22 123 95 55

Serotonina - co to jest, objawy niedoboru, badanie

5.00
Ocena użytkowników: 4 ocen

Z artykułu dowiesz się:

  • Czym jest serotonina, jak powstaje i co wpływa na jej wytwarzanie? 
  • Jakie są objawy niedoboru i nadmiaru serotoniny?
  • Serotonina - jak i na co działa w organizmie?
  • Co jeść żeby podnieść poziom serotoniny - produkty bogate w tryptofan
  • Serotonina - leki i suplementy 
  • Czy da się zbadać poziom serotoniny?

Serotonina – co to jest?


Serotonina to jeden z kluczowych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu neuroprzekaźnik (czyli związek chemiczny, którego cząstki odpowiadają za przenoszenie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi). Ponieważ w organizmie człowieka znajduje się dużo różnych typów i podtypów receptorów serotoninowych, serotonina wpływa na wiele różnorodnych funkcji organizmu.
Największa pula serotoniny znajduje się w układzie pokarmowym (aż 95%!), ale także w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym, tkankach i płytkach krwi.
 
Serotonina powstaje na wskutek przekształceń w organizmie egzogennego L-tryptofanu (przy udziale hydroksylazy tryptofanu oraz dekarboksylazy 5-hydroksytryptofanowej). Wspomniane enzymy niezbędne do produkcji serotoniny z tryptofanu znajdują się w przewodzie pokarmowym, neuronach splotu trzewnego oraz ośrodkowym układzie nerwowym.
Jako że serotonina to pochodna tryptofanu, jej poziom możemy podnieść poprzez dostarczanie jego większych ilości składnikami pokarmowymi lub suplementami z tryptofanem.


Jak powstaje serotonina?


Uwolniona przez komórki serotonina dostaje się następnie do blaszki właściwej w przewodzie pokarmowym, a następnie przenika do warstwy mięśniowej, tam łączy się z receptorami znajdującymi się w na neuronach ruchowych, czuciowych oraz wydzielniczych, oraz na komórkach mięśni gładkich.
 
Aby uchronić organizm przed nadmiernym uwalnianiem się serotoniny do krążenia systemowego, organizm uruchamia wychwyt zwrotny serotoniny do miejscowych neuronów i enterocytów. Transporterem, który umożliwia ów mechanizm jest SERT- transporter wychwytu zwrotnego serotoniny.
 
Neurony trzewne i enterocyty, do których wychwytywane i cofane są nadmierne ilości serotoniny, są wyposażone w enzymy, które odpowiadają za jej metabolizm i ostateczne wydalanie przez nerki. Enzymy te to oksydaza monoaminowa (MAO) oraz dekarboksylaza aldehydowa.


Co pobudza wydzielanie serotoniny?


  • bodźce pokarmowe;
  • podwyższenie wzrostu ciśnienia wewnątrzjelitowego;
  • stymulacja muskarynowa i beta adrenergiczna;

Niedobór serotoniny – objawy:



Nadmiar serotoniny - objawy:


  • pobudzenie psychiczne;
  • lęk;
  • zwiększony apetyt;
  • obniżona samoocena;
  • wzmożona potliwość;
  • kołatanie serca;
  • nadciśnienie tętnicze.


Serotonina – jak działa?


  • reguluje procesy fizjologiczne – ciśnienie krwi, temperaturę ciała, apetyt, odczuwanie bólu (wysoki poziom serotoniny daje wysoki poziom bólu), zachowania seksualne, aktywność endokrynna i cykl okołodobowe oraz lęk;
  • behawioralne – wpływa na zachowanie równowagi psychicznej, funkcjonowanie sensoryczne, a także procesy poznawcze i uczenia się;
  • liczne badania wiążą zaburzenia poziomu serotoniny z chorobami psychicznymi (np. depresją), regulowaniem nastroju oraz zaburzeniami emocjonalnymi;
  • reguluje działanie zegara biologicznego poprzez osłabienie mechanizmu przenoszenia informacji świetlnej, która dociera do jąder nadskrzyżowaniowych podwzgórza;
  • wpływa na poziom innych hormonów i neuroprzekaźników – m.in. dopaminy, układu cholinergicznego;
  • niższe stężenia metabolitów serotoniny (5-hydroksy-3-indolooctowego w moczu) odnotowuje się u osób cierpiących na zespół jelita drażliwego (IBS) o typie zaparciowym (stąd koncepcja diety bogatej w tryptofan u osób z ibs o typie zaparciowym i ograniczaniu tryptofanu w diecie u osób z typem biegunkowym);
  • wpływa na motorykę żołądka i jelita grubego (receptory 5-HT2-5-HT4 pobudzają motorykę, receptor 5-HT1 ją hamuje);
  • niedobory serotoniny (i dopaminy) wywołuje zachowania kompulsywne, obsesję oraz lęk;
  • pobudzenie receptorów 5-HT3 odpowiada za uczucie przejedzenia, wymioty, nudności i nadwrażliwość trzewną.


Niedobór serotoniny – przyczyny:


  • dieta uboga w tryptofan;
  • marskość wątroby – w zaawansowanych stadiach niewydolności wątroby z nadciśnieniem wrotnym występuje obniżony poziom serotoniny, a co za tym idzie obniżony nastrój i zaburzenia regulacji snu;
  • menopauza;
  • nadużywanie substancji psychoaktywnych i/lub alkoholu;
  • chroniczny stres, który indukuje stan zapalny w organizmie;
  • wydarzenia traumatyczne w życiu, PTSD.


Serotonina – leki:


  • SSRI, czyli inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, stosowane w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych;
  • Inhibitory monoaminooksydazy MAO, które hamują aktywność enzymów rozkładających neuroprzekaźniki, dzięki czemu zwiększa się w organizmie poziom serotoniny i dopaminy, Inhibiotory MAO również znajdują zastosowanie w leczeniu zaburzeń psychicznych, w tym depresji, zaburzeń lękowych;
  • leki przeciwwymiotne (np. blokujący receptory serotoniny ondasetron);
  • tryptany stosowane w łagodzeniu migren (pobudzają receptory serotoninowe, prowadząc do obkurczania naczyń krwionośnych w mózgu).


Czy są dostępne leki bez recepty podnoszące poziom serotoniny?


Należy pamiętać, że nie ma czegoś takiego jak tabletki zawierające serotoninę. Leki i suplementy dostępne na rynku mają na celu wywieranie pośredniego wpływu na mechanizmy jej powstawania, metabolizowania czy wychwytu zwrotnego, dostępne są również suplementy diety zawierające tryptofan niezbędny do jej syntezy.

Co ważne suplementy diety nie są lekami, a co za tym idzie — NIE LECZĄ. Większość preparatów z tryptofanem (np. Depresanum) zawiera jego niewielką dawkę, prawdopodobnie wywołując wątpliwy efekt terapeutyczny.


Serotonina – co jeść, żeby podnieść jej poziom?


  • produkty bogate w tryptofan — jajka, łosoś, orzechy, sery, tofu, ananas, pestki dyni i słonecznika, nasiona sezamu, siemię lniane, płayki owsiane, brokuły;
  • produkty bogate w witaminy B – kasze, pieczywo, ryż brązowy,
  • czekolada.

Jak podnieść poziom serotoniny naturalnie?


  • seks i pocałunki;
  • aktywność fizyczna;
  • medytacja;
  • zdrowy, spokojny sen;
  • dieta antystresowa;
  • relaks;
  • ekspozycja na słońce i fototerapia.


Serotonina – jak zbadać jej poziom?


W badaniu poziomu serotoniny stosuje się zazwyczaj dwie metody – oznaczenie stężenia w surowicy (najczęściej w diagnostyce rakowiaka i innych nowotworów endokrynnych) lub oznaczenie stężenia w dobowej zbiórce moczu. Jako że serotonina jest metabolizowana w wątrobie, a następnie wydalana z moczem, obecność jej metabolitów (kwasu 5-hydroksyindolooctowego 5-HIAA) jest wiarygodną metodą oznaczania poziomu serotoniny w organizmie.


Bibliografia:


1. Stępień A., Walecka-Kapica E., Błońska A., Klupińska G. (2014). Rola tryptofanu i serotoniny w patogenezie i leczeniu zespołu jelita nadwrażliwego. Folia Medica Lodziensia. Vol. 41, Nr 2, s. 139-154.
2. Oniszk M., Barbacka-Surowiak G. (2003). Udział układu serotoninowego w funkcjonowaniu zegara biologicznego ssaków. Postępy biologii komórki. Vol. 30, Nr 2, s. 219-227.
3. Tomaszewska-Warda K. i in. (2014). Ocena jakości snu w odniesieniu do stężenia serotoniny i melatoniny w surowicy u osób z marskością wątroby. Folia Medica Lodziensia. Vol. 41, Nr 2, s. 169-180.
4. Wiśniewska-Jarosińska M. i in. (2010). Przydatność oznaczania stężenia serotoniny
w surowicy i kwasu 5-hydroksyindolooctowego w moczu w diagnostyce dyspepsji czynnościowej. Vol. 5, Nr 5, s. 285-291.
Data publikacji: 2022-06-14

StressPrint - badanie 8 neuroprzekaźników i hormonów stresu


1845.00 na stronie
Technologia badania:
Test ELISA
Czas oczekiwania na wynik:
do 15 dni roboczych od zarejestrowania próbki w laboratorium

Ważność kodu:
12 miesięcy, do wykorzystania w całej Polsce

Masz pytania?

Zadzwoń, a chętnie na nie odpowiemy