Profilaktyka raka piersi i jajnika - ryzyko zachorowania, badania

wtorek 07:16 - 10.11.2015
Profilaktyka raka piersi i jajnika - ryzyko zachorowania, badania
Rak piersi to nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek gruczołu piersiowego, który może rozwijać się miejscowo w piersi, a także dawać przerzuty do węzłów chłonnych i narządów wewnętrznych (takich jak płuca, wątroba, kości czy mózg). Rak jajnika natomiast spowodowany jest nieprawidłowym wzrostem komórek nowotworowych, które wywodzą się z komórek jajnika - zaliczany jest do najbardziej podstępnych nowotworów złośliwych. W przypadku wszystkich chorób nowotworowych największe znaczenie ma odpowiednio dobrana profilaktyka - dzięki niej możliwe jest zminimalizowanie ryzyka rozwoju choroby lub jej wykrycie w bardzo wczesnym stadium.

Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet na świecie - stanowi około 23% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe u kobiet. Szacuje się, że rocznie rak piersi rozpoznawany jest u 1,5 miliona kobiet na całym świecie (w Polsce co roku na raka piersi zapada 16 tysięcy kobiet), a około 400 tysięcy pań umiera z tego powodu (w Polsce 5 tysięcy). Rak piersi może występować również u mężczyzn, ale dzieje się tak bardzo rzadko - w Polsce co roku diagnozuje się ok. 100 takich przypadków. Rak jajnika występuje rzadziej niż rak piersi, rocznie na świecie wykrywanych jest ok. 225 tysięcy nowych zachorowań. W Polsce choruje corocznie 3tys. kobiet, a połowa z nich umiera mimo zastosowanego leczenia. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest zbyt późna diagnostyka i brak stosowania odpowiedniej profilaktyki tych nowotworów.

Profilaktyka raka piersi

Profilaktykę raka piersi można podzielić na profilaktykę pierwotną i wtórną. Celem profilaktyki pierwotnej raka piersi jest zmniejszenie zachorowalności na ten nowotwór dzięki wzmocnieniu ogólnego stanu zdrowia, zastosowanie profilaktyki wtórnej raka piersi umożliwia natomiast wczesne wykrycie choroby.

Profilaktyka pierwotna raka piersi

Profilaktyka pierwotna raka piersi polega na eliminacji bądź modyfikacji czynników wpływających na rozwój tego nowotworu poprzez zwiększenie świadomości prozdrowotnej kobiet. Do czynników predysponujących do zachorowania na raka piersi zalicza się m.in.:

  • wiek (rak piersi występuje najczęściej u kobiet pomiędzy 50 a 70 rokiem życia),
  • alkohol,
  • nieodpowiednią dietę (bogatą w tłuszcze nasycone),
  • otyłość (zwłaszcza w wieku pomenopauzalnym),
  • palenie papierosów,
  • wczesne wystąpienie pierwszej miesiączki,
  • późną menopauzę,
  • stosowanie antykoncepcji hormonalnej (wyniki badań wskazują, że ryzyko zachorowania na raka sutka wzrasta w przypadku kobiet stosujących hormonalną antykoncepcję przez dłużej niż 10 lat),
  • predyspozycje genetyczne (prawdopodobieństwo zachorowania na raka piersi w przypadku nosicielstwa mutacji w genach takich jak BRCA1 i BRCA2 wynosi odpowiednio 70% i 56%).

Pakiet badań genetycznych w kierunku raka piersi i raka jajnika

Jeśli chcesz dowiedzieć się o własnym ryzyku wystąpienia raka piersi i raka jajnika, rozważ wykonanie badania genetycznego w kierunku mutacji genu BRCA1. Mutacja ta wiąże się z 70% prawdopodobieństwem zachorowania na raka piersi i 40% ryzykiem rozwoju raka jajnika.

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka piersi

raka jajnika

Dowiedz się więcej


Niektórych czynników ryzyka (takich jak np. wiek) nie da się wyeliminować, lecz poprzez właściwe postępowanie można zredukować zagrożenie zachorowania na tę chorobę. Zaleca się zmianę trybu życia - dieta bogata w owoce i warzywa, niepalenie tytoniu i nienadużywanie alkoholu oraz regularna aktywność fizyczna znacznie zmniejszają ryzyko powstania raka piersi. Jeżeli w rodzinie pojawiły się już przypadki zachorowania, warto przeprowadzić badanie genetyczne w kierunku wykrycia mutacji w genach BRCA1 i BRCA2. W przypadku obecności takich mutacji trzeba regularnie wykonywać badania ginekologiczne, USG czy mammografię, można także przeprowadzić profilaktyczną mastektomię i owariektomię. Mastektomia polega na operacyjnym usunięciu piersi, co zmniejsza ryzyko rozwoju raka o ok. 90%, owariektomia to operacyjne usunięcie jajników, które redukuje ryzyko zachorowania na raka piersi o 60% i zapobiega jednocześnie zachorowaniu na raka jajnika.


Profilaktyka wtórna raka piersi

Dzięki zastosowaniu profilaktyki wtórnej raka piersi można wykryć tę chorobę w bardzo wczesnych stadium. Do metod stosowanych w ramach tej profilaktyki zalicza się:

  • samobadanie piersi - o raku piersi mogą świadczyć różne zmiany pojawiające się na piersi tj. zmiana kształtu i wielkości piersi, zmiana koloru (np. zaczerwienienie) czy wyciek wydzieliny z piersi. Najczęściej tego typu zmiany mają podłoże łagodne, zawsze należy je jednak skonsultować z lekarzem. Każda kobieta (od 20. roku życia) powinna samodzielnie i regularnie badać swoje piersi. Badanie najlepiej wykonywać pierwszego dnia po zakończeniu miesiączki, natomiast kobiety po menopauzie powinny badać swoje piersi raz w miesiącu (najlepiej zawsze w tym samym dniu miesiąca). Każde samobadanie piersi sklada się z trzech etapów, wykonywanych:
    • przed lustrem - należy unieść ręce wysoko do góry i przyjrzeć się, czy nie widać zmian w kształcie piersi, czy skóra nie jest przebarwiona, nie marszczy się lub nie jest napięta. Następnie ręce należy umieścić na biodrach i powtórzyć obserwacje. Należy również ścisnąć brodawkę i sprawdzić, czy nie wydziela się z niej płyn.
    • pod prysznicem - lewą rękę należy położyć z tyłu głowy, prawą na lewej piersi, a następnie zataczać drobne kółeczka wzdłuż piersi (z góry na dół i z powrotem), lekko naciskając trzema środkowymi palcami. Te same czynności należy powtórzyć dla drugiej piersi (oczywiście dotykając palcami lewej ręki). Dzięki temu można sprawdzić, czy w piersi jest obecne jakieś stwardnienie lub guzek.
    • w pozycji leżącej - należy wsunąć poduszkę pod lewy bark, a lewą rękę włożyć pod głowę. Następnie palcami prawej ręki trzeba zbadać lewą pierś w ten sam sposób, jak pod prysznicem. Te same czynności należy powtórzyć dla drugiej piersi (oczywiście dotykając palcami lewej ręki). Na koniec należy zbadać pachy w celu sprawdzenia, czy węzły chłonne nie są powiększone.
  • badanie u ginekologa - kobiety powinny chodzić na wizyty do ginekologa raz w roku. Lekarz przeprowadzi klasyczne badanie ginekologiczne, zbada piersi (dłonie lekarza są bardziej doświadczone i mogą wyczuć nawet nieznaczne guzki), może wykonać przezpochwowe USG narządów rodnych, a także pobrać materiał do cytologii.
  • USG piersi - badanie jest nieinwazyjne, bezbolesne i pozwala wykryć guzki o wielkości ok. 3-5 mm. Przeprowadzenie pierwszego USG zalecane jest w 20 roku życia, do ukończenia 30 roku życia należy je powtarzać co 2 lata, a potem raz do roku (chyba, że lekarz zaleci inaczej).
  • mammografię - to radiologiczna metoda badania piersi, która polega na wykonaniu serii zdjęć gruczołu piersiowego przy użyciu promieni rentgenowskich. Pozwala na wczesne rozpoznanie raka piersi oraz innych stanów patologicznych ze względu na jej zdolność do uwidaczniania szeregu charakterystycznych zmian.

Badanie markera nowotworowego raka jajnika CA-125

CA-125 to marker nowotworowy, którego stężenie we krwi zwiększa się u chorych na raka jajnika. Jeżeli chcesz skontrolować swój stan zdrowia, wykonaj badanie w tym kierunku. Im wcześniej wykryty nowotwór, tym większa jest szansa na całkowite wyleczenie.

W ramach pakietu badamy:

poziom markera CA-125 we krwi

Dowiedz się więcej


Profilaktyka raka jajnika

Istnieją trzy metody, dzięki którym śmiertelność oraz zachorowalność na ten typ nowotworu może ulec zmiejszeniu, a są to: zmniejszenie ryzyka choroby, wczesna diagnostyka i zapobieganie rozwojowi nowotworu.

Zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka jajnika

Podstawowymi czynnikami ryzyka związanymi z zachorowaniem na raka jajnika są:

  • rodzinne występowanie tej choroby, jak również wystąpienie w rodzinie raka piersi. Aspekt ten jest bezpośrednio związany z mutacjami w genach BRCA1/BRCA2. Mutacja w genie BRCA1 zwiększa ryzyko zachorowania na raka jajnika o 40%, natomiast nosicielki mutacji w genie BRCA2 mają o 27% większe ryzyko zachorowania na ten typ nowotworu w porównaniu do populacji ogólnej
  • zespół Lyncha II (dziedzczny rak jelita grubego nie związany z polipowatością), czyli zespół dziedzicznej predyspozycji do nowotworów, w którym obserwuje się współwystępowanie z rakiem jelita grubego takich nowotworów jak z nowotwory złośliwe trzonu macicy, jajnika, żołądka, jelita cienkiego, nerek, moczowodu, skóry, dróg żółciowych i guzy centralnego układu nerwowego
  • zaburzenia hormonalne, które stymulują jajniki
  • brak ciąż, bezpłodność lub urodzenie dziecka po 35 roku życia
  • endometrioza
  • otyłość
  • nikotynizm
  • przebyta świnka
  • wiek - ryzyko rośnie wraz z wiekiem

U osób będących w grupie ryzyka, również u osób z genetycznymi predyspozycjami do rozwoju raka jajnika, można zastosować następujące formy profilaktyki:

  • antykoncepcję hormonalną - po 25 roku życia
  • liczne ciąże
  • długotrwałe karmienie piersią
  • podwiązanie jajowodów
  • u kobiet, u których stwierdzono raka nabłonkowego jajnika dwukrotnie w rodzinie i które posiadają mutację w genach BRCA, polecane jest profilaktyczne usunięcie jajników (owariektomia).

Wczesna diagnostyka raka jajnika

Rozpoznanie raka jajnika we wstępnym etapie jego rozwoju jest niezmiernie trudne, gdyż “cichy zabójca” nie daje we wczesnym stadium żadnych charakterystycznych objawów. Zaniepokoić powinny takie dolegliwości jak:

  • dyskomfort w jamie brzusznej, uczucie pełności, powiększenie obwodu brzucha,
  • wzdęcia, które nie są uzależnione od rodzaju spożywanego pokarmu,
  • brak apetytu,
  • naprzemienne biegunki i zaparcia.

W momencie podejrzenia jakiejś nieprawidłowości, niezwłocznie należy pogłębić diagnostykę poprzez:

  • dokładne badanie ginekologiczne,
  • szczegółowe badanie węzłów chłonnych pachwinowych oraz nadobojczykowych,
  • USG przezpochwowe i przezbrzuszne,
  • wykonanie podstawowych badań laboratoryjnych oraz ocenę poziomu antygenu CA125 w surowicy krwi,
  • gastroskopię i kolonoskopię,
  • USG piersi.

Wczesne wykrycie raka, który zaatakował tylko jajniki daje aż 90% szans na pięcioletnie przeżycie. Wraz z rozwojem choroby te szanse maleją, w przypadku nowotworu w III stopniu zaawansowania szanse na wyleczenie ma poniżej 30% chorych.



Zahamowanie rozwoju raka jajnika

Ze względu na bardzo niecharakterystyczne objawy początkowe, rak jajnika wykrywany jest najczęściej już w zaawansowanym stadium, kiedy dominującym objawem staje się wodobrzusze, krwawienie z pochwy oraz wycieńczenie i osłabienie organizmu. Na tym etapie najważniejsze jest wdrożenie leczenia, które może zahamować rozwój nowotworu i zwiększyć szanse na przeżycie:

  • operacja chirurgiczna - ma na celu usunięcie guza złożonego z komórek nowotworowych w I i II etapie rozwoju nowotworu. W III i IV stopniu zaawansowania konieczne jest chirurgiczne usunięcie macicy wraz z przydatkami
  • chemioterapia - stosowana po zabiegu chirurgicznym w II, III i IV stadium choroby. Najbardziej skuteczne są pochodne platyny takie jak cisplatyna oraz karboplatyna (często w połączeniu z paklitakselem)
  • radioterapia - jest metodą leczenia działającą miejscowo, której celem jest zniszczenie jak największej liczby komórek nowotworowych przy użyciu promieniowania jonizującego. Stosowana w najbardziej zaawansowanych przypadkach, w celu poprawy jakości i wydłużenia życia chorej osoby.
Kluczem do wygrania walki z rakiem jest odpowiednio dobrana, wcześnie zastosowana profilaktyka nowotworowa. Badania genetyczne dają nowe możliwości wyodrębnienia osób należących do grupy ryzyka wtedy, gdy proces nowotworowy jeszcze się nie zaczął, co daje duże szanse na uniknięcie zachorowania lub wykrycie choroby na początkowym etapie i zahamowanie jej rozwoju.
Statystyki:
0 komentarzy
2247 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Brak komentarzy - skomentuj pierwszy!

Rak piersi i jajnika - gen BRCA1

Świadomość o ryzyku nowotworu to Twoja przewaga! Wczesne działania profilaktyczne to istotne zmniejszenie ryzyka zachorowania.

Rak piersi i jajnika - gen BRCA1

• Najszersze badanie genu BRCA1 dostępne w Polsce. Analizujemy 8 mutacji genu BRCA1

• Profilaktyka przeciwko rakowi piersi i jajnika poprzez badania genetyczne pozwoli na ocenę ryzyka zachorowania i jego istotne ograniczenie

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

raka piersi

raka jajnika

Cena badania:

419 zł