Farmakogenetyka - wpływ czynników genetycznych na reakcję na leki

wtorek 11:30 - 12.01.2016
Farmakogenetyka - wpływ czynników genetycznych na reakcję na leki
Powszechnie przyjmowane leki mogą w odmienny sposób wpływać na organizmy różnych osób - ten sam lek może być skuteczny w przypadku jednego pacjenta, podczas gdy u drugiego może doprowadzić do wystąpienia poważnych skutków ubocznych. Badaniem czynników genetycznych, które wpływają na reakcję organizmu na stosowane terapie, zajmuje się farmakogenetyka.

Co to jest farmakogenetyka?

Farmakogenetyka to dziedzina nauki, która bada wpływ polimorfizmów genetycznych (różnych wersji tego samego genu występujących w populacji z częstością większą niż 1%) na odpowiedź organizmu na stosowanie poszczególnych leków - pozwala to na określenie indywidualnej reakcji danego pacjenta na terapię konkretnym lekiem. Dzięki wiedzy o predyspozycjach znajdujących się w DNA pacjenta, lekarz może ocenić, czy zastosowana terapia będzie skuteczna w jego przypadku oraz jak będzie on tolerował dany lek. To z kolei umożliwi uniknięcie wystąpienia niepożądanych efektów ubocznych i skróci czas leczenia.

Nieprawidłowe reakcje na stosowanie leków spowodowane są wrodzonymi defektami w poszczególnych genach, biorących udział w metabolizowaniu leków (podstawowe znaczenie w metabolizowaniu leków ma cytochrom P450). Nieprawidłowości te nie powodują żadnych innych dolegliwości u ich nosicieli, ujawniają się dopiero po zastosowaniu danej substancji leczniczej. Zaburzona reakcja organizmu na lek może doprowadzić do wydłużenia i nasilenia działania leku lub sprawiać, że pożądany efekt terapeutyczny będzie niedostateczny lub substancja lecznicza w ogóle nie będzie skuteczna. Mogą wystąpić również poważne działania niepożądane.

Przykładowe polimorfizmy wpływające na reakcję organizmu na przyjmowane leki - CYP2C19 i CYP2C9

Każdy lek metabolizowany jest w organizmie w różny sposób, różny jest czas jego działania i w różnym czasie jest usuwany z naszego organizmu. Ok. 70% najczęściej przyjmowanych leków metabolizowanych jest dzięki aktywności enzymów cytochromu P450 (CYP). Cytochrom P450 to grupa białek odpowiedzialnych za utlenianie różnych substancji (w tym leków) w celu detoksykacji tkanek. Białka te występują niemal we wszystkich tkankach, największą aktywność wykazują jednak w wątrobie. W genomie człowieka znajduje się ponad pięćdziesiąt genów kodujących różne formy cytochromu P450 - geny te zostały podzielone na odpowiednie grupy i podgrupy. Największą rolę w metabolizmie leków przypisuje się takim formom cytochromu P450 jak CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6 czy CYP3A.

Pakiet badań genetycznych dla osób chorujących na nadciśnienie i/lub zakrzepicę

Jeżeli przyjmujesz leki obniżające ciśnienie tętnicze lub leki przeciwzakrzepowe i chcesz dowiedzieć się, czy substancje te na pewno są dla Ciebie bezpieczne, rozważ wykonanie badania genetycznego w tym kierunku.

Badanie wskaże poziom ryzyka:

negatywnego wpływu leków na nadciśnienie

negatywnego wpływu leków przeciwzakrzepowych

Dowiedz się więcej

CYP2C19 i CYP2C9

CYP2C19 i CYP2C9 wykazują zmienność genetyczną, związaną z występowaniem wielu różnych wariantów genetycznych - w zależności od obecnego w DNA wariantu, leki są metabolizowane w odmienny sposób. Konsekwencją obecności nieprawidłowych wariantów może być spowolnienie lub przyspieszenie metabolizmu danego leku. Spowolnienie metabolizmu może doprowadzić do wzrostu stężenia leku w organizmie, co skutkuje wystąpieniem niepożądanych objawów. Jeżeli lek przyjmowany jest w formie nieaktywnej, a jego aktywacja zachodzi przy pomocy CYP2C19 lub CYP2C9, nieprawidłowe warianty uniemożliwiają natomiast uzyskanie efektu terapeutycznego. Pożądany efekt działania leku nie zostanie również osiągnięty w przypadku przyspieszonego metabolizmu - jeżeli lek zostanie podany w aktywnej formie, zostanie zbyt szybko usunięty z organizmu. Stosowanie leków nieaktywnych może natomiast doprowadzić do bardzo szybkiego powstania wysokiego stężenia substancji leczniczej, co będzie wywoływać efekty niepożądane.

CYP2C19 bierze udział w metabolizowaniu takich leków jak klopidogrel (lek przeciwzakrzepowy) czy propranolol (lek obniżający ciśnienie). Nosiciele wariantów *2 i *3 genu CYP2C19 bardzo słabo metabolizują klopidogrel do aktywnego metabolitu, co sprawia, że leczenie antyagregacyjne jest nieefektywne. To z kolei zwiększa ryzyko wystąpienia takich powikłań jak występowanie zakrzepicy w stencie, zawał serca czy nawet zgon.

Do leków metabolizowanych przy udziale CYP2C9 zalicza się natomiast warfarynę, która także jest lekiem przeciwzakrzepowym. Nosiciele allelu *3 genu CYP2C9 charakteryzują się znacznie wolniejszym metabolizmem warfaryny, podczas gdy allel *2 cechuje się pośrednią aktywnością katalityczną enzymu. Allele CYP2C9*2 lub *3 wiążą się więc ze zmniejszonym średnim zapotrzebowaniem na warfarynę, dłuższym czasem potrzebnym do osiągnięcia stabilnego dawkowania oraz większym ryzykiem krwawienia w czasie rozpoczynania leczenia i później. Wśród innych leków metabolizowanych przez CYP2C9 należy wymienić leki obniżające ciśnienie (losartan, irbesartan), niektóre leki przeciwpadaczkowe czy niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Statystyki:
0 komentarzy
219 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Brak komentarzy - skomentuj pierwszy!

Dla osób chorujących na nadciśnienie tętnicze i/lub zakrzepicę

  • Dla osób, które przyjmują niektóre leki obniżające ciśnienie tętnicze lub leki przeciwzakrzepowe i chcą dowiedzieć się, czy substancje te na pewno są dla nich bezpieczne
  • Badanie genetyczne pozwoli na odpowiednie dobranie leków, co jest gwarancją skutecznej terapii

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

Negatywnego wpływu leków przeciwzakrzepowych

Negatywnego wpływu leków obniżających ciśnienie

Cena badania:

1 169 zł