Laktoza - wszystko co musisz wiedzieć

wtorek 04:13 - 29.09.2015
Laktoza - wszystko co musisz wiedzieć

Prawie wszystkie samice ssaków wytwarzają ten cukier w gruczołach mlecznych. W mleku kobiet karmiących jest jej od 5,5% do 7,5%, w mleku krowim ok. 4,5%, podobnie w mleku kozim i owczym. Laktoza jest wartościowym składnikiem odżywczym dla noworodków i niemowląt. Stanowi łatwo dostępne źródło energii, reguluje gospodarkę hormonalną organizmu.

Laktoza

Pod względem chemicznym laktoza jest dwucukrem, to znaczy, że składa się z dwóch cząsteczek tzw. cukrów prostych - glukozy i galaktozy. Żeby laktoza mogła być przyswojona przez organizm, musi być rozłożona do cukrów prostych.

Błona śluzowa jelit niemowląt wytwarza specjalny enzym laktazę, który ma zdolność trawienia cukru mlekowego. Laktaza rozbija cząsteczkę laktozy na dwie mniejsze - glukozę i galaktozę, które mogą przenikać z przewodu pokarmowego do naczyń krwionośnych i być przyswojone przez organizm.

Najwyższa aktywność laktazy występuje u noworodków i niemowląt w okresie karmienia piersią, później jej produkcja stopniowo zanika. Związane jest to ze zmianą sposobu odżywiania bowiem mleko matki zastępowane jest przez inne pokarmy. Laktaza staje się niepotrzebna. Po odstawieniu od piersi matki, genetycznie zaprogramowany mechanizm prowadzi sukcesywnie do zmniejszania aktywności tego enzymu . Z punktu widzenia natury jego dalsza produkcja jest swego rodzaju marnotrawstwem. U niektórych osób w okresie dojrzewania aktywność enzymu praktycznie zanika, cukier mlekowy nie ulega trawieniu, zalega w jelicie grubym i fermentuje. W krótkim czasie po posiłku zawierającym laktozę, przeciętnie w ciągu od 30 minut do 2 godzin powstają "sensacje jelitowe" czyli bóle brzucha, wzdęcia, nadmierne gazy i biegunki.

Problemy jelitowe wywołane nietolerancją laktozy

Problem dotyczy blisko 70% dorosłych ludzi na świecie. Statystyki wskazują że w Polsce z powodu nietolerancji laktozy może cierpieć co trzecia osoba (nawet do 37%), we Francji i Hiszpanii ok. połowa, natomiast wśród Azjatów i populacji afrykańskich nietolerancja laktozy jest powszechna i waha się w granicach 70%-100%.


Pakiet badań w kierunku nietolerancji pokarmowych

Dolegliwości takie jak przewlekłe zmęczenie, bóle brzucha, biegunki, wzdęcia czy migreny często występują w przebiegu nietolerancji pokarmowych. Jeżeli więc obserwujesz takie objawy u siebie, wykonaj badanie w kierunku nietolerancji najpowszechniejszych produktów spożywczych.

Dostępne testy na nietolerancje pokarmowe to:

IMMUNOdiagDIETA - 44 alergeny IgG

IMMUNOdiagDIETA - 88 alergenów IgG

IMMUNOdiagDIETA - 280 alergenów IgG

Dowiedz się więcej

Gdzie występuje laktoza?

Mleko ssaków jest jedynym naturalnym źródłem laktozy, podobnie produkty mleczne, takie jak serwatka, maślanka, sery, twarogi, masło, budynie, lody i wszelkie dodatki mleczne oraz produkty spożywcze np. sosy, pieczywo, ciasta, czy czekolady. Zawartość laktozy w tych produktach zwykle się zmienia, lecz dobrze jest wiedzieć, że najlepiej tolerowane są te, które poddano fermentacji, takie jak jogurty czy niektóre rodzaje sera.

Bezpieczny jogurt!

Jogurty powstają w wyniku fermentacji mlekowej, są więc wstępnie przetworzone przez bakterie np. z rodzaju Lactobacillus . Bakterie te strawią laktozę w procesie produkcji jogurtu, a po spożyciu trafią z jogurtem do jelit, gdzie dalej będą rozkładać laktozę, wspomagając pracę przewodu pokarmowego człowieka. Ważne jest żeby jogurt zawierał żywe kultury bakterii. Należy wystrzegać się jogurtów pasteryzowanych, ponieważ zabite bakterie nie działają i tego typu jogurt zawiera laktozę.

Zawartość laktozy w produktach spożywczych

Niektóre osoby z nietolerancją laktozy mogą być wrażliwe na bardzo małe ilości produktów zawierających laktozę, podczas gdy inni mogą jeść większe ilości, zanim zauważą objawy. Ilość laktozy jaką dana osoba może tolerować zależy od wieku człowieka i szybkości trawienia pokarmu.

Do żywności o wysokiej zawartości laktozy zaliczamy:

  • Mleko, koktajle mleczne i inne napoje na bazie mleka
  • Bita śmietana i śmietanka do kawy
  • Lody, sorbety
  • Ser
  • Masło
  • Puddingi, sosy
  • Zupy kremowe, sosy śmietankowe
  • Jogurt
  • Pokarmy z mleka

Produkty, które mogą zawierać laktozę w mniejszych ilościach to:

  • Chleb, produkty piekarnicze
  • Czekolada mleczna
  • Sosy do sałatek i sosów
  • Płatki śniadaniowe i batony zbożowe
  • Ziemniaki, zupy instant, ryż i makaron mieszanki
  • Cukierki i inne przekąski
  • Gotowe mieszanki do robienia naleśników, ciastek i ciasteczek
  • Margaryna
  • Podroby (takie jak wątroba)
  • Buraki cukrowe, groch, fasola lima

Czasami jedynym sposobem uniknięcia dolegliwości związanych z nietolerancja laktozy jest unikanie jej spożywania. Należy też wystrzegać się produktów, które na etykietach posiadają informację o możliwej zawartości mleka.

Należą do nich:

  • Serwatka
  • Kazeiny
  • Nugat
  • Ser
  • Sucha masa mleczna
  • Laktoza
  • Masło
  • Zsiadłe mleko
  • Jogurt
  • Suche mleko w proszku

Laktozę w przemyśle spożywczym stosuje się przy wyrobie: wędlin, kiełbasy i innych wyrobów mięsnych, przypraw (najczęściej jest to zawartość śladowa ale niestety jest to zawartość która może wywoływać reakcje alergiczne)

Uwaga! Lekarstwa też zawierają laktozę!

Blisko 20% lekarstw zawiera w swoim składzie laktozę. Stosuje się ją w produktach farmaceutycznych jako substancję pomocniczą lub jako wypełniacz, bo jest tania i nadaje smak. Laktozę zawierają między innymi:

  • suplementy diety
  • leki homeopatyczne
  • doustne środki antykoncepcyjne

Jak zbadać czy mam nietolerancje laktozy?

Nietolerancja laktozy spowodowana jest niedoborem laktazy, enzymu potrzebnego do strawienia i wchłaniania cukru z produktów mlecznych. Aktywność tego enzymu naturalnie zanika wśród wszystkich ssaków. Jedynie u 30% dorosłych ludzi błona śluzowa jelit posiada umiejętność wytwarzania laktazy. Utrzymanie aktywności tego enzymu w wieku dorosłym – charakterystyczne jest m.in. dla mieszkańców Europy Północnej. Jest to cecha uwarunkowana genetycznie, wywołana mutacjami w obrębie genu LCT kodującego produkcję laktazy.

Spróbuj sam wykonać test na nietolerancję laktozy - a dowiesz się czy mleko krowie szkodzi? Jest to tzw. próba eliminacyjna.

Jeśli podejrzewasz, ze możesz mieć zaburzenia w trawieniu cukru mlekowego, powstrzymaj się od jedzenia mleka i jego przetworów przez co najmniej dwa tygodnie. Zwróć uwagę by nie spożywać żywności przetworzonej, która jest ukrytym źródłem laktozy np. zupy w proszku, chrupki, przetwory mięsne. Jeśli czujesz się lepiej i dolegliwości zmniejszyły się - najproawdopodobniej źle tolerujesz właśnie ten składnik pożywienia. Następnie przeprowadź test prowokacyjny, aby określić, jaka ilość danego produktu może być spożywana bez ujemnych skutków.

Lekarz może pomóc w precyzyjnym określeniu stopnia nietolerancji laktozy, zlecając odpowiednie badania:

  • wodorowy test oddechowy - pacjentowi będącemu na czczo podaje się określoną dawkę laktozy, a następnie mierzy się stężenie wodoru w wydychanym powietrzu. U osób z nietolerancją laktozy odnotowuje się przekroczenie normy stężenia wodoru w wydychanym powietrzu. Wszystko dlatego, że laktoza ulega fermentacji w jelicie grubym, w wyniku czego wytwarzają się spore ilości wodoru, które usuwane są przez drogi oddechowe. Jest to najbardziej pomocne nieinwazyjne badanie diagnostyczne
  • badanie pH stolca - kwaśne pH wskazuje na nietolerancję pokarmową, ponieważ niestrawiona laktoza zakwasza stolec;
  • test doustnego obciążenia laktozą - badanie polega na podaniu pacjentowi laktozy, a następnie na oznaczeniu stężenia glukozy we krwi
  • badanie molekularne zróżnicowania genu laktazy (LCT) - metoda potwierdzająca lub wykluczająca nietolerancję typu dorosłych (ATH)
  • najskuteczniejszym (ale jednocześnie najbardziej inwazyjnym) badaniem jest badanie endoskopowe, podczas którego pobiera się niewielki fragment jelita cienkiego w celu oceny zawartości laktazy

Osiągnięcia genetyki w diagnozowaniu nietolerancji laktozy

Od 2002 roku genetycy znają podstawy dziedziczenia nietolerancji laktozy. Wyodrębniono gen LCT na drugim chromosomie, który koduje powstawanie enzymu trawiącego ten cukier. Odkryto, że istnieją przynajmniej dwie wersje genu (allele) które decydują o aktywności laktazy i są to wersje występujące u ludzi najczęściej. Występują one u 90% mieszkańców Półwyspu Skandynawskiego. W Ameryce i Europie Południowej najczęściej jednak występuje wersja genu, który daje efekt nietolerancji laktozy.

Wśród Polaków co trzecia osoba zmaga się z dolegliwościami wywołanymi z tego powodu.

Nietolerancja laktozy w poszczególnych krajach świata

Obecnie w Polsce dostępne są nieinwazyjne, wygodne badania jakimi są testy genetyczne. Pacjent, który ma problemy z układem pokarmowym, szczególnie po spożyciu mleka, może wykonać test w celu identyfikacji genu powodującego nietolerancję laktozy.

Do wykonania testu wystarczy niewielka próbka krwi lub śliny.

Badanie takie można nawet wykonać, nie wychodząc z domu. Laboratorium na życzenie klienta wysyła specjalny zestaw, dostosowany do zamawianego badania i potrzeb pacjenta.

Jeśli badanie potwierdzi nietolerancję można dokładnie opracować dietę wykluczającą laktozę. Najlepiej wtedy skontaktować się z lekarzem lub dietetykiem.

Badanie może również wykluczyć nietolerancję laktozy, wtedy należy diagnozować inne choroby odpowiedzialne za występujące objawy.

Statystyki:
4 komentarzy
73987 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Magda Zdrowegeny.pl
czwartek 07:40 - 17.08.2017
W serach żółtych znajdują się nikłe ilości laktozy, dzięki czemu zwykle mogą być one spożywane przez osoby wykazujące nietolerancję laktozy.
Odpowiedz
Justyna
środa 13:49 - 16.08.2017
Czy sery żółte zawierają laktozę ?
Odpowiedz
Magda ekspert Zdrowegeny.pl
poniedziałek 14:24 - 26.10.2015
Jest to możliwe. U części osób zostaje zachowana niewielka aktywność enzymu laktazy (czyli enzymu rozkładającego laktozę), dzięki czemu osoby te nie mają problemów z trawieniem niektórych produktów mlecznych takich jak jogurty czy sery. Produkty te powstają w wyniku fermentacji - procesu, który powoduje rozkład większości laktozy. W mleku natomiast laktozy jest więcej i organizm może już nie radzić sobie z jej trawieniem tak dobrze.
Odpowiedz
Monika
piątek 13:51 - 23.10.2015
Mam pytanie. W przypadku gdy spożywam produkty mleczne, nie mam żadnych objawów, a jak wypiję mleko to biegnę od razu do łazienki :) Czy możliwe, że jednak mam nietolerancję laktozy?
Odpowiedz

IMMUNOdiagDIETA 44 alergeny IgG

  • IMMUNOdiagDIETA jest badaniem umożliwiającym ustalenie tych produktów spożywczych, które nie są tolerowane przez organizm
  • Wynik testu stanowi podstawę do wdrożenia do diety odpowiednich zmian, dzięki którym poprawi się nasz stan zdrowia i samopoczucie

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

IgG zależnych nietolerancji pokarmowych

Cena badania:

419 zł