Zdrowegeny.pl Logo

Koszyk

Serotonina - co to jest, objawy niedoboru, badanie

Serotonina - co to jest, objawy niedoboru, badanie

4.7
Ocena użytkowników: 13 ocen

Z artykułu dowiesz się:

  • Co to jest serotonina i za co jest odpowiedzialna w organizmie?
  • Jakie są objawy niedoboru i nadmiaru serotoniny?
  • Serotonina a depresja i lęk, naturalny hormon szczęścia
  • Jak podnieść poziom serotoniny?
  • Serotonina w tabletkach?
  • Czy da się zbadać poziom serotoniny?

Data publikacji: 2022-08-23

Data aktualizacji: 2022-08-23

Serotonina – co to jest?


Serotonina to jeden z kluczowych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu neuroprzekaźnik (czyli związek chemiczny, którego cząstki odpowiadają za przenoszenie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi). Ponieważ w organizmie człowieka znajduje się dużo różnych typów i podtypów receptorów serotoninowych, serotonina wpływa na wiele różnorodnych funkcji organizmu.
Największa pula serotoniny znajduje się w układzie pokarmowym (aż 95%!), ale także w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym, tkankach i płytkach krwi.
 
Serotonina powstaje na wskutek przekształceń w organizmie egzogennego L-tryptofanu (przy udziale hydroksylazy tryptofanu oraz dekarboksylazy 5-hydroksytryptofanowej). Wspomniane enzymy niezbędne do produkcji serotoniny z tryptofanu znajdują się w przewodzie pokarmowym, neuronach splotu trzewnego oraz ośrodkowym układzie nerwowym.
Jako że serotonina to pochodna tryptofanu, jej poziom możemy podnieść poprzez dostarczanie jego większych ilości składnikami pokarmowymi lub suplementami z tryptofanem.

Serotonina – za co jest odpowiedzialna?


  • reguluje procesy fizjologiczne – podnosi ciśnienie krwi i zwiększa jej krzepliwość, podnosi temperaturę ciała, zwiększa apetyt gdy spożyjemy białka a zmniejsza przy podaży węglowodanów, odczuwanie bólu (niski poziom serotoniny zwiększa wrażliwość na ból, reguluje nasze zachowania seksualne, aktywność endokrynna i cykl okołodobowe oraz lęk;
  • reguluje procesy behawioralne – wpływa na zachowanie równowagi psychicznej, funkcjonowanie sensoryczne, a także procesy poznawcze i uczenia się;
  • liczne badania wiążą zaburzenia poziomu serotoniny z chorobami psychicznymi (np. depresją), regulowaniem nastroju oraz zaburzeniami emocjonalnymi, stąd serotoninę uznaje się za "hormon szczęścia", jej odpowiedni poziom sprawia, że cieszymy się dobrym samopoczuciem i energią;
  • reguluje działanie zegara biologicznego poprzez osłabienie mechanizmu przenoszenia informacji świetlnej, która dociera do jąder nadskrzyżowaniowych podwzgórza;
  • wpływa na poziom innych hormonów i neuroprzekaźników – m.in. dopaminy, układu cholinergicznego;
  • niższe stężenia metabolitów serotoniny (5-hydroksy-3-indolooctowego w moczu) odnotowuje się u osób cierpiących na zespół jelita drażliwego (IBS) o typie zaparciowym (stąd koncepcja diety bogatej w tryptofan u osób z ibs o typie zaparciowym i ograniczaniu tryptofanu w diecie u osób z typem biegunkowym);
  • wpływa na motorykę żołądka i jelita grubego (receptory 5-HT2-5-HT4 pobudzają motorykę, receptor 5-HT1 ją hamuje), przyczynia się do skurczu mięśni gładkich, które znajdują się w jelitach, macicy, oskrzelach i układzie krwionośnym;
  • niedobory serotoniny (i dopaminy) wywołuje zachowania kompulsywne, obsesje oraz lęk;
  • pobudzenie receptorów 5-HT3 odpowiada za uczucie przejedzenia, wymioty, nudności i nadwrażliwość trzewną.

Jak powstaje serotonina?


Uwolniona przez komórki serotonina dostaje się następnie do blaszki właściwej w przewodzie pokarmowym, a następnie przenika do warstwy mięśniowej, tam łączy się z receptorami znajdującymi się w na neuronach ruchowych, czuciowych oraz wydzielniczych, oraz na komórkach mięśni gładkich.
 
Aby uchronić organizm przed nadmiernym uwalnianiem się serotoniny do krążenia systemowego, organizm uruchamia wychwyt zwrotny serotoniny do miejscowych neuronów i enterocytów. Transporterem, który umożliwia ów mechanizm jest SERT- transporter wychwytu zwrotnego serotoniny.
 
Neurony trzewne i enterocyty, do których wychwytywane i cofane są nadmierne ilości serotoniny, są wyposażone w enzymy, które odpowiadają za jej metabolizm i ostateczne wydalanie przez nerki. Enzymy te to oksydaza monoaminowa (MAO) oraz dekarboksylaza aldehydowa.


Co pobudza wydzielanie serotoniny?


  • bodźce pokarmowe;
  • podwyższenie wzrostu ciśnienia wewnątrzjelitowego;
  • stymulacja muskarynowa i beta adrenergiczna;

Jakie są objawy niedoborów serotoniny?


Niedobór serotoniny – przyczyny:


  • dieta uboga w tryptofan;
  • marskość wątroby – w zaawansowanych stadiach niewydolności wątroby z nadciśnieniem wrotnym występuje obniżony poziom serotoniny, a co za tym idzie obniżony nastrój i zaburzenia regulacji snu;
  • menopauza;
  • nadużywanie substancji psychoaktywnych i/lub alkoholu;
  • chroniczny stres, który indukuje stan zapalny w organizmie;
  • wydarzenia traumatyczne w życiu, PTSD

Nadmiar serotoniny - objawy:


  • pobudzenie psychiczne;
  • lęk;
  • zwiększony apetyt;
  • obniżona samoocena;
  • wzmożona potliwość;
  • kołatanie serca;
  • nadciśnienie tętnicze.

Serotonina a depresja i lęk

Istnieje wiele koncepcji próbujących wyjaśnić jakie są przyczyny powstawania zaburzeń depresyjnych oraz lękowych, w literaturze przedmiotu na wiele lat ugruntowała się koncepcja zaburzeń w przekaźnictwie synaptycznym monoamin (czyli serotoniny, dopaminy oraz noradrenaliny). Choć teoria ta została częściowo podważona, w dalszym ciągu badania potwierdzają rolę serotoniny w rozwoju oraz leczeniu zaburzeń nastroju i zaburzeń lękowych. 

Serotonina reguluje bowiem nasz sen, nastrój i apetyt - obszary, które ulegają rozregulowaniu podczas zaburzeń depresyjnych. To dzięki serotoninie odczuwamy całe spektrum pozytywnych emocji - spokoju, zadowolenia, szczęścia i bezpieczeństwa. Przyjemność, którą odczuwa się po spożyciu substancji psychoaktywnych przypisuje się właśnie zwiększonemu wydzielaniu serotoniny, które wywołują. 

Badania pacjentów ze zdiagnozowaną depresją potwierdziły m.in.:


  • zmniejszoną ilość tryptofanu (który odpowiada za syntezę serotoniny) we krwi;
  • zaburzenia w obszarze przekaźnictwa synaptycznego między komórkami nerwowymi (za które odpowiadają polimorfizmy oraz mutacje receptorów i transporterów serotoniny - np. mutacje w genie, który koduje receptor serotoninowy 2A znacznie zwiększają ryzyko popełnienia przez nie samobójstwa);
  • związek pomiędzy zmniejszonym stężeniem serotoniny a okresowymi zaburzeniami depresyjnymi u zdrowych osób, które mają tendencję do wystąpienia depresji;
  • jedno z badań wykazało również związek pomiędzy ciężką depresją współwystępującą z obniżonym poziomem tryptofanu a występowaniem u tych osób stanu zapalnego organizmu, który prawdopodobnie aktywuje enzym metabolizujący tryptofan. Potwierdza to dotychczasowe obserwacje mniejszej skuteczności leków antydepresyjnych, u których wykryto podwyższone markery stanu zapalnego organizmu.


Serotonina – jakie leki na podniesienie poziomu serotoniny?


  • SSRI, czyli inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, stosowane w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych;
  • Inhibitory monoaminooksydazy MAO, które hamują aktywność enzymów rozkładających neuroprzekaźniki, dzięki czemu zwiększa się w organizmie poziom serotoniny i dopaminy, Inhibiotory MAO również znajdują zastosowanie w leczeniu zaburzeń psychicznych, w tym depresji, zaburzeń lękowych;
  • leki przeciwwymiotne (np. blokujący receptory serotoniny ondasetron);
  • tryptany stosowane w łagodzeniu migren (pobudzają receptory serotoninowe, prowadząc do obkurczania naczyń krwionośnych w mózgu).


Serotonina w tabletkach?


Należy pamiętać, że nie ma czegoś takiego jak tabletki zawierające serotoninę. Leki i suplementy dostępne na rynku mają na celu wywieranie pośredniego wpływu na mechanizmy jej powstawania, metabolizowania czy wychwytu zwrotnego, dostępne są również suplementy diety zawierające tryptofan niezbędny do jej syntezy.

Co ważne suplementy diety nie są lekami, a co za tym idzie — NIE LECZĄ. Większość preparatów z tryptofanem (np. Depresanum) zawiera jego niewielką dawkę, prawdopodobnie wywołując wątpliwy efekt terapeutyczny.


Serotonina – jak podnieść jej poziom?


  • Jedz produkty bogate w tryptofan — jajka, łosoś, orzechy, sery, tofu, ananas, pestki dyni i słonecznika, nasiona sezamu, siemię lniane, płayki owsiane, brokuły;
  • spożywaj też produkty bogate w witaminy z grupy B – kasze, pieczywo, ryż brązowy,
  • pozwól sobie czasem na czekoladę, która zwiększa syntezę serotoniny i dopaminy oraz hormonów szczęścia, czyli endorfin. 

Co pobudza wydzielanie serotoniny?


  • bodźce pokarmowe;
  • podwyższenie wzrostu ciśnienia wewnątrzjelitowego;
  • stymulacja muskarynowa i beta adrenergiczna.

Co naturalnie zwiększa produkcję serotoniny?


  • seks i pocałunki;
  • aktywność fizyczna;
  • medytacja;
  • zdrowy, spokojny sen;
  • dieta antystresowa;
  • relaks;
  • ekspozycja na słońce i fototerapia.


Serotonina – jak zbadać jej poziom?


W badaniu poziomu serotoniny stosuje się zazwyczaj dwie metody – oznaczenie stężenia w surowicy (najczęściej w diagnostyce rakowiaka i innych nowotworów endokrynnych) lub oznaczenie stężenia serotoniny w dobowej zbiórce moczu. Jako że serotonina jest metabolizowana w wątrobie, a następnie wydalana z moczem, obecność jej metabolitów (kwasu 5-hydroksyindolooctowego 5-HIAA) jest wiarygodną metodą oznaczania poziomu serotoniny w organizmie. Przykładem badania metabolitów serotoniny w zbiórce moczu jest badanie StressPrint, które weryfikuje również poziom kortyzolu, DHEA oraz najważniejszych neuroprzekaźników.  

Sprawdź też: 

Bibliografia:


  1. Pels K. (2020). O molekularnej patogenezie stresu i depresji. KOSMOS. Problemy Nauk Biologicznych. Vol. 69, Nr 1, s. 169-183. 
  2. Stępień A., Walecka-Kapica E., Błońska A., Klupińska G. (2014). Rola tryptofanu i serotoniny w patogenezie i leczeniu zespołu jelita nadwrażliwego. Folia Medica Lodziensia. Vol. 41, Nr 2, s. 139-154.
  3. Oniszk M., Barbacka-Surowiak G. (2003). Udział układu serotoninowego w funkcjonowaniu zegara biologicznego ssaków. Postępy biologii komórki. Vol. 30, Nr 2, s. 219-227.
  4. Tomaszewska-Warda K. i in. (2014). Ocena jakości snu w odniesieniu do stężenia serotoniny i melatoniny w surowicy u osób z marskością wątroby. Folia Medica Lodziensia. Vol. 41, Nr 2, s. 169-180.
  5. Wiśniewska-Jarosińska M. i in. (2010). Przydatność oznaczania stężenia serotoniny
  6. w surowicy i kwasu 5-hydroksyindolooctowego w moczu w diagnostyce dyspepsji czynnościowej. Vol. 5, Nr 5, s. 285-291.

Aktualizacja: 2022-08-23

To badanie będzie pomocne:

StressPrint badanie 8 neuroprzekaźników i hormonów stresu

Cena online:

2219.00 
Technologia badania:Test ELISA

Czas oczekiwania na wynik:do 15 dni roboczych od zarejestrowania próbki w laboratorium

Ważność kodu:
12 miesięcy, do wykorzystania w całej Polsce

© 2024 Zdrowegeny.pl

powered by greenlogic