Antykoncepcja hormonalna - działanie, rodzaje, przeciwwskazania i ryzyka

środa 06:13 - 18.11.2015
Antykoncepcja hormonalna - działanie, rodzaje, przeciwwskazania i ryzyka
Antykoncepcja hormonalna jest jedną z najbardziej popularnych metod zapobiegania ciąży i polega na stosowaniu preparatów zawierających hormony płciowe. Odpowiednio dobrane dawki syntetycznych hormonów płciowych na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego hamują w organizmie kobiety wydzielanie przez układ podwzgórze-przedni płat przysadki mózgowej gonadotropin FSH i LH i w ten sposób hamują owulację.

Działanie antykoncepcji hormonalnej

Stosowanie sztucznych hormonów wiąże się z wysoką skutecznością, ale także z możliwością wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych. W antykoncepcji hormonalnej używa się hormonów z grupy estrogenów i z grupy progestagenów. Większość preparatów zawiera oba te hormony, niektóre środki – tylko hormon z grupy progestagenów. Mechanizm działania antykoncepcji hormonalnej polega na wzajemnym odziaływaniu dwóch hormonów - progestagenów oraz estrogenów.

Progestageny:

  • hamują wydzielanie LH przez co nie dochodzi do uwalniania się co miesiąc komórki jajowej
  • zmieniają konsystencje śluzu szyjkowego, zagęszczając, przez co staje on nieprzepuszczalny dla plemników
  • wywołują zmiany w budowie błony śluzowej macicy, uniemożliwiając implantację – zagnieżdżenie się zarodka w ścianie macicy
  • powodują zmniejszenie kurczliwości jajowodów oraz ilości komórek rzęskowych zwalniając przez to transport komórki jajowej i plemników w jajowodach.

Estrogeny:

  • potęgują działanie progestagenów na organizm kobiety
  • hamują owulację poprzez zmniejszenie wydzielania FSH

Wzajemne współdziałanie hormonów w osiągnięciu efektu terapeutycznego pozwala na stosowanie ich w małych dawkach potrzebnych do uzyskania tego samego efektu.

Rodzaje antykoncepcji hormonalnej

Do metod antykoncepcji hormonalnej należą:

  • dwuskładnikowa tabletka antykoncepcyjna zawierająca estrogen i progestagen
  • jednoskładnikowa minipigułka, plastry antykoncepcyjne, antykoncepcyjny krążek dopochwowy, implant, zastrzyki hormonalne, pigułka „ 72 godziny po”, wkładka domaciczna zawierająca hormony.

Przeciwwskazania do stosowania antykoncepcji hormonalnej

Antykoncepcja hormonalna polega na "kontrolowanym zaburzeniu" istniejącej naturalnej równowagi między estrogenami i progesteronem poprzez wprowadzenie do organizmu dodatkowych ilości tych hormonów płciowych. Oprócz pożądanego efektu zapobiegania ciąży, powoduje także szereg zmian w całym organizmie. Z tego też powodu przed wprowadzeniem tej metody antykoncepcji lekarz musi wykluczyć istnienie innych chorób lub rodzinnych obciążeń genetycznych, w których hormony mogą zwiększyć ryzyko ich wystąpienia lub pogorszyć ich przebieg.

Do bezwzględnych przeciwskazań wprowadzenia antykoncepcji hormonalnej u kobiet należą między innymi:

  • nadciśnienie, choroba wieńcowa lub układu krążenia,
  • choroba zatorowo- zakrzepowa,
  • zaburzenia krzepliwości oraz wysoki poziom cholesterolu i tłuszczów we krwi,
  • znaczna otyłość, ciężkie choroby wątroby,
  • żylaki podudzi,
  • ciąża, karmienie piersią,
  • palenie papierosów zwłaszcza po 35 roku życia,
  • rodzinne występowanie chorób układu krążenia zwłaszcza choroby zakrzepowo – zatorowej oraz nowotworów sutka, jajników, trzonu macicy oraz odbytnicy (ich rozwój zależny jest od hormonów płciowych zwłaszcza u osób posiadających predyspozycje genetyczne).

Ryzyka i zalety antykoncepcji hormonalnej

Środki antykoncepcyjne są przyczyną m.in. nadciśnienia, otyłości i cukrzycy. Częstym skutkiem ich stosowania jest duże ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych: głębokiej zakrzepicy, tętniczych udarów niedokrwiennych, udarów krwotocznych, ostrego zawału mięśnia sercowego. Zwłaszcza plastry antykoncepcyjne zwiększają ekspozycję na sztuczne estrogeny, a te mają szczególne działanie prozakrzepowe – o 60 % większe w porównaniu z pigułką. Dodatkowo antykoncepcja hormonalna może powodować mdłości, zawroty głowy, nieregularne miesiączki, plamienia, skurcze, depresję, utratę włosów, trądzik, przybieranie na wadze, zmiany nastroju oraz zwiększa ryzyko zachorowania na raka piersi.

Kobiety będące nosicielkami zmutowanych genów BRCA1 i BRCA2 obarczone są znacznym ryzykiem zachorowania na raki piersi i jajnika. Wadliwy gen BRCA1 zwiększa ryzyko zachorowania na raka o 30-80% w przypadku raka piersi, w przypadku raka jajnika o 11% do 40%, a na raka jajowodów i otrzewnej o około 10%.

Gen BRCA1 należy do grupy największych genów występujących w ludzkim organizmie, bierze udział w mechanizmie naprawy uszkodzonego DNA - zaliczany jest do tzw. genów supresorowych. Grupa tych genów odpowiedzialna jest za hamowanie procesów proliferacji komórkowej oraz stabilizują procesy, dzięki którym możliwe jest utrzymanie równowagi genetycznej komórek. Mutacje genu BRCA1 (i BRCA2) powodują nadmierny podział komórek, który może spowodować nowotwór.

Pakiet badań genetycznych w kierunku raka piersi, raka jajnika, zakrzepicy i POF

Jeżeli rozważasz stosowanie lub stosujesz antykoncepcję hormonalną, powinnaś wykonać badanie genetyczne w kierunku raka piersi, raka jajnika, zakrzepicy i POF. Antykoncepcja hormonalna może znacznie zwiększać ryzyko tych schorzeń, zwłaszcza jeżeli obecne są predyspozycje genetyczne.

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

zakrzepicę

raka jajnika

raka piersi

POF

Dowiedz się więcej

Badania naukowe nad nosicielkami mutacji BRCA1/2 wykazały, że stosowanie kiedykolwiek u tych kobiet doustnych środków antykoncepcyjnych zwiększyło ryzyko zachorowania na raka piersi i jednocześnie odstawienie terapii hormonalnej nie zmniejszyło tego ryzyka tak jak w populacji ogólnej. Wykonanie badań genetycznych w kierunku nosicielstwa genu BRCA1 pozwoli kobiecie wdrożyć profilaktykę zachorowania na raka piersi i narządów rodnych poprzez rezygnację z hormonalnej antykoncepcji i poddawanie się regularnym specjalistycznym badaniom kontrolnym.

Antykoncepcja hormonalna a zakrzepica

Raport WHO z 1998 roku ukazuje, że u kobiet stosujących antykoncepcję ryzyko wystąpienia zakrzepicy żylnej jest 3–6 razy większe niż u kobiet jej niestosujących.


Szacuje się, że 20-30% przypadków choroby zakrzepowo-zatorowej związane jest z występowaniem genetycznej predyspozycji do jej rozwoju. Główne przyczyny genetyczne choroby to nosicielstwo wariantu typu Leiden genu czynnika V układu krzepnięcia krwi (gen F5, mutacja p.Arg534Gln) lub wariantu genu protrombiny (gen F2, mutacja c.*97G>A).

U osób, u których stwierdzono obecność mutacji w układzie homozygotycznym (p.Arg534Gln/p.Arg534Gln) ryzyko rozwoju zakrzepicy żylnej jest nawet 80-krotnie wyższe od ryzyka populacyjnego. Ryzyko to dodatkowo rośnie u kobiet w przypadku stosowania hormonalnej doustnej antykoncepcji lub terapii zastępczej – dla pacjentek homozygot p.Arg534Gln/p.Arg534Gln stosujących leczenie tego typu ryzyko jest ponad stukrotnie wyższe! Zakrzepica może wystąpić w każdym momencie stosowania antykoncepcji, ale ryzyko jest największe w ciągu pierwszego roku, a zwłaszcza podczas trzech pierwszych miesięcy stosowania.

Aby ocenić wpływ doustnej antykoncepcji na wystąpienie zakrzepicy wykonano badania w Holandii z naciskiem na dawkę estrogenu i rodzaju progesteronu w tabletkach hormonalnych. Wykazały one, że obecnie dostępne doustne środki antykoncepcyjne wciąż mają duży wpływ na występowanie zakrzepicy.

Stosowanie antykoncepcji hormonalnej a badania genetyczne

Każda kobieta, w każdym wieku podejmując decyzję o stosowaniu antykoncepcji hormonalnej powinna wykonać badania genetyczne określające ryzyko zachorowania na chorobę zakrzepowo - zatorową oraz raka piersi i narządów rodnych. Dotyczy to badań genetycznych w kierunku nosicielstwa wariantu typu Leiden genu czynnika V układu krzepnięcia krwi (gen F5, mutacja p.Arg534Gln) lub wariantu genu protrombiny (gen F2, mutacja c.*97G>A) oraz mutacji genu BRCA1 i BRCA2. Potwierdzenie nosicielstwa tych genów pozwoli zapobiec groźnym a nawet śmiertelnym powikłaniom stosowania doustnej antykoncepcji i wdrożyć profilaktykę zachorowania na zakrzepicę i nowotwory sutka.



Statystyki:
1 komentarzy
830 wyświetleń

Najnowsze komentarze

katarzynka
poniedziałek 17:26 - 20.06.2016
Właśnie w tym tygodniu byłam u lekarza i wypisał mi plastry, pierwszy raz będę je naklejać, mam nadzieję, że nie odkleją się ;)
Odpowiedz
Zdrowa antykoncepcja

Obciążenia genetyczne i antykoncepcja hormonalna to groźne połączenie. Dowiedz się, czy jesteś w grupie ryzyka!

Zdrowa antykoncepcja

• Dla kobiet używających lub zamierzających używać środki antykoncepcji hormonalnej

• Badania genetyczne wykryją skłonności genetyczne do zaburzeń krzepliwości krwi, nowotworów i przedwczesnego wygasania jajników

Test wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

przedwczesnego wygasania jajników

nowotworu piersi

zakrzepicy (trombofilii wrodzonej)

nowotworu jajników

Cena badania:

1 069 zł