![Zespół metaboliczny - zalecenia dla zdrowego serca](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fzdrowegeny.pl%2Fcmsstatic%2Fzespol-metaboliczny.jpg&w=3840&q=75)
Zespół metaboliczny - zalecenia dla zdrowego serca
Data publikacji: 2018-04-16
Data aktualizacji: 2019-06-11
Zespół metaboliczny - diagnostyka
Aby stwierdzić obecność zespołu metabolicznego muszą zostać spełnione 3 z 5 poniższych kryteriów:
- otyłość brzuszna - obwód w talii (zgodnie z pochodzeniem i grupą etniczną) u mężczyzn ≥94 cm, a u kobiet ≥80 cm;
- stężenie triglicerydów we krwi >150 mg/dl lub leczenie triglicerydemii;
- stężenie frakcji HDL cholesterolu <40 mg/dl u mężczyzn i <50 mg u kobiet lub leczenie zaburzeń lipidowych;
- ciśnienie skurczowe ≥130 mmHg lub rozkurczowe ≥85 mmHg lub leczenie nadciśnienia tętniczego;
- stężenie glukozy na czczo ≥100 mg/dl lub leczenie cukrzycy typu 2.
Występowanie zespołu metabolicznego znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia, które w 2013 roku były przyczyną śmierci 51% kobiet i 41% mężczyzn.
Aby skutecznie zapobiegać lub leczyć zespół metaboliczny, warto zapoznać się z głównymi czynnikami rozwoju chorób układu krążenia. Niemodyfikowalne czynniki ryzyka to płeć, wiek, rasa, wczesne choroby układu sercowo-naczyniowego w rodzinie i obecność chorób układu krążenia na tle miażdżycowym. Choroby układu sercowo-naczyniowego występują częściej mężczyzn oraz ich częstość wzrasta z wiekiem. Są również czynniki, które można modyfikować i zmiana w ich zakresie pozwoli na zahamowanie rozwoju choroby (np. poprzez zastosowanie genodiety). Część z nich jest wymieniona w kryteriach: nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, cukrzyca lub nietolerancja glukozy oraz otyłość. Oprócz tego wymienia się insulinooporność, niską aktywność fizyczną, nieprawidłową dietę , przewlekły stres i nadużywanie używek - palenie tytoniu, alkohol i środki psychoaktywne.
Zespół metaboliczny - leczenie
Podstawą leczenia zespołu metabolicznego jest leczenie każdej ze składowych, czyli otyłości, cukrzycy, zaburzeń lipidowych oraz nadciśnienia. W terapii istotne będzie odpowiednie dobranie leczenia farmakologicznego, a także dieta i aktywność fizyczna. W leczeniu cukrzycy stosuje się leki hipoglikemizujące, w nadciśnieniu leczenie hipotensyjne, a w zaburzeniach lipidowych m.in. statyny i fibraty. Terapia otyłości oraz pozostałych składowych zespołu metabolicznego polega również na znacznych zmianach w stylu życia. Przede wszystkim istotne jest skuteczne obniżenie masy ciała, stosowanie prawidłowej diety dostosowanej do występujących zaburzeń oraz zwiększenie aktywności fizycznej. Dopiero w bardzo zaawansowanej otyłości zaleca się leczenie bariatryczne.
Przyjmowanie leków lub leczenie chirurgiczne nie zwalniają ze stosowania się do zaleceń dietetycznych.
Zespół metaboliczny - zmiana stylu życia
Najważniejszym modyfikowalnym czynnikiem, który powinien być wzięty pod uwagę w zaleceniach zmiany stylu życia, jest odpowiednia masa ciała. Zaleca się redukcję lub utrzymanie BMI w zakresie 20-25. Jeżeli konieczna jest dieta odchudzająca, powinna ona prowadzić do powolnego obniżenia masy ciała o 0,5-1 kg w ciągu tygodnia. W tym celu należy zmniejszyć kaloryczność diety o 500-800 kcal na dzień w porównaniu do zapotrzebowania. Schudnięcie bardzo często pozwala na redukcję dawek przyjmowanych leków.
W przypadku pacjentów kardiologicznych zaleca się również ćwiczenia o średniej intensywności przez 2,5-5 godzin w ciągu tygodnia albo 30-60 minut ćwiczeń przez większość dni. Aktywność fizyczna nie tylko pozwala na efektywną masę ciała, ale również poprawia wydolność oddechową i układu krążenia. Na początek dobrym wyborem będą lekkie aktywności jak spacery.
Zespół metaboliczny - dieta dla serca
Oprócz ogólnych zaleceń dietetycznych specjaliści również stworzyli i przebadali kilka diet, które mają szczególnie pozytywne działanie dla układu krążenia. Wśród nich są dieta DASH, śródziemnomorska, Portfolio i dieta o niskim indeksie glikemicznym. Ostatnia z nich będzie odpowiednia przede wszystkim dla osób, u których współistnieje cukrzyca typu 2.
Pozytywne działanie w prewencji oraz leczeniu zespołu metabolicznego będzie miała również dieta metaboliczna, która ma charakter całkowicie indywidualny i dostosowana jest w oparciu o genetyczne badanie metaboliczne. W testach genetycznych, np. GENOdiagDIETA lub Genodiet iGenesis, oceniane są geny odpowiadające za metabolizm tłuszczów i węglowodanów, niektórych witamin i składników mineralnych, funkcjonowanie systemu antyoksydacyjnego, predyspozycje do otyłości, chorób dietozależnych, nadwrażliwości i nietolerancji pokarmowych. Znając swój profil metaboliczny można idealnie spersonalizować dietę, a wiedzą o zaburzonym metabolizmie sodu, kofeiny i alkoholu jest istotna w zespole metabolicznym, gdyż są to składniki, które u wielu osób mogą negatywnie wpływać na stan zdrowia. Badania w celu ustalenia genodiety mają pozytywne opinie specjalistów.
Jeżeli chcesz uzyskać idealną sylwetkę, wzmocnić odporność oraz uniknąć takich schorzeń jak otyłość, cukrzyca czy nadciśnienie, wykonaj badanie metaboliczne GENOdiagDIETA, dzięki któremu będziesz mógł odżywiać się zgodnie z potrzebami własnego organizmu.
Zespół metaboliczny - główne zalecenia dietetyczne
- Kontrola kwasów tłuszczowych jest istotna dla wyrównania profilu lipidowego. Zaleca się:
- zmniejszenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych i tłuszczów trans. Te pierwsze znajdują się głównie w produktach mięsnych, nabiale i tłuszczach zwierzęcych - maśle, smalcu, słoninie. Tłuszcze trans w największej ilości znajdują się w margarynach utwardzanych oraz produktach cukierniczych, które ją zawierają.
- zwiększenie spożycia nienasyconych kwasów tłuszczowych, które znajdują się w olejach roślinnych, orzechach i nasionach oraz rybach. Pozytywny wpływ ma jedzenie ok. 30 g niesolonych orzechów (włoskich, migdałów, laskowych) dziennie oraz 2 porcji (po 140 g) ryb tygodniowo, a w tym 1 porcji ryb tłustych. Ryby są głównym źródłem kwasów z grupy omega-3 (EPA i DHA), które mają działanie antyarytmiczne, przeciwzapalne, hipotensyjne, przeciwzakrzepowe oraz obniżają stężenie trójglicerydów we krwi. W przypadku, gdy nie zjadana jest odpowiednia ilość tłustych ryb, zaleca się suplementację 1 g kwasów omega-3 dziennie.
- Ograniczenie białek zwierzęcych na rzecz roślinnych. Badania wykazują, że spożywanie 25 g białka sojowego dziennie obniża ryzyko chorób serca, dzięki pozytywnemu działaniu fitoestrogenów z soi na profil lipidowy. Fitoestrogeny dodatkowo zapobiegają nowotworom piersi i prostaty, łagodzą objawy menopauzy, zmniejszają ryzyko osteoporozy i wbrew popularnemu mitowi nie mają negatywnego wpływu na płodność mężczyzn. Białko sojowe i fitoestrogeny można znaleźć w nasionach soi, mące sojowej, miso, tofu, kiełkach sojowych, napojach sojowych oraz w wielu wegańskich zastępnikach typowych mięsnych produktów.
- Ograniczenie cukrów prostych jest szczególnie istotne dla utrzymania odpowiedniego stężenia glukozy we krwi. Warto ze swojego jadłospisu wyeliminować słodycze, słodzone napoje i dodatek cukru do kawy czy herbaty. Zamiast nich jako przekąski można spożywać świeże owoce, a cukier czy miód zastąpić słodzikami o obniżonej kaloryczności lub niekalorycznymi, np. ksylitolem, stewią.
- Zwiększenie spożycia błonnika, który obniża poziom cholesterolu. Błonnik znajduje się w warzywach, owocach, strączkach i pełnoziarnistych produktach zbożowych. Kardioprotekcyjne działanie mają zwłaszcza rozpuszczalne frakcje błonnika z owsa. Zaleca się średnie spożycie 25 g błonnika przez kobiety i 38 g przez mężczyzn.
- Nie ma potrzeby suplementowania witamin i składników mineralnych, oprócz witaminy D. Suplementacja powinna być wprowadzona jedynie w przypadku niedoborów, których nie da się uzupełnić dietą. Dla układu krążenia duże znaczenie mają β-karoten, witaminy E i C, witaminy z grupy B, potas, wapń i magnez, które powinny być dostarczane z diety - owoców i warzyw, produktów zbożowych, tłuszczów roślinnych. Jedynie znaczne ryzyko niedoboru potasu i konieczność jego suplementacji może wystąpić w przypadku stosowania leków moczopędnych.
- Spożywanie 2 g steroli i stanoli roślinnych dziennie. Zmniejszają one wchłanianie cholesterolu w jelicie. Ich naturalnymi źródłami są otręby ryżowe, oleje (kukurydziany, sezamowy, słonecznikowy), orzechy i strączki. Niestety ich spożycie jest zwykle niewystarczające, dlatego zaleca się spożywanie żywności funkcjonalnej, spośród której najpopularniejsze są miękkie margaryny z dodatkiem steroli i stanoli.
- Ograniczenie spożycia soli do 5 g na dzień, czyli 2 g sodu. Sól ma znaczący wpływ na poziom ciśnienia tętniczego krwi. W przypadku osób sodowrażliwych może być konieczne dalsze obniżenie dozwolonej ilości soli nawet do 3-3,5 g. Odpowiednikiem 5 g jest 1 łyżka soli. Sól i sód znajdują się jednak nie tylko w dodawanej soli, ale również w dużej ilości w pieczywie i wędlinach. Sól sodową można zastąpić potasową oraz różnorodnymi ziołami i przyprawami, które wzbogacą smak potraw.
- Włączenie 1-2 ząbków czosnku do codziennego jadłospisu. Czosnek ma właściwości hipolipemizujące (obniżające stężenie cholesterolu), przez co redukuje ryzyko chorób układu krążenia. Czosnek może być również jednym z dodatków do potraw, które ułatwią ograniczenie soli w diecie.
- Spożywanie kofeiny w zależności od indywidualnej wrażliwości. Nie ma potrzeby, by kofeinę ograniczały inne osoby od tych, które mogą mieć gorszy metabolizm kofeiny. Osoby z hipercholesterolemią powinny jedynie unikać parzonej, niefiltrowanej kawy, która wykazuje działanie podwyższające stężenie cholesterolu we krwi.
- Ograniczenie dziennego spożycia alkoholu do 1 jednostki (10 g) przez kobiety i 2 jednostek przez mężczyzn, a w hipertriglicerydemii całkowite wyeliminowanie. Taka ilość ma działanie kardioprotekcyjne, gdyż poprawia stężenie tzw. “dobrego” cholesterolu (frakcji HDL) i ma właściwości przeciwzakrzepowe. Przy spożywaniu powyżej 20-30 g czystego alkoholu zauważa się częstsze występowanie nadciśnienia tętniczego oraz większe ryzyko udaru mózgu. Odpowiednikiem 1 jednostki alkoholu jest 330 ml piwa 4,5%, 175 ml wina lub 50 ml wódki.
Autor merytoryczny: Mgr Katarzyna Startek, Dietetyk
To badanie będzie pomocne:
Cena online:
![PayURaty PayURaty](/_next/image?url=%2Fpayu_raty.png&w=256&q=75)
12 miesięcy, do wykorzystania w całej Polsce
Dostępne testy
2279.00 zł
2279.00 zł