prowokacyjną, którą przeprowadza się po czasowym wykluczeniu alergenu z diety. Pacjentowi podawany jest pojedynczy alergen, a następnie obserwuje się, czy objawy alergiczne się pojawiły. Alergen może zostać podany w postaci normalnej żywności lub w postaci kapsułki, w której może być albo alergen w różnych dawkach albo placebo. Próba prowokacyjna z wykorzystaniem placebo i w sytuacji, gdy nie wiadomo, co jest podawane, uznawana jest za najwiarygodniejszą formę.

Próby prowokacyjne:

  • wykonuje się w warunkach hospitalizacyjnych, ponieważ wiążą się z możliwością pojawienia się objawów, które mogą grozić życiu pacjenta,
  • nie można ich wykonać bez zlecenia lekarskiego,
  • pozwalają na zbadanie jednorazowo tylko jednego produktu,
  • nie można jednocześnie stosować leczenia.

Pomiar przeciwciał IgE we krwi

Testy na alergie pokarmowe można wykonać również z próbki krwi. W ramach tego badania w placówce medycznej pobierana jest niewielka ilość krwi żylnej, w której następnie mierzony jest poziom alergenowo-swoistych przeciwciał IgE. Przeciwciała analizowane są metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub immunochemiczną, która dodatkowo umożliwia określenie konkretnych białek powodujących uczulenie, co może zostać wykorzystane w czasie odczulania.

Z krwi można wykonać badania:

  • w kierunku 21 najczęstszych alergenów pokarmowych,
  • w kierunku 28 najczęstszych alergenów u dzieci (w tym 15 produktów spożywczych),
  • w kierunku 282 ekstraktów alergenowych i alergenów molekularnych.

Pakiet badań alergicznych

Z alergiami wiązane są takie objawy jak katar, łzawienie, kichanie, kaszel, wysypka, bóle brzucha, wzdęcia, biegunki czy wymioty. Jeżeli takie dolegliwości występują u Ciebie, wykonaj diagnostykę pod kątem alergii.

Sprawdź dostępne testy alergiczne

Badania z krwi:

  • są wygodne i szybkie - wystarczy oddanie niewielkiej próbki krwi w pobliskim punkcie pobrań,
  • można je wykonać na zlecenie prywatne bez konieczności wcześniejszych wizyt u lekarzy,
  • bezpieczne - można je wykonać u dzieci oraz u osób z podwyższonym ryzykiem wstrząsu anafilaktycznego,
  • nie wymagają odstawienia leków,
  • nie ma do nich żadnych przeciwwskazań,
  • pozwalają na jednoczesne przeanalizowanie licznych alergenów.

Kto powinien zrobić test na alergie pokarmowe? Jakie są objawy?

Powinny wykonać go osoby, które odczuwają nieprzyjemne dolegliwości w ciągu kilku minut do dwóch godzin po spożyciu posiłku.

Alergie pokarmowe najczęściej objawiają się:

  • niechęcią do określonej żywności,
  • zaburzeniami ze strony układu trawiennego: biegunkami, zaparciami, wymiotami, zgagą, odbijaniem, mdłościami, bólami o charakterze kolkowym, wzdęciami brzucha,
  • zespołem alergii jamy ustnej (obrzęk warg, pieczenie, szczypanie w obrębie jamy ustnej),
  • atopowym zapaleniem skóry,
  • atakiem astmy oskrzelowej,
  • nasilonym katarem (alergiczny nieżyt nosa),
  • pieczeniem i łzawieniem oczu (alergiczne zapalenie spojówek),
  • zaburzeniami ciśnienia krwi,
  • wstrząsem anafilaktycznym.

Anafilaksja jest objawem szczególnie niebezpiecznym. Może pojawić się dopiero około dwóch godzin po spożyciu pokarmu, gdy alergen przedostanie się już do krwiobiegu. Wstrząs anafilaktyczny wiąże się z następującymi symptomami:

  • opuchnięciem, swędzeniem i rumieniem skóry,
  • katarem,
  • świszczącym oddechem,
  • chrypką i kaszlem,
  • przyspieszoną pracą serca,
  • znacznym obniżeniem ciśnienia,
  • bólami głowy,
  • bólami brzucha,
  • wymiotami i biegunką.

Bez natychmiastowej pomocy medycznej w postaci wstrzyknięcia adrenaliny, anafilaksja może doprowadzić do zaburzeń rytmu serca wraz z jego zatrzymaniem i zgonem.

U dziecka najczęściej po spożyciu alergenu pojawia się świąd skóry, wysypki, obrzęki, swędzenie lub pieczenie w ustach, duszności, trudności w oddychaniu i połykaniu, kichanie, ból brzucha o typie kolkowym, wymioty lub biegunki. Wstrząs anafilaktyczny może wystąpić u 3% dzieci z nieprawidłową reakcją na żywność w mechanizmie IgE-zależnym.

Dlatego badania te powinny być wykonywane przez wszystkie osoby, które zaobserwowały u siebie nawet najmniejsze objawy, aby móc w przyszłości uchronić się przed wstrząsem.

Osoby dorosłe, które zauważyły u siebie nieprawidłowe symptomy w trakcie aktywności fizycznej, również powinny przeprowadzić diagnostykę, ponieważ często ruch wyzwala u nich reakcję na spożyte wcześniej pożywienie.

Testy zalecane są osobom, u których w przeszłości zostały stwierdzone:

  • alergie pokarmowe, wziewne, kontaktowe, na leki czy na jady owadów,
  • atopowe zapalenie skóry,
  • pokrzywka skórna,
  • kontaktowe zapalenie skóry,
  • astma oskrzelowa,
  • alergiczny nieżyt nosa,
  • alergiczne zapalenie spojówek.

Wszystkie te przypadki wiążą się z możliwością pojawienia się reakcji IgE-zależnej na różne produkty spożywcze, a także na inne rodzaje alergenów.

Jeżeli nie odczuwasz powyższych dolegliwości albo męczą Cię takie symptomy jak przewlekłe zmęczenie, migreny, zaburzenia jelitowe, zmiany nastroju, których nie umiesz powiązać z konkretnym produktem, warto wykonać diagnostykę w kierunku nietolerancji pokarmowych. W tym celu wykonuje się pomiar przeciwciał IgG.

Co może wywołać alergię pokarmową?

Układ immunologiczny w przebiegu alergii reaguje na białka znajdujące się w żywności. Białka te nazywane są alergenami. Niemal każdy produkt może być przyczyną objawów.

Najczęstszymi przyczynami alergii pokarmowych są:

  • mleko krowie,
  • jaja,
  • pszenica,
  • soja,
  • orzeszki arachidowe,
  • orzechy,
  • ryby i owoce morza.

Ze względu na częstość występowania reakcji na te produkty, te właśnie alergeny badane są nawet w najmniejszych panelach. Oprócz nich stosunkowo często mogą występować objawy po spożyciu pomidorów, selerów, kiwi, bananów, mango, kakao, nasion słonecznika i sezamu, łubinu, groszku, soczewicy, miodu pszczelego, kakao oraz licznych przypraw.

W przypadku dzieci obserwuje się wystąpienie reakcji nawet po spożyciu śladowej ilości alergenu. U dorosłych zazwyczaj konieczne jest jednorazowe spożycie w ilości około 10 g.

Alergeny krzyżowe

Dodatkowym problemem dla alergików jest możliwość występowania tzw. reakcji krzyżowych. W sytuacji, gdy dwa różne białka mają zgodną budowę w 70%, układ immunologiczny może się “pomylić” i zareagować objawami na nie ten alergen, na który w rzeczywistości jest uczulony.

Do częstych alergenów krzyżowych należą:

  • roztocza kurzu domowego - skorupiaki,
  • jabłka - seler - pyłki brzozy,
  • cytrusy - lateks,
  • mleka różnych ssaków,
  • jaja różnych ptaków,
  • sierść kota - wieprzowina,
  • jaja kurze - mięso drobiowe - pióra.

Takich połączeń znanych jest wiele - niektóre występują bardzo często, a niektóre jedynie u pojedynczych osób. Dlatego w diagnostyce opartej o analizę krwi ocenia się również poziom przeciwciał IgE wobec determinant węglowodanowych. Wynik wskazuje na możliwość wystąpienia reakcji krzyżowych u pacjenta lub jej brak.

W jaki sposób dochodzi do powstania alergii pokarmowej?

Proces nadwrażliwości IgE-zależnej zaczyna się po minimum jednym spożyciu określonego produktu spożywczego. Wtedy układ immunologiczny może zareagować na dane białko albo nie. Dopiero po spożyciu produktu, na który organizm się uczulił, dochodzi do nadprodukcji przeciwciał IgE specyficznych dla danego produktu. Immunoglobuliny E wiążą się ze spożytym alergenem, co prowadzi do wydzielenia tzw. mediatorów, wśród których jest histamina. To właśnie te mediatory są bezpośrednią przyczyną nieprzyjemnych objawów reakcji alergicznej.

Co zyskujesz poprzez wykonanie diagnostyki alergologicznej?

Im więcej przebada się alergenów, tym większa pewność, że stosowana przez siebie dieta będzie bezpieczna dla zdrowia. Dieta spersonalizowana pod kątem wykrytych alergenów pozwala na uniknięcie niebezpiecznych dla zdrowia reakcji, a także umożliwia poprawę samopoczucia. Znajomość niekorzystnych dla siebie produktów daje poczucie bezpieczeństwa i panowania nad własnym zdrowiem.

Właściwa dieta może zapobiec rozwojowi i postępowi chorób alergicznych takich jak astma oskrzelowa czy atopowe zapalenie skóry, który mogą znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Znając uczulające produkty można zastosować dietę eliminacyjną, która powinna trwać co najmniej kilka lat. Zaleca się wykluczyć alergen na minimum 2-3 lata, a następnie powtórzyć badania. W przypadku 80-90% dzieci możliwe jest wyrośnięcie z alergii na mleko lub jaja, a w 20% na orzeszki ziemne. Niestety większość uczuleń utrzymuje się przez całe życie i wymaga zastosowanie diety wykluczającej alergen na stałe.

Po wykonaniu odpowiedniej diagnostyki lekarz-alergolog może zalecić odpowiednie leczenie. Objawowo stosowane są leki antyhistaminowe lub glikokortykosteroidy. Osoby, które mają za sobą epizod wstrząsu anafilaktycznego powinny zawsze mieć ze sobą adrenalinę. W niektórych przypadkach może zostać zalecane tzw. “odczulanie”. Immunoterapia alergenowa polega na podawaniu np. doustnie lub domięśniowo niewielki dawek alergenu w celu uzyskania tolerancji immunologicznej.

Co robić, aby uniknąć spożycia szkodliwego alergenu?

  • Zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem informacja o alergenach musi być podana na opakowaniach produktów spożywczych, w punktach gastronomicznych, a także w przypadku żywności sprzedawanej bez opakowania (np. pieczywo, wędliny). Na opakowaniach alergeny oznaczane są inną czcionką w składzie lub wymieniane jako “Może zawierać śladowe ilości…” - ta informacja jest istotna dla osób, które odczuwają dolegliwości już po niewielkich ilościach alergenu. Warto pamiętać, że producent może zmienić recepturę produktu, dlatego należy regularnie sprawdzać opis na etykiecie.
  • Pytaj się o alergen w restauracji i w sklepie. Zamawiając posiłek w restauracji lub kupując produkty na wagę mamy prawo poprosić osobę nas obsługującą o wymienienie możliwych alergenów. W niektórych miejscach można również znaleźć specjalne tablice informacyjne lub katalogi ze składem produktów.
  • Wybieraj produkty z oznaczeniami “bez glutenu/bez mleka/bez jaj/bez nabiału” itp. albo produkty wegańskie, w których nie mogą się znaleźć jakiekolwiek składniki odzwierzęce (mięso, ryby, jaja, przetwory mleczne, miód, żelatyna). W przypadku uczulenia na gluten warto szukać symbolu Przekreślonego Kłosa, który jest nadawany po szczegółowej analizie przez Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej.
  • Przygotowuj samodzielnie posiłki. Jednak najlepszym sposobem na uniknięcie przypadkowego narażenia na alergen jest samodzielne przygotowywanie posiłków z jak najmniej przetworzonych produktów znanego pochodzenia.
  • Informuj innych o swojej chorobie. Jest to istotne w przypadku odwiedzin u rodziny lub znajomych, gdzie na pewno dostanie się coś do zjedzenia. Jeżeli Twoje dziecko ma alergię, powiedz o tym wychowawcy, a także rodzicom kolegów i koleżanek Twojego dziecka. Pamiętaj, że nie wszyscy rozumieją znaczenia alergii pokarmowej i ryzyka z tym związanego, więc warto zachowaj cierpliwość.

Testy na alergie pokarmowe natychmiastowe dają pewność, które produkty należy wykluczyć z diety, aby uniknąć objawów reakcji uczuleniowej.

Bibliografia:

Bochenek A.: Alergia pokarmowa. Nowa Medycyna 10/1999.

Human Nutrition, edited by Catherine Geissler, Hilary Powers, Elsevier 2011.

Sicherer S.H., Sampson H.A. Food allergy: Epidemiology, pathogenesis, diagnosis, and treatment. J Allergy Clin Immunol. 2014 Feb;133(2):291-307; quiz 308.

Wagner A.: Znaczenie determinant węglowodanowych (CCD) w diagnostyce alergii krzyżowej. Alergia, 2013, 3: 36-38.

Statystyki:
0 komentarzy
571 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Brak komentarzy - skomentuj pierwszy!

Test alergiczny ALEX

  • Celem badania jest ustalenie indywidualnego profilu uczuleniowego osoby badanej z wykluczeniem reakcji krzyżowych
  • Test opiera się na nanotechnologii, dzięki której możliwy jest równoczesny pomiar całkowitej IgEi IgE swoistej w stosunku do 282 ekstraktów alergenowych i alergenów molekularnych
  • Laboratorium odpowiedzialne : Diagnostyka sp. z o.o.

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

na jad owadów

na sierść zwierząt

na mikroorganizmy i zarodniki pleśni

pokarmowych

na rośliny i pyłki roślin

Cena badania:

1 099 zł