Nietolerancja laktozy - czyli walka z wiatrakami

środa 00:00 - 30.09.2015
Nietolerancja laktozy - czyli walka z wiatrakami

Jeśli masz kłopoty z trawieniem, nękają Cię pół godziny po posiłku:

  • wzdęcia, nadmierne wydzielanie gazów,
  • biegunki,nudności,
  • kurczowe bóle brzucha - a jednocześnie lekarze wyeliminowali możliwość innych chorób ze strony układu pokarmowego,

to ten artykuł jest dla Ciebie! Być może należysz do osób, które cechuje nietolerancja laktozy.

Co to jest nietolerancja laktozy?

Laktoza jest cukrem znajdującym się w mleku prawie wszystkich ssaków. Stanowi źródło energii dla rozwijających się noworodków i niemowląt, a jednocześnie wpływa u nich na rozwój smaku i łaknienia. Jest wartościowym i łatwo przyswajalnym cukrem dla dzieci do około drugiego roku życia. W tym czasie w jelitach dziecka wytwarzany jest enzym - laktaza- który rozbija cząsteczkę laktozy na dwie mniejsze cząsteczki glukozę i galaktozę, mogą one przenikać do naczyń krwionośnych i są przyswajalne przez organizm.

Wraz z wiekiem aktywność laktazy spada i w okresie dojrzewania praktycznie zanika. Jeśli nie ma w jelitach laktazy, cukier mlekowy (laktoza) nie rozkłada się, zalega w jelitach i w krótkim czasie po posiłku powstają "sensacje jelitowe" .

Problem dotyczy blisko 70% dorosłych ludzi na świecie. Statystyki wskazują, że w Polsce z powodu nietolerancji laktozy może cierpieć co trzecia osoba (nawet do 37%), we Francji i Hiszpanii ok. połowa, natomiast wśród Azjatów i populacji afrykańskich nietolerancja laktozy jest powszechna i waha się w granicach 70%-100%.


Jakie objawy towarzyszą nietolerancji laktozy?

Kiedy produkcja laktazy w ścianach jelita zanika, laktoza zalegając w jelitach:

  • zatrzymuje wodę, powodując biegunki,
  • wzmaga działanie bakterii obecnych w jelitach, które przeprowadzając proces fermentacji laktozy wydzielają dwutlenek węgla, metan, wodór powodując dyskomfort w postaci gazów, wzdęć, kolki jelitowej,
  • wywołuje biegunki poprzez produkty fermentacji - kwasy mlekowy, octowy i masłowy działające drażniąco na błonę śluzową jelit,
  • dalsze konsekwencje to - utrata wody, elektrolitów, odwodnienie organizmu aż do procesów przewlekłych,
  • niedożywienie,
  • nudności,
  • nasilenie objawów występuje w ciągu 30 minut do 2 godzin po spożyciu mleka lub przetworów mlecznych.


Przyczyna nietolerancji laktozy

Bezpośrednią przyczyną jest brak lub niedobór w jelitach laktazy - enzymu trawiącego laktozę.

Niedobór laktazy może być:

  • wrodzony -występuje bardzo rzadko, jest wynikiem błędu genetycznego, dziecko nie ma zdolności wytwarzania laktazy
  • pierwotny (dziedziczny) - najczęstsza forma, wynika z faktu, że gen LCT kodujący powstawanie laktazy zmniejsza jej aktywność już od drugiego roku życia nawet do 5%, ta cecha dziedziczona jest jako recesywna. Ujawnia się w okresie dojrzewania lub dorosłym.
  • wtórny (nabyty) - przejściowy lub utrwalony niedobór laktazy powstały w wyniku chorób lub innych uszkodzeń błony śluzowej produkującej laktazę np.:
    • leków niszczących błonę śluzową jelita (antybiotyki, leki przeciwzapalne)
    • przewlekłych stanów chorobowych układu pokarmowego (celiakia, choroba Crohna)
    • alergii pokarmowych, mukowiscydozy
    • zabiegów chirurgicznych

Jaki jest mechanizm dziedzicznego niedoboru laktazy?

W zasadzie gdy młode ssaki przestają ssać mleko matki, przechodzą na pokarm roślinny lub zwierzęcy (np. młode krowy jedzą trawę , koty polują na inne zwierzęta). Z punktu widzenia natury dalsza produkcja laktazy jest swego rodzaju marnotrawstwem, bowiem jest zupełnie nieprzydatna. Genetycznie zaprogramowany mechanizm prowadzi sukcesywnie do zmniejszania aktywności laktazy, aż do momentu, w którym laktaza jest całkowicie nieaktywna. Dorosły ssak nie trawi już laktozy. U człowieka doszło do pewnego odstępstwa. Od czasu kiedy udomowiono wiele gatunków zwierząt, mleko i jego przetwory (sery, twaróg, jogurty) stały się wygodnym , dostępnym i wartościowym pokarmem przez cały okres życia. Genetycznie jednak organizm człowieka nie przystosował się do takich zmian ewolucyjnych i trawienie laktozy z mleka owczego, koziego czy krowiego jest niemożliwe. Dlatego można powiedzieć, że walka z efektami nietolerancji laktozy, jest jak walka z wiatrakami.

A więc jak sobie radzić?

Jedyne wyjście to wykluczenie z pokarmów produktów zawierających laktozę lub wprowadzenie zmian w diecie. Niektórzy tolerują pewną ilość laktozy, ale lepiej unikać spożywania takich pokarmów, które mogą wywoływać dyskomfort.

Jakich produktów należy unikać .... gdzie występuje laktoza?

  • mleko ssaków (krowie, owcze, kozie) i wszystkie jego przetwory
  • produkty zawierające składniki pochodzące z mleka np. suche mleko w proszku, nugat, masło, serwatka, czekolada mleczna, batony, śmietanki do kawy
  • gotowe mieszanki do robienia naleśników, ciasteczek
  • sosy do sałatek i zupy instant
  • puddingi, lody
  • 20% leków na receptę zawiera laktozę

Uwaga! Objawy nietolerancji pokarmowej nie pojawiają się po spożyciu takich produktów mlecznych jak np. zsiadłe mleko, kefir, jogurt czy sery, w których na skutek procesów fermentacyjnych z udziałem bakterii mlekowych obecność laktozy jest znacznie ograniczona, gdyż ulega przetworzeniu na kwas mlekowy.


Jeśli podejrzewasz, że nietolerancja laktozy jest przyczyną twoich objawów, ważne jest aby uzyskać odpowiednią diagnozę.

Lekarz zaleca z reguły podstawowe badania takie jak:

  • analiza obecności wodoru w wydychanym powietrzu - tzw. test wodorowy
  • określenie poziomu glukozy we krwi po podaniu laktozy - test doustnego obciążenia laktozą
  • badanie pH kału - niestrawiona laktoza zakwasza organizm
  • próba eliminacyjna - czyli dieta bezlaktozowa przez dwa tygodnie, obserwacje i wnioski
  • inwazyjne badanie - pobranie do badania fragmentu jelita cienkiego
  • badania genetyczne - które precyzyjnie określą jaki rodzaj niedoboru laktazy występuje

Pakiet badań w kierunku nietolerancji pokarmowych

Dolegliwości takie jak przewlekłe zmęczenie, bóle brzucha, biegunki, wzdęcia czy migreny często występują w przebiegu nietolerancji pokarmowych. Jeżeli więc obserwujesz takie objawy u siebie, wykonaj badanie w kierunku nietolerancji najpowszechniejszych produktów spożywczych.

Dostępne testy na nietolerancje pokarmowe to:

IMMUNOdiagDIETA - 44 alergeny IgG4

IMMUNOdiagDIETA - 88 alergenów IgG4

IMMUNOdiagDIETA - 280 alergenów IgG4

Dowiedz się więcej


Nietolerancja laktozy a badania genetyczne

Od 2002 roku genetycy znają podstawy dziedziczenia nietolerancji laktozy. Wyodrębniono gen LCT na drugim chromosomie, który koduje powstawanie laktazy, enzymu trawiącego laktozę. Naukowcy odkryli też, że istnieją przynajmniej dwie wersje genu (allele) które decydują o tolerancji laktozy i są to wersje występujące u ludzi najczęściej. Występują one u 90% mieszkańców Półwyspu Skandynawskiego.

W Ameryce i Europie najczęściej jednak występuje wersja genu, który powoduje nietolerancję laktozy. W tabeli umieszczono przykłady procentowego udziału ludzi z nietolerancja laktozy w kilku wybranych populacjach.

Nietolerancja laktozy w poszczególnych populacjach


Obecnie w Polsce dostępne są nieinwazyjne, wygodne badania jakimi są testy genetyczne

Pacjent, który ma problemy z układem pokarmowym, szczególnie po spożyciu mleka, może wykonać badania w celu identyfikacji genu powodującego nietolerancję laktozy.

Do wykonania testu wystarczy niewielka próbka krwi lub śliny. Badanie takie można nawet wykonać, nie wychodząc z domu. Laboratorium na życzenie klienta wysyła specjalny zestaw, dostosowany do zamawianego badania i potrzeb pacjenta.

Jeśli badanie potwierdzi nietolerancję laktozy, można dokładnie opracować dietę wykluczającą laktozę. Najlepiej w tym celu skontaktować się z lekarzem lub dietetykiem.


Kilka wskazówek, dla wprowadzających zmiany w diecie:

  • Spróbuj od ograniczenia spożywania produktów zawierających laktozę i sprawdź, czy to ma pozytywny wpływ na twój organizm. Jeśli objawy nie ustąpią, możesz przejść do wyeliminowania większej ilości produktów na bazie mleka lub wszystkich
  • kupuj mleko o zmniejszonej ilości laktozy i jego przetwory, są dostępne w większości supermarketów
  • mleko sojowe i produkty sojowe to świetna alternatywa - są pozbawione laktozy, a poza tym wzbogacone o wapń
  • Wypróbuj ryż, owies lub mleko migdałowe, które także mogą stanowić świetną alternatywę
  • Nie martw się o spożycie wapnia, ponieważ istnieje wiele produktów zawierających wapń np. szpinak i inne zielone warzywa liściaste.


To warto pamiętać podczas radzenia sobie z nietolerancją laktozy

Wapń jest wchłaniany w organizmie jedynie w obecności witaminy D, dlatego ważne jest, aby być świadomym, ile witaminy D otrzymuje. Witamina D pochodzi ze źródeł żywności, takich jak jaja, wątroba i wiele innych. Regularna ekspozycja na światło słoneczne pomaga organizmowi wytworzyć naturalną witaminę D.


Czy nietolerancja laktozy to jest to samo co alergia na mleko?

Nie należy mylić nietolerancji laktozy z alergią na mleko krowie.

  • alergia dotyczy - reakcji układu odpornościowego na obecność białka mleka krowiego
  • nietolerancja laktozy - wadliwe działanie układu pokarmowego w obecności cukru z każdego rodzaju mleka ssaków
  • alergia - występuje najczęściej w pierwszym roku życia
  • nietolerancja laktozy - najczęściej u dorosłych
Statystyki:
1 komentarzy
4785 wyświetleń

Najnowsze komentarze

Klaudia
wtorek 22:30 - 26.01.2016
Warto przeczytac, bardzo dobry artykuł, mi bardzo pomógł i tylko potwierdził moje przypuszczenia, ze nasz synek prawdopodobnie ma nietolerancje laktozy, zostaje wykonac badania
Odpowiedz

Objawy

  • nieżyt żołądkowo-jelitowy po spożyciu produktów zawierających laktozę
  • gazy, wzdęcia, kolka jelitowa
  • odwodnienie i niedożywienie organizmu

Diagnostyka

  • test wodorowy
  • test doustnego obciążenia lakotzą
  • badanie pH kału
  • biopsja jelita cienkiego
  • badanie genetyczne

Badanie DNA

  • mutacje w genie LCT kodującym enzym laktazę występują np. u ok. 40% populacji Polski

Nietolerancje pokarmowe

Badania genetyczne w kierunku nietolerancji pokarmowych mogą pomóc Ci zastosować odpowiednią dietę!

Nietolerancje pokarmowe

Dla osób mających mało specyficzne, choć dolegliwe i potencjalnie niebezpieczne objawy o trudnej do wyjaśnienia przyczynie, takie jak bóle mięśni i stawów, bóle brzucha, zaburzenia funkcji wątroby lub jelit czy zaburzenia rytmu serca.

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

celiakii

hemochromatozy

nietolerancji laktozy

Cena badania:

999 zł