Laktoza - wszystko co musisz wiedzieć

wtorek 04:13 - 29.09.2015
Laktoza - wszystko co musisz wiedzieć

Prawie wszystkie samice ssaków wytwarzają ten cukier mleczny w gruczołach mlecznych. W mleku kobiet karmiących jest jej od 5,5% do 7,5%, w mleku krowim ok. 4,5%, podobnie w mleku kozim i owczym. Laktoza jest wartościowym składnikiem odżywczym dla noworodków i niemowląt. Stanowi łatwo dostępne źródło energii, reguluje gospodarkę hormonalną organizmu.

Co to jest laktoza?

Pod względem chemicznym laktoza jest dwucukrem, to znaczy, że składa się z dwóch cząsteczek tak zwanych cukrów prostych - glukozy i galaktozy - żeby laktoza mogła być przyswojona przez organizm, musi być rozłożona do cukrów prostych.

Błona śluzowa jelit niemowląt wytwarza specjalny enzym laktazę, który ma zdolność trawienia cukru mlekowego. Laktaza rozbija cząsteczkę laktozy na glukozę i galaktozę, które mogą przenikać z przewodu pokarmowego do naczyń krwionośnych i być przyswojone przez organizm.

Najwyższa aktywność laktazy występuje u noworodków i niemowląt w okresie karmienia piersią, później jej produkcja stopniowo zanika. Związane jest to ze zmianą sposobu odżywiania bowiem mleko matki zastępowane jest przez inne pokarmy. Laktaza staje się niepotrzebna. Po odstawieniu od piersi matki, genetycznie zaprogramowany mechanizm prowadzi sukcesywnie do zmniejszania aktywności tego enzymu . Z punktu widzenia natury jego dalsza produkcja jest swego rodzaju marnotrawstwem. U niektórych osób w okresie dojrzewania aktywność enzymu praktycznie zanika, cukier mlekowy nie ulega trawieniu, zalega w jelicie grubym i fermentuje. W krótkim czasie po posiłku zawierającym laktozę, przeciętnie w ciągu od 30 minut do 2 godzin powstają "sensacje jelitowe" czyli bóle brzucha, wzdęcia, nadmierne gazy i biegunki.

Problemy jelitowe wywołane nietolerancją laktozy

Problem dotyczy blisko 70% dorosłych ludzi na świecie. Statystyki wskazują że w Polsce z powodu nietolerancji laktozy może cierpieć co trzecia osoba (nawet do 37%), we Francji i Hiszpanii ok. połowa, natomiast wśród Azjatów i populacji afrykańskich nietolerancja laktozy jest powszechna i waha się w granicach 70%-100%.


Pakiet badań genetycznych na nietolerancję laktozy

Jeżeli cierpisz na dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, biegunki, wzdęcia, wymioty, wykonaj badanie genetyczne w kierunku nietolerancji laktozy.

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

nietolerancję laktozy

Dowiedz się więcej

Gdzie występuje laktoza?

Mleko ssaków jest jedynym naturalnym źródłem laktozy - ten cukier mleczny znajdziemy jednak również w wielu innych produktach, takich jak serwatka, maślanka, sery, twarogi, masło, budynie, lody. Laktoza może być również dodawana do sosów, pieczywa, ciast, czy czekolady. Zawartość laktozy w tych produktach zwykle się zmienia, lecz dobrze jest wiedzieć, że najlepiej tolerowane są te, które poddano fermentacji, takie jak jogurty czy niektóre rodzaje sera.

Bezpieczny jogurt!

Jogurty powstają w wyniku fermentacji mlekowej, są więc wstępnie przetworzone przez bakterie np. z rodzaju Lactobacillus . Bakterie te strawią laktozę w procesie produkcji jogurtu, a po spożyciu trafią z jogurtem do jelit, gdzie dalej będą rozkładać laktozę, wspomagając pracę przewodu pokarmowego człowieka. Ważne jest żeby jogurt zawierał żywe kultury bakterii. Należy wystrzegać się jogurtów pasteryzowanych, ponieważ zabite bakterie nie działają i tego typu jogurt zawiera laktozę.

Zawartość laktozy w produktach spożywczych

Niektóre osoby z nietolerancją laktozy mogą być wrażliwe na bardzo małe ilości produktów zawierających laktozę, podczas gdy inni mogą jeść większe ilości, zanim zauważą objawy. Ilość laktozy jaką dana osoba może tolerować zależy od wieku człowieka i szybkości trawienia pokarmu.

Do żywności o wysokiej zawartości laktozy zaliczamy:

  • mleko, koktajle mleczne i inne napoje na bazie mleka,
  • bitą śmietanę i śmietankę do kawy,
  • lody, sorbety,
  • ser,
  • masło,
  • puddingi, sosy,
  • zupy kremowe, sosy śmietankowe.

Produkty, które mogą zawierać laktozę w mniejszych ilościach to:

  • chleb, produkty piekarnicze,
  • czekolada mleczna,
  • sosy do sałatek i sosów,
  • płatki śniadaniowe i batony zbożowe,
  • ziemniaki, zupy instant, ryż i makaron mieszanki,
  • cukierki i inne przekąski,
  • gotowe mieszanki do robienia naleśników, ciastek i ciasteczek,
  • margaryna.

Laktozę w przemyśle spożywczym stosuje się również przy wyrobie: wędlin, kiełbasy i innych wyrobów mięsnych, przypraw - najczęściej jest to jednak zawartość śladowa.

Uwaga! Lekarstwa też zawierają laktozę!

Ponadto, laktozę stosuje się w produktach farmaceutycznych jako substancję pomocniczą lub jako wypełniacz, bo jest tania i nadaje smak. Ten cukier mleczny mogą zawierać między innymi:

  • suplementy diety,
  • leki homeopatyczne,
  • doustne środki antykoncepcyjne.

Jak sprawdzić, czy mam nietolerancje laktozy?

Nietolerancja laktozy spowodowana jest niedoborem laktazy, enzymu potrzebnego do strawienia i wchłaniania cukru z produktów mlecznych. Aktywność tego enzymu naturalnie zanika wśród wszystkich ssaków. Jedynie u 30% dorosłych ludzi błona śluzowa jelit posiada umiejętność wytwarzania laktazy. Utrzymanie aktywności tego enzymu w wieku dorosłym – charakterystyczne jest m.in. dla mieszkańców Europy Północnej. Jest to cecha uwarunkowana genetycznie, wywołana mutacjami w obrębie genu LCT kodującego produkcję laktazy.

W diagnostyce nietolerancji laktozy stosuje się odpowiednie badania:

  • wodorowy test oddechowy - pacjentowi będącemu na czczo podaje się określoną dawkę laktozy, a następnie mierzy się stężenie wodoru w wydychanym powietrzu (zawartość wodoru należy zmierzyć także przed podaniem laktozy - będzie to stanowiło punkt odniesienia). U osób z nietolerancją laktozy odnotowuje się znaczny wzrost stężenia wodoru w wydychanym powietrzu w porównaniu do pierwszej próbki. Wszystko dlatego, że laktoza ulega fermentacji w jelicie grubym, w wyniku czego wytwarzane są spore ilości wodoru, które usuwane są następnie przez drogi oddechowe;
  • badanie pH stolca - kwaśne pH wskazuje na nietolerancję pokarmową, ponieważ niestrawiona laktoza zakwasza stolec,
  • test doustnego obciążenia laktozą - badanie polega na podaniu pacjentowi laktozy, a następnie na oznaczeniu stężenia glukozy we krwi. Jeżeli pacjent choruje na nietolerancję laktozy, stężenie glukozy we krwi nie zwiększy się - laktoza bowiem nie może zostać przekształcona w cukry proste, glukozę i galaktozę;
  • badanie molekularne (genetyczne) zróżnicowania genu laktazy (LCT) - metoda potwierdzająca lub wykluczająca nietolerancję laktozy typu pierwotnego. Test polega na analizie pobranego od pacjenta materiału w laboratorium genetycznym w celu wykluczenia lub potwierdzenia występowania w nim mutacji;
  • badanie endoskopowe - najbardziej inwazyjne badanie, podczas którego pobiera się niewielki fragment jelita cienkiego w celu oceny zawartości laktazy.

Osiągnięcia genetyki w diagnozowaniu nietolerancji laktozy

Od 2002 roku genetycy znają podstawy dziedziczenia nietolerancji laktozy. Wyodrębniono gen LCT na drugim chromosomie, który koduje powstawanie enzymu trawiącego ten cukier. Odkryto, że istnieją przynajmniej dwie wersje genu (allele) które decydują o aktywności laktazy i są to wersje występujące u ludzi najczęściej. Występują one u 90% mieszkańców Półwyspu Skandynawskiego. W Ameryce i Europie Południowej najczęściej jednak występuje wersja genu, który daje efekt nietolerancji laktozy.

Wśród Polaków co trzecia osoba zmaga się z dolegliwościami wywołanymi z tego powodu.

Nietolerancja laktozy w poszczególnych krajach świata

Obecnie w Polsce dla pacjentów dostępne są wygodne badania genetyczne. Pacjent, który ma problemy z układem pokarmowym, zwłaszcza po spożyciu mleka, może wykonać test w celu identyfikacji wariantu genu powodującego nietolerancję laktozy.

Do wykonania testu najczęściej wykorzystuje się pobraną od pacjenta niewielką próbkę krwi lub śliny. Badanie wystarczy wykonać jednorazowo w dowolnym momencie życia - nasz materiał genetyczny nigdy się nie zmienia, uzyskany wynik obowiązuje więc już zawsze. Nie ma również żadnych przeciwwskazań do zrobienia testu, jest on niezależny od aktualnego stanu zdrowia pacjenta, przyjmowanych leków czy stosowanej diety.

Jeśli badanie potwierdzi nietolerancję można dokładnie opracować dietę wykluczającą laktozę. Najlepiej wtedy skontaktować się z lekarzem lub dietetykiem. Badanie może również wykluczyć nietolerancję laktozy, wtedy należy diagnozować inne choroby odpowiedzialne za występujące objawy.

Statystyki:
4 komentarzy
81520 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Magda Zdrowegeny.pl
czwartek 07:40 - 17.08.2017
W serach żółtych znajdują się nikłe ilości laktozy, dzięki czemu zwykle mogą być one spożywane przez osoby wykazujące nietolerancję laktozy.
Odpowiedz
Justyna
środa 13:49 - 16.08.2017
Czy sery żółte zawierają laktozę ?
Odpowiedz
Magda ekspert Zdrowegeny.pl
poniedziałek 14:24 - 26.10.2015
Jest to możliwe. U części osób zostaje zachowana niewielka aktywność enzymu laktazy (czyli enzymu rozkładającego laktozę), dzięki czemu osoby te nie mają problemów z trawieniem niektórych produktów mlecznych takich jak jogurty czy sery. Produkty te powstają w wyniku fermentacji - procesu, który powoduje rozkład większości laktozy. W mleku natomiast laktozy jest więcej i organizm może już nie radzić sobie z jej trawieniem tak dobrze.
Odpowiedz
Monika
piątek 13:51 - 23.10.2015
Mam pytanie. W przypadku gdy spożywam produkty mleczne, nie mam żadnych objawów, a jak wypiję mleko to biegnę od razu do łazienki :) Czy możliwe, że jednak mam nietolerancję laktozy?
Odpowiedz
Nietolerancja laktozy

Badania genetyczne w kierunku nietolerancji pokarmowych mogą pomóc Ci zastosować odpowiednią dietę!

Nietolerancja laktozy

Dla osób cierpiących z powodu dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takich jak bóle brzucha, wzdęcia, biegunka, wymioty o niejasnej przyczynie

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

nietolerancji laktozy

Cena badania:

189 zł